Thị trường xe máy điện Việt Nam đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng mạnh. Theo dữ liệu của MotorCyclesData, trong 9 tháng đầu năm 2026, lượng xe hai bánh chạy điện được thống kê tại Việt Nam đạt 973.247 chiếc, tăng 90,5% so với cùng kỳ năm trước, chiếm khoảng 32,2% tổng lượng xe hai bánh.
Sức mua gia tăng mở ra cơ hội cho các nhà sản xuất, đồng thời khiến cuộc cạnh tranh trên thị trường ngày càng quyết liệt. Bên cạnh giá bán và khả năng vận hành, việc giải quyết những bất tiện liên quan đến sạc pin trở thành một trong những vấn đề các doanh nghiệp phải tính đến nếu muốn tiếp cận nhóm khách hàng đang sử dụng xe xăng.
Trước bài toán này, thị trường đang hình thành những hướng phát triển khác nhau. Trong khi đầu tư mạng lưới sạc, đổi pin công cộng đòi hỏi nguồn vốn lớn và thời gian triển khai dài, một số hãng xe lựa chọn cải thiện dung lượng pin, rút ngắn thời gian sạc để tận dụng hạ tầng điện dân dụng có sẵn.
Sự khác biệt không đơn thuần nằm ở công nghệ, mà còn phản ánh cách các doanh nghiệp phân bổ nguồn lực để mở rộng thị trường trong điều kiện cạnh tranh ngày càng gia tăng.
Khi sạc tại nhà đáp ứng phần lớn nhu cầu đi lại
Tại những đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM, xe máy vẫn là phương tiện phục vụ phần lớn nhu cầu đi lại hàng ngày. Với những người sử dụng xe chủ yếu để đi làm, đưa đón con hoặc mua sắm trong nội thành, quãng đường di chuyển thường không quá dài và có thể dự tính trước. Đây là điều kiện thuận lợi để xe máy điện phát huy lợi thế, đặc biệt khi dung lượng pin đã được cải thiện đáng kể so với trước đây.
Anh K. (Hà Nội), một người chuyển từ xe máy xăng sang xe điện, cho biết từng băn khoăn về việc tìm kiếm trạm sạc trước khi quyết định mua xe. Tuy nhiên, sau một thời gian sử dụng, việc nạp điện không gây nhiều bất tiện như anh hình dung do phương tiện chủ yếu được sử dụng trong nội thành.
"Tôi mua xe về thì tối cất trong nhà, lúc cần chỉ việc cắm sạc. Công việc hàng ngày chủ yếu di chuyển trong thành phố nên cũng không phải sạc liên tục. Trước đây tôi cứ nghĩ dùng xe điện phải tìm trạm sạc giống như tìm cây xăng, nhưng thực tế với nhu cầu của mình thì sạc tại nhà đã đủ", anh K. chia sẻ.
Theo anh K., thay vì quan tâm khu vực sinh sống có bao nhiêu trạm sạc, anh ưu tiên lựa chọn phương tiện có dung lượng pin đủ đáp ứng lịch trình đi lại trong nhiều ngày. Khi đó, việc nạp điện có thể thực hiện tại nhà vào những khoảng thời gian không sử dụng xe.
Thói quen sử dụng này cũng đang ảnh hưởng đến chiến lược phát triển sản phẩm của các hãng xe điện. Thay vì đặt nặng yếu tố tốc độ hay thiết kế khác biệt, nhiều doanh nghiệp chuyển sang chú trọng tính tiện dụng, quãng đường hoạt động và khả năng nạp điện thuận tiện trong sinh hoạt hàng ngày.
Đơn cử như PEGA từng giới thiệu dòng xe eSmart AI với pin lithium-ion có thể tháo rời để sạc, quãng đường hoạt động công bố lên tới 160 km. Giải pháp này cho phép người sử dụng mang pin đến vị trí có nguồn điện phù hợp mà không nhất thiết phải di chuyển cả chiếc xe.
Trong khi đó, Dat Bike lựa chọn phát triển pin dung lượng lớn và cải thiện tốc độ sạc. Hướng đi này đi cùng sự thay đổi trong chiến lược sản phẩm của doanh nghiệp. Từ mẫu Weaver với thiết kế phá cách, thu hút nhóm khách hàng yêu công nghệ và thích sự khác biệt, Dat Bike dần chuyển sang các dòng Quantum S và Era có kiểu dáng quen thuộc hơn, hướng tới người tiêu dùng phổ thông.
Các dòng xe hiện nay của hãng có quãng đường hoạt động công bố từ 200 đến 285 km mỗi lần sạc. Với nhu cầu di chuyển khoảng 25–30 km/ngày, mức pin này về lý thuyết có thể đáp ứng lịch trình đi lại trong khoảng một tuần, dù quãng đường thực tế còn phụ thuộc vào điều kiện vận hành.
Sự thay đổi trong chiến lược sản phẩm của các doanh nghiệp cũng phản ánh một thực tế: khi xe điện hướng đến thị trường đại chúng, khả năng đáp ứng nhu cầu sử dụng hàng ngày trở nên quan trọng hơn những thông số mang tính khác biệt. Với nhóm khách hàng có chỗ để xe và nguồn điện phù hợp tại nhà, việc sở hữu phương tiện đủ pin sử dụng trong nhiều ngày có thể giảm đáng kể nhu cầu tìm kiếm trạm sạc công cộng.
Cuộc cạnh tranh không chỉ nằm ở hạ tầng trạm sạc
Đối với các nhà sản xuất xe máy điện, lựa chọn mô hình sạc cũng đồng nghĩa với việc lựa chọn cách phân bổ nguồn vốn. Một mạng lưới trạm sạc hoặc đổi pin quy mô lớn cần chi phí cho mặt bằng, thiết bị, hệ thống điện, vận hành và bảo trì. Khi số lượng phương tiện sử dụng chưa đủ lớn, bài toán khai thác hiệu quả những khoản đầu tư này càng trở nên khó khăn.
Với những doanh nghiệp có nguồn lực hạn chế, việc phải đầu tư đồng thời vào nhà máy sản xuất xe và mạng lưới năng lượng có thể tạo ra áp lực tài chính đáng kể. Bởi vậy, tập trung cải thiện khả năng sạc của phương tiện, tận dụng nguồn điện dân dụng và mở rộng mạng lưới phân phối đang trở thành một hướng đi được một số hãng xe lựa chọn.
Dat Bike là một trường hợp đáng chú ý. Sau nhiều vòng huy động vốn từ các nhà đầu tư trong và ngoài nước, doanh nghiệp dành nguồn lực mở rộng sản xuất, phát triển công nghệ pin và hệ thống bán hàng.
Thay vì coi việc xây dựng mạng lưới trạm sạc chuyên dụng là điều kiện tiên quyết để phát triển thị trường, Dat Bike tập trung vào khả năng di chuyển và nạp điện của từng chiếc xe. Đề cập đến chiến lược này, ông Nguyễn Bá Cảnh Sơn, nhà sáng lập kiêm Tổng giám đốc Dat Bike, cho rằng xe máy điện không nhất thiết phải có một hệ sinh thái phức tạp để thay thế xe xăng.
"Một chiếc xe đủ xa, sạc đủ nhanh và cắm được vào bất kỳ ổ điện dân dụng nào là tất cả những gì người dùng cần", ông Sơn chia sẻ.
Theo định hướng này, Dat Bike tập trung cải thiện quãng đường hoạt động và thời gian sạc để khách hàng có thể chủ động nạp năng lượng tại nhà. Doanh nghiệp nhờ đó có thể dành nguồn lực cho nghiên cứu công nghệ, mở rộng năng lực sản xuất và hệ thống bán hàng, thay vì phải đầu tư đồng thời một mạng lưới trạm sạc quy mô lớn.
Tuy nhiên, việc tận dụng điện dân dụng vẫn có những giới hạn nhất định. Tại nhiều chung cư, khu tập thể hoặc nhà trọ, người sử dụng chưa có điều kiện bố trí vị trí sạc phù hợp. Với nhóm tài xế giao hàng, vận tải công nghệ thường xuyên hoạt động cả ngày, thời gian sạc cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả khai thác phương tiện. Đây vẫn là những nhóm khách hàng có nhu cầu lớn đối với hạ tầng sạc và đổi pin công cộng.
Dẫu vậy, khi thị trường xe máy điện mở rộng sang nhóm khách hàng cá nhân sử dụng phương tiện chủ yếu trong nội thành, khả năng tự sạc tại nhà đang tạo thêm cơ hội cho các hãng xe không sở hữu mạng lưới trạm sạc quy mô lớn.
Với nhóm doanh nghiệp này, một phần nguồn lực dành cho đầu tư hạ tầng có thể được chuyển sang phát triển công nghệ pin và hệ thống phân phối. Những mẫu xe có thể di chuyển nhiều ngày sau mỗi lần sạc, đi kèm mạng lưới bán hàng và bảo dưỡng thuận tiện, vẫn có khả năng cạnh tranh tại các khu vực chưa được phủ rộng trạm sạc công cộng.
Thực tế này đặt ra bài toán mới cho các nhà sản xuất xe máy điện: thay vì chỉ chạy đua về số lượng trạm sạc, doanh nghiệp cần lựa chọn mô hình đầu tư phù hợp với nhóm khách hàng mục tiêu. Với những người có thể chủ động sạc tại nhà, quãng đường hoạt động, thời gian sạc và chất lượng dịch vụ sau bán hàng có thể tạo ra lợi thế cạnh tranh không kém hạ tầng sạc công cộng.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
