Tại Hội nghị phối hợp nâng cao chất lượng, an toàn thực phẩm, phát triển thị trường chuỗi sản xuất, chế biến, kinh doanh, xuất khẩu nông lâm thủy sản giữa Hà Nội và các tỉnh, thành phố, bà Đoàn Thị Hương Thanh - Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam trình bày tham luận đánh giá về nhu cầu thị trường, yêu cầu của doanh nghiệp phân phối và giải pháp tăng cường kết nối tiêu thụ nông sản, thực phẩm, đặc sản vùng miền.
Thị trường bán lẻ ngày càng đòi hỏi cao về chất lượng, nguồn gốc
Theo đánh giá của Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam, nhu cầu tiêu dùng đối với nông, lâm, thủy sản và thực phẩm tại thị trường trong nước đang có sự thay đổi rõ rệt. Người tiêu dùng ngày càng chú trọng chất lượng, an toàn thực phẩm, nguồn gốc xuất xứ và tính tiện lợi trong quá trình mua sắm.
Trong đó, chất lượng an toàn thực phẩm và minh bạch nguồn gốc đang trở thành những yếu tố quan trọng trong quyết định lựa chọn sản phẩm. Người tiêu dùng có xu hướng ưu tiên các mặt hàng được sản xuất theo quy trình kiểm soát chất lượng, đáp ứng những tiêu chuẩn như VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ và các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm khác.
Cùng với đó, nhu cầu tìm hiểu về nguồn gốc xuất xứ, quy trình sản xuất, chế biến và kiểm soát chất lượng sản phẩm ngày càng tăng. Việc áp dụng mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, chỉ dẫn địa lý, mã QR và các nền tảng truy xuất nguồn gốc có ý nghĩa quan trọng trong cung cấp thông tin, củng cố niềm tin của người tiêu dùng.
Theo thông tin Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố về Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản, tính đến ngày 31/8/2026, trong tổng số 793.623 sản phẩm đăng ký truy xuất, có 158.451 sản phẩm có đầy đủ thông tin.
Bên cạnh yêu cầu về chất lượng và nguồn gốc, người tiêu dùng cũng ngày càng quan tâm đến thực phẩm sơ chế, chế biến và các sản phẩm tiện lợi. Những mặt hàng như rau củ sơ chế, thủy sản đông lạnh, sản phẩm cấp đông nhanh IQF và thực phẩm chế biến sâu có thêm cơ hội phát triển. Xu hướng này cũng mở ra khả năng gia tăng giá trị sản phẩm, kéo dài thời hạn bảo quản và giảm áp lực tiêu thụ nông sản tươi theo mùa vụ.
Đáng chú ý, đặc sản vùng miền và sản phẩm OCOP được Hiệp hội đánh giá có nhiều tiềm năng phát triển tại thị trường bán lẻ. Những sản phẩm mang đặc trưng địa phương, gắn với văn hóa và điều kiện sản xuất của từng vùng như mắc khén, hạt dổi, thịt gác bếp, gạo và nếp nương Tây Bắc đang thu hút sự quan tâm của người tiêu dùng.
Đây là cơ hội để các doanh nghiệp bán lẻ mở rộng danh mục hàng hóa, kết nối với hợp tác xã và cơ sở sản xuất tại địa phương, đưa sản phẩm đặc trưng đến gần hơn với người tiêu dùng.
Gỡ điểm nghẽn về quy mô, bảo quản và năng lực cung ứng
Dù có nhiều tiềm năng, việc đưa nông sản, đặc sản địa phương vào hệ thống phân phối hiện đại vẫn còn những khó khăn. Theo Hiệp hội, doanh nghiệp bán lẻ ngày càng có yêu cầu cao đối với nguồn hàng, không chỉ về chất lượng, an toàn thực phẩm mà còn ở khả năng truy xuất nguồn gốc, quy cách đóng gói và sản lượng cung ứng ổn định.
Theo thông tin của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, nhu cầu tiêu thụ bình quân hằng tháng của Thủ đô đối với một số mặt hàng thiết yếu ở mức cao. Do đó, việc đẩy mạnh liên kết vùng giữa thành phố Hà Nội và các địa phương trong tổ chức sản xuất, thu mua và tiêu thụ nông sản là giải pháp cấp thiết. Qua đó, bảo đảm nguồn cung ổn định, kiểm soát chất lượng và đáp ứng hiệu quả nhu cầu đa dạng của thị trường Thủ đô.
Thực tiễn cho thấy, các doanh nghiệp bán lẻ lớn tích cực triển khai mô hình liên kết chuỗi cung ứng. Điển hình hệ thống cửa hàng, siêu thị WinMart/WinMart+ đã hợp tác với WinEco, kết nối hệ thống phân phối với nguồn cung từ 12 nông trường nông nghiệp công nghệ cao, góp phần bảo đảm nguồn rau, củ, quả đạt tiêu chuẩn và có khả năng truy xuất nguồn gốc.
Bên cạnh đó, WinMart cũng tích cực tham gia trưng bày, giới thiệu và tiêu thụ sản phẩm OCOP, dành không gian ưu tiên cho hàng nội địa, trong đó có các khu trưng bày hàng đặc sản từng địa phương và quầy hàng OCOP. Tại các địa phương là điểm du lịch nổi tiếng, hệ thống này còn bố trí gian hàng đặc sản vùng miền để giới thiệu sản phẩm đến khách du lịch trong và ngoài nước.
Đáng chú ý, nguồn sản phẩm OCOP tại các địa phương hiện này còn khá phong phú và tiềm năng, như Lào Cai có 605 sản phẩm OCOP và Quảng Ninh có 437 sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên. Đây là nguồn hàng có tiềm năng để doanh nghiệp bán lẻ đa dạng hóa danh mục sản phẩm, mở rộng tiêu thụ hàng hóa địa phương.
Tuy nhiên, rào cản lớn hiện nay là nhiều sản phẩm OCOP vẫn còn sản xuất ở quy mô nhỏ, mang tính mùa vụ, thiếu hồ sơ truy xuất nguồn gốc, dẫn tới chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn của hệ thống phân phối.
Vì vậy, cần đẩy mạnh kết nối doanh nghiệp phân phối với các địa phương, hợp tác xã và cơ sở sản xuất; đồng thời chú trọng hỗ trợ các chủ thể OCOP hoàn thiện chất lượng, bao bì, nhãn hàng hóa và năng lực cung ứng để đáp ứng yêu cầu của hệ thống bán lẻ. Việc này sẽ giúp sản phẩm địa phương nhanh chóng đáp ứng các tiêu chuẩn của hệ thống bán lẻ hiện đại, tạo dựng đầu ra bền vững và ổn định.
Không chỉ dừng ở khâu sản xuất và thu mua, hệ thống sơ chế, bảo quản và logistics cũng là vấn đề cần được quan tâm. Đối với nông, lâm, thủy sản và thực phẩm tươi sống được vận chuyển từ nhiều địa phương, các khâu thu gom, sơ chế, phân loại, đóng gói, bảo quản và vận chuyển cần được tổ chức đồng bộ. Hàng hóa phải được duy trì trong điều kiện phù hợp với đặc tính từng loại sản phẩm nhằm bảo đảm chất lượng và an toàn thực phẩm khi đến các điểm phân phối.
Theo Báo cáo Thị trường nội địa Việt Nam năm 2025 của Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, hệ thống kho lạnh tại Việt Nam vẫn còn hạn chế, dẫn đến thất thoát nông sản và cản trở phát triển thị trường thực phẩm tươi có giá trị cao.
Từ thực tế này, Hiệp hội kiến nghị tăng cường đầu tư cơ sở sơ chế, kho bảo quản, kho lạnh và phương tiện vận chuyển chuyên dụng cho các hợp tác xã, nhà sản xuất; đồng thời kết nối hạ tầng với vùng sản xuất và hệ thống phân phối, nhà bán lẻ. Qua đó, góp phần giảm tổn thất sau thu hoạch và duy trì chất lượng hàng hóa trong suốt quá trình lưu thông.
Tăng liên kết giữa nhà sản xuất, phân phối và cơ quan quản lý
Từ những yêu cầu của thị trường và thực tiễn hoạt động phân phối, Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam cho rằng cần thay đổi cách thức kết nối cung cầu, hướng đến xây dựng chuỗi liên kết sản xuất, phân phối và tiêu thụ có tính ổn định, bền vững.
Trong đó, mỗi chủ thể cần phát huy vai trò riêng. Cơ quan nhà nước thực hiện công tác quy hoạch, hướng dẫn, giám sát và hỗ trợ kết nối các chủ thể tham gia chuỗi. Doanh nghiệp phân phối cung cấp thông tin thị trường, tiêu chuẩn và điều kiện thu mua, đồng thời tăng cường kết nối, tổ chức tiêu thụ các sản phẩm OCOP, đặc sản và sản phẩm thế mạnh của địa phương đáp ứng yêu cầu của hệ thống phân phối.
Về phía các đơn vị sản xuất, cần chú trọng đầu tư, nâng cấp cơ sở sơ chế, chế biến, bảo quản, kho lạnh và vận chuyển; đồng thời nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo đảm minh bạch thông tin về nguồn gốc xuất xứ để đáp ứng yêu cầu thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Với vai trò đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam, Hiệp hội khẳng định sẵn sàng phối hợp với các cơ quan và đơn vị liên quan trong thúc đẩy kết nối cung cầu, mở rộng hệ thống phân phối, phát triển các chuỗi cung ứng nông, lâm, thủy sản an toàn, bền vững.
Việc tăng cường phối hợp giữa Hà Nội và các tỉnh, thành phố, cùng sự tham gia chủ động của cộng đồng doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ giúp hoạt động kết nối tiêu thụ nông sản ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm Việt Nam, phát triển thị trường tiêu thụ nội địa và cải thiện thu nhập cho người sản xuất.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
