Công ty Cổ phần Tập đoàn Hóa chất Đức Giang (HoSE: DGC) là một trong những doanh nghiệp sản xuất hóa chất phốt pho lớn tại Việt Nam, với các sản phẩm chủ lực gồm phốt pho vàng, axit phosphoric và các loại hóa chất công nghiệp. Từng duy trì khả năng sinh lời cao nhờ lợi thế tự khai thác quặng apatit, Hóa chất Đức Giang đang gặp nhiều khó khăn khi chi phí nguyên liệu tăng mạnh, hoạt động khai thác tại một số khai trường bị gián đoạn và các vấn đề pháp lý liên quan đến doanh nghiệp chưa được giải quyết.
Lợi nhuận quý III giảm 37%, biên lãi gộp chỉ còn 20,5%
Hoạt động kinh doanh của Hóa chất Đức Giang tiếp tục suy giảm trong quý III/2026 khi doanh thu và lợi nhuận đều thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, dù doanh thu giảm, giá vốn hàng bán vẫn tăng khiến biên lợi nhuận gộp của doanh nghiệp bị thu hẹp mạnh.
Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026, Hóa chất Đức Giang ghi nhận doanh thu thuần đạt 2.469,5 tỷ đồng, giảm 12,3% so với cùng kỳ. Trong khi đó, giá vốn hàng bán tăng khoảng 1%, lên 1.963 tỷ đồng, khiến lợi nhuận gộp giảm tới 42,2%, chỉ còn 506,4 tỷ đồng. Biên lợi nhuận gộp theo đó giảm mạnh từ 31,1% xuống còn 20,5%, tương đương mức giảm 10,6 điểm phần trăm.
Hoạt động tài chính vẫn đóng góp đáng kể vào kết quả kinh doanh khi doanh thu tài chính đạt 209,6 tỷ đồng, tăng 9,1% so với cùng kỳ. Ngược lại, chi phí tài chính tăng 32,3%, lên 24,9 tỷ đồng. Dù chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp được tiết giảm 13,3%, xuống còn 125,1 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế của Hóa chất Đức Giang vẫn giảm 37%, đạt 506,7 tỷ đồng.
Lũy kế 9 tháng đầu năm 2026, doanh thu thuần của doanh nghiệp đạt 7.009,5 tỷ đồng, giảm 17,7% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt 1.369,4 tỷ đồng, giảm 45,9%. So với kế hoạch doanh thu 10.100 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 1.600 tỷ đồng của cả năm, Hóa chất Đức Giang đã hoàn thành lần lượt khoảng 69,4% và 85,6% mục tiêu đề ra.
Nguyên nhân chính khiến lợi nhuận suy giảm đến từ việc chi phí nguyên vật liệu đầu vào như lưu hùynh, điện, than cốc và amoniac tăng mạnh. Đặc biệt, hoạt động khai thác quặng apatit bị gián đoạn đã khiến doanh nghiệp mất đi một trong những lợi thế quan trọng nhất về giá thành sản xuất.
Mất lợi thế tự chủ nguồn quặng, giá vốn sản xuất tăng cao
Trong nhiều năm, khả năng tự chủ nguồn quặng apatit là một trong những yếu tố giúp Hóa chất Đức Giang duy trì biên lợi nhuận cao trong ngành sản xuất phốt pho vàng. Việc sở hữu các khai trường riêng giúp doanh nghiệp chủ động nguồn nguyên liệu với chi phí thấp hơn đáng kể so với mua ngoài, đồng thời hạn chế ảnh hưởng từ biến động giá quặng trên thị trường.
Theo đánh giá của Chứng khoán Vietcap, Hóa chất Đức Giang có hai nguồn quặng apatit đáng chú ý là Khai trường 25 và Khai trường 19B. Trong đó, Khai trường 25 bắt đầu khai thác từ năm 2022 với trữ lượng được phê duyệt khoảng 2 triệu tấn, còn Khai trường 19B hoạt động từ năm 2023 với trữ lượng khoảng 1,6 triệu tấn. Trước khi hoạt động khai thác bị gián đoạn, nguồn quặng tự khai thác từng đáp ứng hơn 80% nhu cầu nguyên liệu của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, trong quý III/2026, Khai trường 25 phải tạm dừng hoạt động để phục vụ công tác điều tra. Hóa chất Đức Giang cho biết doanh nghiệp phải sử dụng toàn bộ quặng nhập khẩu và mua ngoài, khiến giá vốn sản xuất phốt pho vàng tăng cao so với cùng kỳ năm trước. Việc mất nguồn cung nguyên liệu giá rẻ diễn ra đúng thời điểm nhiều loại vật tư đầu vào khác cũng tăng giá, tạo thêm áp lực lên hiệu quả sản xuất.
Mặc dù vậy, kết quả quý III đã có sự cải thiện so với quý liền trước nhờ giá bán một số sản phẩm tăng. Doanh thu phốt pho vàng tăng 5% so với quý II khi giá bán bình quân tăng 9%, bù đắp phần lớn mức giảm 4% về sản lượng tiêu thụ. Đối với axit phosphoric nhiệt phân (TPA), doanh thu tăng 10% so với quý trước và tăng tới 101% so với cùng kỳ năm ngoái, nhờ cả sản lượng và giá bán cùng tăng.
Nhờ đó, biên lợi nhuận gộp quý III cải thiện lên 20,5%, cao hơn mức 18,9% của quý II. Tuy nhiên, tỷ suất này vẫn thấp hơn đáng kể so với mức trên 30% của cùng kỳ năm trước. Trong trường hợp hoạt động khai thác quặng chưa được khôi phục, Hóa chất Đức Giang sẽ tiếp tục phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu mua ngoài, khiến khả năng cải thiện lợi nhuận chịu ảnh hưởng lớn từ biến động giá quặng và giá bán sản phẩm.
Tiền và đầu tư tài chính ngắn hạn giảm gần 3.700 tỷ đồng, dự án Nghi Sơn chậm tiến độ
Không chỉ lợi nhuận suy giảm, quy mô tài sản của Hóa chất Đức Giang cũng thu hẹp đáng kể trong 9 tháng đầu năm 2026. Đáng chú ý, phần lớn mức giảm đến từ lượng tiền và các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn, vốn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu tài sản của doanh nghiệp.
Tính đến ngày 30/9/2026, tổng tài sản của Hóa chất Đức Giang đạt 16.513,9 tỷ đồng, giảm 15,5% so với đầu năm, tương đương mức giảm hơn 3.024 tỷ đồng. Trong đó, tiền và các khoản tương đương tiền chỉ còn khoảng 230 tỷ đồng, giảm 78%. Đầu tư tài chính ngắn hạn đạt 9.531 tỷ đồng, giảm khoảng 23% so với đầu năm.
Tính chung, tiền và đầu tư tài chính ngắn hạn của Hóa chất Đức Giang đạt 9.761,2 tỷ đồng, giảm gần 3.676 tỷ đồng, tương đương 27,4% chỉ sau 9 tháng. Dù vẫn chiếm tới 59,1% tổng tài sản, mức sụt giảm này cho thấy quy mô nguồn lực tài chính ngắn hạn của doanh nghiệp đã thu hẹp đáng kể so với đầu năm.
Ở chiều ngược lại, tổng nợ phải trả của Hóa chất Đức Giang đạt khoảng 3.039 tỷ đồng, giảm 27% so với đầu năm và chỉ chiếm khoảng 18,4% tổng tài sản. Trong đó, vay và nợ thuê tài chính ngắn hạn đạt 1.391 tỷ đồng, giảm 10%. Vốn chủ sở hữu đạt 13.475 tỷ đồng, cho thấy doanh nghiệp vẫn duy trì cơ cấu nguồn vốn tương đối an toàn, với quy mô tiền và đầu tư tài chính ngắn hạn lớn hơn nhiều so với tổng nợ phải trả.
Tuy nhiên, hoạt động đầu tư mở rộng sản xuất cũng đang gặp những trở ngại nhất định. Dự án Hóa chất Đức Giang Nghi Sơn, được kỳ vọng bổ sung các sản phẩm hóa chất mới và giảm sự phụ thuộc vào chuỗi sản phẩm phốt pho, đã phải điều chỉnh thời điểm vận hành toàn bộ sang quý I/2027, chậm hơn một quý so với kế hoạch trước đó.
Theo nghị quyết HĐQT ngày 15/10/2026, doanh nghiệp dự kiến hoàn tất lắp đặt thiết bị và chạy thử trong quý IV/2026, đồng thời đưa các dây chuyền sản xuất xút (NaOH) và chất keo tụ PAC vào vận hành thương mại trước. Việc lùi tiến độ toàn bộ dự án đồng nghĩa nguồn doanh thu và lợi nhuận bổ sung từ Nghi Sơn có thể đến chậm hơn dự kiến, trong khi hoạt động sản xuất hiện hữu vẫn chịu áp lực lớn từ chi phí nguyên liệu.
Ngoài khó khăn kinh doanh, Hóa chất Đức Giang còn đối mặt với những vấn đề pháp lý liên quan đến hoạt động khai thác tài nguyên và nhân sự cấp cao. Trước đó, đơn vị kiểm toán UHY đã đưa ra ý kiến ngoại trừ đối với báo cáo tài chính bán niên năm 2026, liên quan đến việc một số thành viên ban lãnh đạo chủ chốt bị khởi tố và đang phục vụ công tác điều tra về các vấn đề khai thác tài nguyên, môi trường và kế toán.
Với lượng tiền và đầu tư tài chính ngắn hạn vẫn ở mức gần 9.800 tỷ đồng, Hóa chất Đức Giang còn duy trì được nguồn lực tài chính đáng kể để phục vụ hoạt động sản xuất và đầu tư. Tuy nhiên, khả năng phục hồi lợi nhuận trong thời gian tới sẽ phụ thuộc nhiều vào việc khôi phục nguồn quặng tự khai thác, kiểm soát giá vốn và tiến độ vận hành dự án Nghi Sơn. Nếu những vấn đề này tiếp tục kéo dài, áp lực chi phí nguyên liệu có thể tiếp tục ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
