Tiêu chí để hàng Việt tham gia sâu vào hệ thống bán lẻ
Tại chương trình "Kết nối cung - cầu tiêu thụ sản phẩm thực phẩm tại thị trường trong nước" trong khuôn khổ Vietnam Foodexpo 2026, ông Dương Minh Quang - Phó Tổng Giám đốc Liên hiệp Hợp tác xã Thương mại TP Hồ Chí Minh (Saigon Co.op) đã chia sẻ những tiêu chí quan trọng mà các nhà sản xuất, chế biến cần đáp ứng khi đưa sản phẩm vào hệ thống phân phối hiện đại, nhất là đối với nhóm hàng thực phẩm phục vụ người tiêu dùng trong nước.
Theo ông, yêu cầu hàng đầu hiện nay là bảo đảm an toàn thực phẩm và minh bạch nguồn gốc xuất xứ. Đây không chỉ là mong đợi lớn nhất của người tiêu dùng đối với bữa ăn hằng ngày mà còn là điều kiện tiên quyết để sản phẩm được đưa vào và duy trì kinh doanh trong hệ thống bán lẻ hiện đại. Đặc biệt, đối với thực phẩm chế biến cung ứng cho suất ăn công nghiệp, trường học và các nhóm thực phẩm tươi sống như rau củ, thịt, thủy sản, yêu cầu về chất lượng và nguồn gốc càng cần được kiểm soát chặt chẽ. Sản phẩm phải đáp ứng đầy đủ quy định pháp lý, tiêu chuẩn chất lượng, điều kiện sản xuất, chế biến và lưu thông; cũng như có hồ sơ, chứng từ chứng minh nguồn gốc rõ ràng, bảo đảm khả năng truy xuất và kiểm chứng.
Không dừng lại ở khâu sản xuất, việc bảo quản trong suốt quá trình vận chuyển từ nơi sản xuất đến điểm bán và cuối cùng là tay người tiêu dùng cũng cần được chú trọng. Một chuỗi quản lý chất lượng chặt chẽ sẽ góp phần bảo đảm người tiêu dùng thực sự được thụ hưởng những sản phẩm an toàn.
Tiêu chí tiếp theo là duy trì nguồn cung ổn định, liên tục và đáp ứng được quy mô phân phối lớn. Theo đó, nếu nhà cung ứng chỉ đáp ứng được lượng hàng mang tính cục bộ, khả năng đứt gãy nguồn cung trong dài hạn hoặc vào các kỳ cao điểm tiêu dùng là rất dễ xảy ra. Điều này đặc biệt đáng lưu ý đối với các nhà sản xuất thực phẩm tươi sống và thực phẩm chế biến, bởi tính liên tục trong sản xuất và giao hàng là yếu tố quyết định khả năng hợp tác lâu dài với nhà bán lẻ.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần đa dạng hóa sản phẩm để phù hợp với nhiều phân khúc và xu hướng tiêu dùng. Thay vì chỉ tập trung sản xuất những mặt hàng sẵn có, nhà cung ứng cần chủ động theo dõi diễn biến thị trường, đáp ứng nhu cầu từ phân khúc phổ thông đến nhóm khách hàng có thu nhập khá và cao cấp. Việc phát triển các dòng sản phẩm bình dân (mass), hữu cơ (organic) và cao cấp (premium) sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận nhiều nhóm khách hàng hơn.
Một yêu cầu khác là bảo đảm giá thành cạnh tranh, tương xứng với chất lượng sản phẩm. Lãnh đạo Saigon Co.op nhấn mạnh, quan điểm xuyên suốt của hệ thống là giá cả phải chăng đi đôi với chất lượng bảo đảm, không chạy theo giá rẻ mà xem nhẹ chất lượng. Trong bối cảnh hàng hóa Việt Nam phải cạnh tranh với các sản phẩm nhập khẩu từ Thái Lan, Indonesia, Malaysia và nhiều thị trường khác, việc xây dựng mức giá phù hợp với chất lượng sẽ góp phần nâng cao sức cạnh tranh, giữ vững thị trường nội địa hơn 100 triệu dân.
Song song đó, các nhà sản xuất cần nâng cao tiêu chuẩn sản phẩm và khả năng thích ứng với hệ thống bán lẻ hiện đại. Thực tế, nhiều doanh nghiệp từng quen với phương thức kinh doanh truyền thống, nơi các yêu cầu về giấy tờ, tiêu chuẩn cơ sở hay chứng từ công bố sản phẩm chưa được đặt ra một cách chặt chẽ. Khi chuyển sang hợp tác với hệ thống bán lẻ hiện đại có quy trình quản trị xuyên suốt, những hạn chế về thủ tục pháp lý, đăng ký công bố chất lượng và tiêu chuẩn sản phẩm khiến doanh nghiệp lúng túng, khó đáp ứng yêu cầu của nhà phân phối.
Cuối cùng, doanh nghiệp cần chủ động phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường. Qua quá trình kết nối với các nhà sản xuất, nhà cung ứng tại nhiều địa phương, Saigon Co.op nhận thấy không ít doanh nghiệp vừa và nhỏ chưa thực sự quan tâm đến hoạt động thâm nhập thị trường và truyền thông sản phẩm. Trong khi đó, thông tin trên bao bì nhiều sản phẩm còn rườm rà, chưa làm nổi bật được giá trị khác biệt và lợi thế của hàng Việt. Điều này khiến người tiêu dùng khó nhận diện điểm nổi bật của sản phẩm, đồng thời làm giảm khả năng cạnh tranh khi hàng Việt được đặt trên cùng kệ hàng với sản phẩm nhập khẩu.
Chuyển tư duy từ bán sản phẩm sang phát triển thị trường
Từ những yêu cầu và thực trạng trên, Saigon Co.op khuyến nghị các nhà cung ứng cần chuyển đổi tư duy từ "bán sản phẩm" sang "phát triển thị trường". Đây được xem là nền tảng để nâng cao hiệu quả kết nối cung - cầu, đồng thời giúp nhà sản xuất xây dựng phương thức tổ chức sản xuất và năng lực hợp tác phù hợp với hệ thống phân phối hiện đại.
Trước hết, nhà cung ứng cần lấy nhu cầu người tiêu dùng và tín hiệu thị trường làm cơ sở tổ chức sản xuất. Doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu xu hướng tiêu dùng, phân tích nhu cầu theo khu vực, phân khúc giá và thời vụ; đồng thời tìm hiểu hệ thống phân phối đang cần gì, người tiêu dùng quan tâm điều gì và thị trường còn những khoảng trống nào chưa được đáp ứng. Từ đó, xây dựng kế hoạch sản xuất phù hợp về chủng loại, sản lượng, quy cách và mức giá, thay vì chỉ giới thiệu những sản phẩm mình đang có.
Cùng với đó, cần chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng và bảo đảm an toàn thực phẩm một cách thực chất. Nhà cung ứng cần đầu tư hoàn thiện hệ thống quản lý chất lượng, kiểm soát nghiêm ngặt nguyên liệu đầu vào, điều kiện sản xuất, chế biến, đóng gói và bảo quản. Tùy theo nhóm hàng và quy định pháp luật, doanh nghiệp cần chủ động áp dụng các tiêu chuẩn, chứng nhận phù hợp như VietGAP, GlobalGAP, HACCP, ISO 22000.
Đặc biệt, việc tổ chức sản xuất theo vùng nguyên liệu cần đi đôi với kiểm soát dư lượng hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật, kháng sinh và các nguy cơ khác. An toàn thực phẩm phải được xác định là năng lực cốt lõi, trách nhiệm xuyên suốt của doanh nghiệp, thay vì chỉ thực hiện mang tính hình thức để đủ điều kiện đưa hàng ra thị trường.
Một giải pháp quan trọng khác là đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Phó Tổng Giám đốc Saigon Co.op cho rằng, minh bạch thông tin đang trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng, do đó, nhà cung ứng cần từng bước số hóa dữ liệu về vùng trồng, vùng nuôi, nguyên liệu đầu vào, cơ sở sản xuất, chế biến, đóng gói, vận chuyển và phân phối.
Việc ứng dụng mã định danh, mã QR và các giải pháp dữ liệu cần hướng đến khả năng truy xuất nguồn gốc thực chất, có thể kiểm chứng và cập nhật thường xuyên, phản ánh đúng quá trình hình thành sản phẩm. Đồng thời, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực kết nối dữ liệu với hệ thống phân phối nhằm phục vụ quản lý tồn kho, dự báo nhu cầu, kiểm soát hạn sử dụng và xử lý nhanh các tình huống phát sinh.
Saigon Co.op kỳ vọng trong thời gian tới, dữ liệu sẽ trở thành nền tảng kết nối giữa nhà sản xuất và nhà phân phối, góp phần giúp toàn bộ chuỗi cung ứng vận hành minh bạch, chính xác và hiệu quả hơn.
Song song với chuyển đổi số, việc nâng cao năng lực sản xuất, chế biến, bảo quản và logistics cũng có ý nghĩa quyết định đối với khả năng cung ứng hàng hóa. Đối với ngành thực phẩm, năng lực cung ứng không chỉ phụ thuộc vào sản lượng mà còn gắn liền với khả năng sơ chế, chế biến, bảo quản và vận chuyển.
Vì vậy, doanh nghiệp cần quan tâm đầu tư công nghệ sau thu hoạch, hệ thống kho lạnh, phương tiện vận chuyển chuyên dùng, quy trình kiểm soát nhiệt độ và các giải pháp kéo dài thời gian bảo quản. Đối với hợp tác xã và cơ sở sản xuất quy mô nhỏ, cần tăng cường liên kết chuỗi, tổ chức sản xuất tập trung, sử dụng chung hạ tầng sơ chế, bảo quản và logistics. Việc liên kết nhiều hộ sản xuất thành vùng nguyên liệu có quy trình thống nhất sẽ góp phần khắc phục tình trạng sản xuất manh mún, sản lượng thiếu ổn định và chất lượng không đồng đều.
Từ thực tiễn kết nối cung - cầu tại nhiều tỉnh, thành, đặc biệt trong năm 2023, đại diện Saigon Co.op cho rằng, việc liên kết giữa các hợp tác xã để hình thành vùng sản xuất tập trung, làm việc với nhà phân phối và gom chung đầu mối giao hàng sẽ giúp tiết kiệm tối đa chi phí vận hành.
Kiên định với định hướng phát triển hàng Việt, Saigon Co.op hiện duy trì tỷ lệ hơn 90% hàng hóa trên quầy kệ là sản phẩm Việt Nam. Không chỉ tạo không gian phân phối cho hàng hóa nội địa, hệ thống còn tích cực đồng hành để người tiêu dùng tin tưởng, lựa chọn và sử dụng sản phẩm Việt, góp phần lan tỏa cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam" bằng những hoạt động thiết thực.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
