Hoạt động huy động vốn của doanh nghiệp Việt Nam đang chịu ảnh hưởng bởi mặt bằng lãi suất cao, chi phí sản xuất gia tăng và những biến động của thị trường quốc tế. Khi tăng trưởng tín dụng vượt tốc độ huy động tiền gửi, các ngân hàng cũng phải cân nhắc kỹ hơn về hiệu quả sử dụng vốn và khả năng trả nợ của khách hàng.
Theo đánh giá của VIS Rating, triển vọng tín nhiệm đang có sự phân hóa đáng kể giữa các ngành. Trong đó, dịch vụ dầu khí, vận hành hạ tầng và du lịch, nghỉ dưỡng là những lĩnh vực có triển vọng cải thiện, trong khi bất động sản nhà ở, ô tô và một số ngành xuất khẩu được dự báo tiếp tục gặp khó khăn.
Doanh nghiệp hạ tầng, dầu khí và du lịch có nhiều lợi thế
Trong số các lĩnh vực có triển vọng tín nhiệm tích cực, nhóm doanh nghiệp liên quan đến đầu tư công đang có nhiều điều kiện thuận lợi để mở rộng hoạt động kinh doanh. Việc đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án hạ tầng tạo thêm nguồn việc làm cho các nhà thầu xây dựng, doanh nghiệp vận hành hạ tầng và các đơn vị cung cấp dịch vụ liên quan.
Theo số liệu được VIS Rating tổng hợp, giải ngân đầu tư công trong 7 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 16,3 tỷ USD, tăng 20% so với cùng kỳ năm trước. Nguồn vốn này góp phần thúc đẩy hoạt động của các doanh nghiệp tham gia xây dựng, cung cấp thiết bị và triển khai các dự án hạ tầng quy mô lớn.
Tuy nhiên, cơ hội tăng trưởng không được phân bổ đồng đều. Các nhà thầu quy mô lớn có năng lực thi công, kinh nghiệm triển khai dự án và khả năng huy động nguồn lực tốt đang có lợi thế hơn trong việc tham gia các gói thầu lớn. Đặc biệt, khả năng nghiệm thu, thanh toán và thu hồi công nợ vẫn là yếu tố quan trọng quyết định chất lượng dòng tiền của doanh nghiệp.
Bên cạnh hạ tầng và dịch vụ dầu khí, nhóm du lịch, nghỉ dưỡng cũng được đánh giá có triển vọng tín nhiệm cải thiện. Những doanh nghiệp duy trì được lượng khách ổn định và kiểm soát tốt chi phí vận hành có điều kiện củng cố dòng tiền, qua đó nâng cao khả năng đáp ứng các nghĩa vụ tài chính.
Ở nhóm triển vọng ổn định, VIS Rating đề cập đến ngân hàng, chứng khoán, phát triển khu công nghiệp, bán lẻ hiện đại và hàng tiêu dùng nhanh. Trong đó, các ngân hàng lớn có lợi thế nhờ nguồn tiền gửi ổn định, danh mục tín dụng đa dạng và khả năng kiểm soát rủi ro tốt hơn.
Bất động sản và doanh nghiệp xuất khẩu chịu áp lực huy động vốn
Trong khi một số ngành được hưởng lợi nhờ đầu tư công và tiêu dùng nội địa, bất động sản nhà ở tiếp tục chịu sức ép về khả năng trả nợ và huy động nguồn vốn mới. Hoạt động bán hàng chậm lại, chi phí lãi vay gia tăng cùng những vướng mắc pháp lý tại các dự án đang ảnh hưởng đến dòng tiền của nhiều chủ đầu tư.
Số liệu được VIS Rating dẫn lại cho thấy lượng giao dịch bất động sản trên toàn quốc trong quý II/2026 giảm 36% so với cùng kỳ. Tại Hà Nội và TP.HCM, tỷ lệ hấp thụ căn hộ sơ cấp giảm còn 73%, so với mức 95% ghi nhận trong năm 2025. Diễn biến này ảnh hưởng đến khả năng thu hồi vốn, đặc biệt đối với những doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào nguồn tiền từ bán hàng.
Áp lực lớn hơn đối với các chủ đầu tư có tỷ trọng nợ vay cao, dòng tiền kinh doanh yếu và phụ thuộc vào việc phát hành trái phiếu để tái cấp vốn. Ngược lại, những doanh nghiệp có dự án đủ điều kiện pháp lý, tiến độ bàn giao rõ ràng và quan hệ tín dụng tốt vẫn có khả năng tiếp cận nguồn vốn thuận lợi hơn.
Ngoài bất động sản, các doanh nghiệp xuất khẩu quy mô nhỏ trong lĩnh vực dệt may, da giày và sản phẩm gỗ cũng đối mặt với nhiều khó khăn. Nhu cầu tại các thị trường xuất khẩu chưa ổn định, nguy cơ gia tăng hàng rào thuế quan cùng chi phí năng lượng và vận tải cao đang gây sức ép lên biên lợi nhuận, ảnh hưởng đến khả năng trả nợ và tiếp cận tín dụng.
Dòng tiền và khả năng trả nợ trở thành lợi thế cạnh tranh
Sự phân hóa về triển vọng tín nhiệm diễn ra trong bối cảnh chi phí vốn và chi phí hoạt động tiếp tục chịu áp lực. Theo dữ liệu VIS Rating tổng hợp, giá bán lẻ nhiên liệu trong nước đã tăng 19-52% so với cùng kỳ, trong khi CPI bình quân 8 tháng đầu năm 2026 tăng 4,5%.
Áp lực lạm phát khiến dư địa giảm lãi suất bị hạn chế. Cùng với đó, tăng trưởng tín dụng cao hơn tốc độ huy động tiền gửi làm gia tăng cạnh tranh nguồn vốn giữa các ngân hàng, ảnh hưởng đến khả năng giảm chi phí vay của doanh nghiệp.
VIS Rating dự báo lãi suất cho vay sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao trong thời gian tới. Khi điều kiện cấp tín dụng trở nên chọn lọc hơn, những doanh nghiệp có hồ sơ tín nhiệm tốt, dòng tiền ổn định và lịch sử trả nợ tích cực sẽ có lợi thế trong việc tiếp cận vốn ngân hàng cũng như huy động qua thị trường trái phiếu.
Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp sử dụng nhiều vốn vay ngắn hạn để tài trợ cho các dự án dài hạn sẽ chịu áp lực lớn hơn khi các khoản nợ đến hạn. Chi phí tài chính cao cũng có thể khiến doanh nghiệp phải điều chỉnh kế hoạch đầu tư, mở rộng sản xuất.
Trong thời gian tới, khả năng tiếp cận vốn sẽ tiếp tục phụ thuộc vào diễn biến lãi suất, sức mua của thị trường và chất lượng dòng tiền kinh doanh. Những doanh nghiệp có nền tảng tài chính lành mạnh sẽ có điều kiện duy trì hoạt động và mở rộng đầu tư, trong khi các đơn vị phụ thuộc lớn vào vốn vay, có dòng tiền yếu và nghĩa vụ nợ cao tiếp tục đối mặt với áp lực huy động vốn.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
