Theo đó, việc tổ chức lại các tổ chức tài chính vi mô đang được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đặt trong định hướng cơ cấu lại hệ thống tổ chức tín dụng theo hướng tinh gọn, an toàn và nâng cao hiệu quả hoạt động.
Qua bản tổng hợp ý kiến, tiếp thu, giải trình đối với dự thảo Thông tư quy định về điều kiện, hồ sơ, thủ tục chấp thuận việc tổ chức lại tổ chức tài chính vi mô, có thể thấy cơ quan quản lý không chỉ chú trọng đơn giản hóa quy trình hành chính mà còn đặt ra những yêu cầu đáng kể về năng lực tài chính, cơ cấu sở hữu và trách nhiệm của các chủ thể tham gia.
Tài liệu ghi nhận ý kiến của ba tổ chức tài chính vi mô gồm TYM, CEP và M7 MFI; trong khi Thanh Hóa MFI được ghi nhận thống nhất với dự thảo. Nhiều đề xuất đã được NHNN tiếp thu, nhưng cũng có những vấn đề được giữ nguyên nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và mục tiêu tái cơ cấu.
Không mở rộng hình thức chia, tách, ưu tiên giảm đầu mối
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất là việc NHNN không tiếp thu đề xuất bổ sung hình thức chia, tách tổ chức tài chính vi mô vào phạm vi điều chỉnh của dự thảo. Đây là kiến nghị của CEP, với lý do Điều 201 Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 đã quy định các hình thức tổ chức lại bao gồm chia, tách, hợp nhất, sáp nhập và chuyển đổi hình thức pháp lý.
Tuy nhiên, theo giải trình của NHNN, việc không đưa chia, tách vào dự thảo xuất phát từ mục tiêu xuyên suốt của Đề án cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng gắn với xử lý nợ xấu qua các giai đoạn, trong đó có yêu cầu kiểm soát và giảm số lượng tổ chức tín dụng. Nếu cho phép chia, tách tổ chức tài chính vi mô, số lượng tổ chức trên thị trường có thể gia tăng, không phù hợp với định hướng này.
Cơ quan quản lý cũng viện dẫn tính đồng bộ trong chính sách đối với các loại hình tổ chức tín dụng khác. Theo đó, hình thức chia, tách không được áp dụng đối với ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng phi ngân hàng. Đối với quỹ tín dụng nhân dân, dù pháp luật có quy định cho phép chia, tách nhưng chỉ trong những trường hợp nhất định, gắn với yêu cầu xử lý địa bàn hoặc kiểm soát quy mô hoạt động.
Đáng chú ý, tài liệu dẫn chiếu Quyết định số 1266/QĐ-NHNN ngày 11/6/2026 phê duyệt Đề án cơ cấu lại tổng thể hệ thống quỹ tín dụng nhân dân và Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045. Theo nội dung giải trình, một trong những mục tiêu quan trọng của đề án là sắp xếp lại hệ thống quỹ tín dụng nhân dân theo hướng giảm số lượng thông qua sáp nhập, hợp nhất.
Như vậy, việc không mở rộng hình thức chia, tách đối với tổ chức tài chính vi mô cho thấy định hướng chính sách nghiêng về tập trung đầu mối, thay vì gia tăng số lượng pháp nhân hoạt động trên thị trường. Sáp nhập và hợp nhất được xem là những phương thức phù hợp hơn để tổ chức lại hệ thống.
Kiểm soát chặt năng lực tài chính và trách nhiệm sau sáp nhập
Bên cạnh định hướng giảm đầu mối, điều kiện tài chính là một trong những nội dung được NHNN giữ quan điểm chặt chẽ. Cụ thể, CEP đề nghị xem xét lại yêu cầu báo cáo tài chính được kiểm toán trong ba năm liền kề phải có ý kiến chấp nhận toàn phần, bởi quy định này có thể gây khó khăn cho những tổ chức đang gặp vấn đề tài chính nhưng có nhu cầu tự nguyện sáp nhập, hợp nhất.
Tuy nhiên, NHNN không tiếp thu đề xuất. Cơ quan quản lý cho rằng báo cáo tài chính được kiểm toán là nguồn thông tin quan trọng để đánh giá tình hình tài chính của tổ chức. Việc yêu cầu ý kiến chấp nhận toàn phần nhằm bảo đảm tổ chức tài chính vi mô có tình hình tài chính lành mạnh trước khi thực hiện tổ chức lại.
NHNN cũng nhấn mạnh ý kiến kiểm toán không chỉ mang ý nghĩa xác nhận báo cáo tài chính phản ánh trung thực số liệu mà còn là căn cứ phục vụ đánh giá tình hình tài chính. Theo giải trình, yêu cầu này thống nhất với điều kiện thành lập tổ chức tài chính vi mô tại khoản 5 Điều 12 Nghị định số 162/2024/NĐ-CP ngày 20/12/2024. Nghị định đặt ra yêu cầu về đề án thành lập và phương án kinh doanh khả thi trong ba năm đầu hoạt động.
Đáng chú ý, CEP cũng đề nghị rà soát điều kiện này đối với những tổ chức có thời gian hoạt động chưa đủ ba năm. NHNN cho rằng việc một tổ chức đề xuất sáp nhập, hợp nhất khi chưa hoàn thành giai đoạn hoạt động ba năm là chưa phù hợp với định hướng và cam kết trong hồ sơ đề nghị cấp phép ban đầu.
Không chỉ điều kiện tài chính, cơ cấu vốn sau tổ chức lại cũng được kiểm soát. M7 MFI đề xuất bỏ quy định về thành viên góp vốn, tỷ lệ góp vốn và giới hạn giá trị còn lại của tài sản cố định so với vốn điều lệ, quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ. Lý do được đưa ra là hoạt động của tổ chức tài chính vi mô không phụ thuộc nhiều vào tài sản cố định, nên chỉ tiêu này chưa phản ánh đầy đủ năng lực tài chính.
Tuy nhiên, NHNN tiếp tục giữ các yêu cầu trên để bảo đảm tuân thủ pháp luật hiện hành, trong đó có Luật Các tổ chức tín dụng, Nghị định 162/2024/NĐ-CP và Thông tư 54/2025/TT-NHNN. Cơ quan quản lý lý giải rằng quá trình sáp nhập, hợp nhất sẽ kéo theo việc cơ cấu lại thành viên góp vốn, chuyển đổi phần vốn góp và hợp nhất tài sản. Vì vậy, tổ chức sau sáp nhập, hợp nhất vẫn phải đáp ứng đầy đủ điều kiện về thành viên góp vốn, cơ cấu sở hữu và giới hạn đầu tư tài sản cố định.
Một điểm đáng chú ý khác là yêu cầu duy trì hệ thống kiểm soát nội bộ, kiểm toán nội bộ và hệ thống thông tin quản lý. Theo NHNN, dự thảo đã yêu cầu đề án sáp nhập, hợp nhất phải có phương án chuyển đổi, kết hợp hệ thống thông tin, kiểm soát nội bộ, kiểm toán nội bộ và hệ thống truyền dữ liệu, bảo đảm hoạt động thông suốt trong và sau quá trình tổ chức lại.
Đồng thời, tổ chức tài chính vi mô sau hợp nhất phải xây dựng, ban hành đầy đủ các quy định nội bộ theo Luật Các tổ chức tín dụng. Điều này cho thấy việc tổ chức lại không chỉ dừng ở hợp nhất pháp nhân, vốn và tài sản, mà còn phải xử lý bài toán tích hợp hệ thống quản trị và kiểm soát rủi ro.
Về thủ tục, dự thảo cũng làm rõ chủ thể có thẩm quyền quyết định tổ chức lại. Đối với tổ chức tài chính vi mô hoạt động theo mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, chủ thể quyết định là chủ sở hữu; với mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, thẩm quyền thuộc Hội đồng thành viên. Đây là nội dung được NHNN tiếp thu từ kiến nghị của TYM.
Trong quá trình triển khai, NHNN cũng tiếp thu đề xuất làm rõ thời hạn bổ sung, hoàn thiện hồ sơ trong vòng 30 ngày kể từ khi nhận được yêu cầu. Ngược lại, cơ quan quản lý không đồng ý kéo dài thời hạn nộp hồ sơ chính thức từ 90 ngày lên 120 ngày, cũng như không bổ sung cơ chế gia hạn thêm 60 ngày. Lý do là công việc tổ chức tài chính vi mô cần thực hiện sau khi được chấp thuận nguyên tắc không phức tạp và nhiều hơn so với các loại hình tổ chức tín dụng khác.
Về trách nhiệm, dự thảo được chỉnh sửa theo hướng yêu cầu Hội đồng thành viên, Ban Kiểm soát, Tổng giám đốc và các tổ chức, cá nhân liên quan chịu trách nhiệm về toàn bộ hoạt động, bảo đảm an toàn tài sản cho đến khi hoàn tất quá trình tổ chức lại. Đồng thời, việc bàn giao quyền lợi, nghĩa vụ và các vấn đề về tổ chức, hoạt động được thực hiện theo lộ trình trong đề án đã được NHNN chấp thuận.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
