Không sắp xếp cơ học, lấy người học làm trung tâm
UBND TP Hải Phòng vừa ban hành Kế hoạch số 306/KH-UBND ngày 7/8/2026 về sắp xếp các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên và giáo dục nghề nghiệp công lập trên địa bàn. Điểm đáng chú ý nhất của kế hoạch là quy mô sắp xếp rất lớn, nhưng được đặt trong một nguyên tắc rõ ràng: tinh gọn đầu mối phải đi cùng nâng cao chất lượng và hiệu quả sử dụng nguồn lực, tuyệt đối không vì giảm số lượng trường mà làm ảnh hưởng đến quyền được học tập của học sinh.
Theo kế hoạch, Hải Phòng định hướng chuyển từ tư duy “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục”, tổ chức lại mạng lưới trường lớp trên cơ sở quy mô dân số, địa giới hành chính, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và điều kiện thực tế của từng địa phương. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 3, 4 tuổi và có ít nhất 85% người trong độ tuổi đạt trình độ học vấn THPT.
Đáng chú ý, Hải Phòng yêu cầu không thực hiện sắp xếp cơ học chỉ để giảm đầu mối. Mỗi phương án phải được đánh giá tác động, đặc biệt về khoảng cách đi học, bán kính phục vụ và điều kiện tiếp cận giáo dục. Các địa bàn vùng sâu, vùng xa, hải đảo phải được xem xét riêng để bảo đảm học sinh không gặp khó khăn trong việc đến trường sau sắp xếp.
Một nguyên tắc quan trọng khác là giữ nguyên các phân hiệu, điểm trường hiện có. Điều này đồng nghĩa với việc dù tổ chức quản lý có thể thay đổi, học sinh đang học tại đâu về cơ bản vẫn tiếp tục được học tại đó. Thành phố cũng yêu cầu mỗi đơn vị hành chính cấp xã có tối thiểu một trường mầm non và một trường tiểu học; không sáp nhập trường mầm non với trường phổ thông, không sáp nhập trường chuyên biệt với trường đại trà.
Theo phương án dự kiến, số trường mầm non, tiểu học và THCS công lập sẽ giảm từ 1.324 xuống còn 780 trường, tức giảm 544 trường, tương đương 41,1%. Trong đó, khối mầm non giảm 194 trường, tiểu học giảm 159 trường và THCS giảm 191 trường. Mục tiêu chung là giảm ít nhất 30% số lượng đầu mối cơ sở giáo dục công lập so với thời điểm 1/7/2025; tại những địa bàn thuận lợi, tỷ lệ giảm có thể khoảng 50%.
Quy mô trường sau sắp xếp cũng được định hướng theo hướng lớn hơn, với khoảng 30 lớp đối với trường mầm non, 40 lớp đối với tiểu học, 45 lớp đối với THCS và khoảng 50 lớp đối với trường phổ thông nhiều cấp học. Thành phố ưu tiên hình thành các trường có quy mô lớn, nhiều điểm trường hoặc trường phổ thông nhiều cấp học, qua đó tăng khả năng sử dụng chung cơ sở vật chất, đội ngũ và các nguồn lực phục vụ giáo dục.
Tuy nhiên, “trường lớn hơn” không đồng nghĩa với việc gom học sinh bằng mọi giá. Bài toán quan trọng nhất của quá trình này là làm thế nào để giảm đầu mối quản lý nhưng vẫn giữ được sự thuận tiện cho học sinh và chất lượng dạy học. Một ngôi trường được xóa trên hệ thống hành chính nhưng học sinh vẫn học tại điểm trường cũ chỉ là thay đổi về mô hình quản trị; còn nếu việc sáp nhập khiến lớp học quá đông, giáo viên quá tải hoặc học sinh phải đi xa hơn thì mục tiêu cải cách sẽ không đạt được.
544 trường giảm, bài toán lớn nhất là con người và nguồn lực
 |
Hải Phòng siết dạy thêm xử lý nghiêm tình trạng ép học sinh học thêmHải Phòng đang phát đi một thông điệp mạnh mẽ trước thềm năm học 2026-2027 giáo dục phải trở về đúng bản chất lấy chất lượng dạy học chính khóa làm trung tâm thay vì để học sinh và phụ huynh bị cuốn vào vòng xoáy học thêm các khoản thu và bệnh thành tích |
Cùng với việc tổ chức lại mạng lưới trường lớp, Hải Phòng đặt ra phương án sắp xếp lại đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên. Theo kế hoạch, mỗi cơ sở giáo dục có một hiệu trưởng; trường chính có một phó hiệu trưởng và mỗi phân hiệu, điểm trường được bố trí thêm một phó hiệu trưởng. Giáo viên được bố trí theo vị trí việc làm, chuyên môn và định mức giờ dạy; việc điều phối giáo viên giữa trường chính và các phân hiệu có thể được thực hiện để sử dụng đội ngũ hiệu quả hơn.
Các vị trí kế toán, văn thư, thủ quỹ được định hướng bố trí dùng chung trong toàn cơ sở, nhằm hạn chế tình trạng mỗi trường duy trì một bộ máy hỗ trợ riêng. Với trường nội trú, bán trú có quy mô trên 40 lớp, số lượng kế toán có thể được bố trí tối đa 2 người theo phương án của kế hoạch.
Đây cũng là phần khó nhất của cuộc sắp xếp. Khi hàng trăm trường được tổ chức lại, số lượng vị trí quản lý và nhân sự hỗ trợ chắc chắn chịu tác động. Kế hoạch vì vậy đặt ra nguyên tắc ưu tiên bố trí cán bộ quản lý dôi dư vào vị trí quản lý cấp dưới trực tiếp hoặc chuyển sang làm giáo viên nếu đáp ứng điều kiện. Những trường hợp không thể bố trí sẽ thực hiện chính sách tinh giản biên chế theo quy định.
Cách xử lý nhân sự sẽ quyết định đáng kể mức độ đồng thuận của quá trình cải tổ. Nếu tiêu chí rõ ràng, công khai và đặt năng lực chuyên môn lên trước, việc sắp xếp có thể trở thành cơ hội phân bổ lại đội ngũ theo đúng nhu cầu thực tế. Ngược lại, nếu chỉ nhìn vào số lượng đầu mối mà xem nhẹ tâm lý của giáo viên, cán bộ quản lý và phụ huynh, một cuộc cải cách về tổ chức rất dễ phát sinh những hệ quả ngoài mong muốn.
Điểm đáng chú ý là Hải Phòng không áp dụng việc giảm đầu mối đồng loạt cho toàn bộ hệ thống. Đối với 82 trường THPT công lập hiện có, thành phố chưa thực hiện sắp xếp giảm đầu mối trong giai đoạn này mà tập trung tăng cường đầu tư, mở rộng quy mô để đáp ứng nhu cầu học tập và áp lực tuyển sinh lớp 10. Cách tiếp cận này cho thấy việc sắp xếp được đặt trên cơ sở nhu cầu thực tế thay vì áp dụng một tỷ lệ cắt giảm cứng cho tất cả các cấp học.
Nếu triển khai hiệu quả, việc giảm hàng trăm đầu mối có thể giúp Hải Phòng giảm sự phân tán nguồn lực, tăng khả năng đầu tư cho cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, chuyển đổi số và chất lượng đội ngũ. Nhưng hiệu quả cuối cùng không thể chỉ được đo bằng con số 544 trường được giảm.
Thước đo quan trọng hơn là sau sắp xếp, học sinh có được học trong điều kiện tốt hơn hay không; giáo viên có được sử dụng đúng chuyên môn hay không; cơ sở vật chất có được khai thác hiệu quả hơn hay không; ngân sách tiết kiệm được có thực sự quay trở lại lớp học hay không.
Kế hoạch 306 vì thế không chỉ là một kế hoạch sắp xếp trường học. Về bản chất, đây là bài toán tái cấu trúc hệ thống giáo dục công lập của Hải Phòng theo quy mô dân số và yêu cầu phát triển mới.
Các địa phương được giao xây dựng phương án chi tiết, tổ chức tuyên truyền, tạo sự đồng thuận và báo cáo kết quả trước ngày 20/8/2026. Sở Giáo dục và Đào tạo giữ vai trò chủ trì hướng dẫn, kiểm tra; Sở Nội vụ phụ trách bộ máy, biên chế và chính sách nhân sự; Sở Tài chính, Sở Xây dựng phối hợp về nguồn lực, tài sản công và quy hoạch mạng lưới trường lớp.
Một cuộc sắp xếp có thể làm cho bản đồ trường học Hải Phòng thay đổi mạnh trong vài năm tới. Nhưng mục tiêu cuối cùng không phải là làm cho bản đồ ấy có ít điểm hơn. Mục tiêu là để mỗi điểm trường còn lại, mỗi giáo viên và mỗi đồng ngân sách giáo dục tạo ra nhiều giá trị hơn cho người học.
Nói cách khác, 41,1% không nên được xem là thành tích nếu chất lượng giáo dục không tăng lên. Con số ấy chỉ thực sự có ý nghĩa khi phía sau nó là một hệ thống trường học tinh gọn hơn, vận hành hiệu quả hơn và quan trọng nhất là phục vụ học sinh tốt hơn.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
