Theo Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) cho rằng một trong những điểm nghẽn lớn của thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam hiện nay là sự lệ thuộc quá lớn vào khu vực ngân hàng, không chỉ ở phía phát hành mà cả phía nắm giữ.
Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Bất động sản Phát Đạt đã hoàn tất thanh toán toàn bộ nghĩa vụ trái phiếu với giá trị hàng nghìn tỷ đồng, qua đó không còn dư nợ trái phiếu. Tuy nhiên, báo cáo tài chính bán niên 2025 cho thấy doanh nghiệp tiếp tục thua lỗ và gia tăng mạnh vay ngân hàng, phản ánh áp lực tài chính vẫn hiện hữu.
Hai tháng đầu năm 2026, thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát hành gần 8.500 tỷ đồng, trong đó riêng nhóm ngân hàng chiếm khoảng 65%. Tuy nhiên, áp lực đáo hạn đang tăng nhanh với khoảng 59.000 tỷ đồng trái phiếu đến hạn trong quý II, phần lớn thuộc về doanh nghiệp bất động sản.
Dù khủng hoảng trái phiếu doanh nghiệp đã qua đỉnh điểm, áp lực thực sự vẫn chưa được giải tỏa khi hơn 862.000 tỷ đồng trái phiếu còn lưu hành và hàng trăm nghìn tỷ đồng tiếp tục đáo hạn trong giai đoạn 2025–2026. Khi ngân hàng vừa là chủ nợ, vừa là nhà đầu tư, di sản từ giai đoạn tăng trưởng nóng đang trở thành phép thử lớn đối với sức chịu đựng của hệ thống tài chính trong chu kỳ mới.
Năm 2025 khép lại với những dấu ấn tích cực trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN). Khối lượng phát hành tăng mạnh, lãi suất bình quân duy trì ổn định và các nhóm ngành chủ lực như ngân hàng, bất động sản có sự bứt phá rõ rệt.
Năm 2025 khép lại với sự phục hồi rõ nét của thị trường trái phiếu doanh nghiệp khi quy mô phát hành đạt gần 590.000 tỷ đồng. Dòng vốn quay trở lại nhưng không còn dàn trải, thay vào đó tập trung mạnh vào nhóm ngân hàng – lực lượng giữ vai trò chủ đạo trong quá trình tái cấu trúc và nâng cao chất lượng thị trường.
Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI) vừa có văn bản trình Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước (NHNN), đề xuất các giải pháp tăng cường huy động vốn dài hạn cho nền kinh tế với lãi suất huy động giảm mạnh.
Theo VNBA, về quy định khi phát hành trái phiếu thì Hồ sơ phát hành phải có Báo cáo tình hình sử dụng số tiền thu được từ việc phát hành trái phiếu đối với trái phiếu còn dư nợ (theo Điểm đ Khoản 9, Điểm k Khoản 10 Điều 1 Nghị định 65), các TCTD rất khó thực hiện.
Trước việc hoạt động mua bán trái phiếu doanh nghiệp của các tổ chức tín dụng đang cho thấy phát sinh tiềm ẩn rủi ro, Ngân hàng Nhà nước đang lấy ý kiến về dự thảo Thông tư sửa đổi quy định về việc tổ chức tín dụng mua, bán trái phiếu doanh nghiệp.
Đến tháng 4/2022, cơ quan thanh tra giám sát ngân hàng đã tiến hành thanh tra tại 7 ngân hàng liên quan đến đầu tư trái phiếu doanh nghiệp của tổ chức tín dụng. Kết quả thanh tra đã gửi tới Ủy ban Chứng khoán Nhà nước để xử lý các sai phạm liên quan đến việc sử dụng vốn huy động qua phát hành trái phiếu của các tổ chức phát hành.
Thủ tướng nhấn mạnh đến nhiệm vụ trọng tâm năm 2022 là tập trung thanh tra để phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực, nhất là trong một số lĩnh vực như phòng chống dịch COVID-19, phục hồi và phát triển kinh tế-xã hội, cổ phần hóa doanh nghiệp, đầu tư công, ngân hàng - tài chính, phát hành trái phiếu doanh nghiệp, tài nguyên, môi trường, quy hoạch điện, năng lượng, các mỏ vật liệu xây dựng…
“Ngân hàng phát hành nhiều lần rồi thỏa thuận bán lại cho nhau trong thời gian ngắn không ảnh hưởng đến tài chính nhưng hệ số an toàn vốn sẽ bị lệch đáng kể”, TS Nguyễn Trí Hiếu nhận định.
