Chỉ trong vòng một tuần trở lại đây, toàn bộ các đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp mới trên thị trường đều đến từ khối ngân hàng.
Nếu mở rộng phạm vi quan sát sang ba tuần đầu tháng 5/2026, tỷ trọng phát hành của nhóm nhà băng đã chiếm tới khoảng 70% tổng lượng trái phiếu toàn thị trường, trong khi nhóm doanh nghiệp sản xuất gần như “mất hút”.
Đây là sự đảo chiều rất mạnh nếu đặt cạnh bức tranh của bốn tháng đầu năm, thời điểm trái phiếu bất động sản vẫn áp đảo với khoảng 60% tổng lượng phát hành.
Diễn biến này cho thấy thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang bước vào một chu kỳ mới, nơi vai trò dẫn dắt không còn nằm ở các doanh nghiệp địa ốc mà chuyển dần sang hệ thống ngân hàng.
Sau giai đoạn thị trường bất động sản phát hành ồ ạt để cơ cấu nợ và duy trì dòng tiền, áp lực hiện nay lại dồn sang bài toán vốn của các nhà băng khi tăng trưởng tín dụng tăng nhanh hơn đáng kể so với tốc độ huy động tiền gửi.
Làn sóng phát hành được dẫn dắt bởi hàng loạt cái tên quen thuộc như MSB, MB, HDBank, Techcombank hay Bac A Bank. Đáng chú ý, mặt bằng lãi suất phát hành hiện không hề thấp khi phổ biến quanh mức 8,3% - 8,6%/năm, cao hơn rất nhiều so với mức khoảng 5,2% - 5,3%/năm cùng kỳ năm trước.
Việc chấp nhận trả lãi suất cao cho thấy áp lực huy động vốn của hệ thống ngân hàng đang gia tăng đáng kể. Thông thường, ngân hàng có lợi thế lớn về chi phí vốn nhờ nguồn tiền gửi dân cư với lãi suất thấp hơn nhiều so với phát hành trái phiếu. Tuy nhiên, khi phải đẩy lãi suất trái phiếu lên sát ngưỡng 9%/năm, khoảng cách giữa chi phí huy động và lãi suất cho vay bắt đầu bị thu hẹp mạnh.
Điều này đồng nghĩa biên lãi ròng (NIM) là yếu tố cốt lõi quyết định lợi nhuận ngành ngân hàng đang chịu áp lực lớn.
Nếu ngân hàng huy động vốn bằng trái phiếu với lãi suất gần 9%/năm nhưng lãi suất cho vay chỉ dao động quanh 10%/năm, phần chênh lệch còn lại sau khi trừ chi phí vận hành, dự phòng rủi ro, chi phí quản trị và các nghĩa vụ an toàn vốn sẽ không còn quá dồi dào như trước.
Đây cũng là lý do nhiều chuyên gia cho rằng cuộc đua phát hành trái phiếu hiện nay phản ánh nhu cầu vốn cấp bách hơn là mục tiêu tối ưu lợi nhuận.
Nguyên nhân sâu xa của làn sóng này nằm ở sự lệch pha ngày càng rõ giữa huy động vốn và tăng trưởng tín dụng. Báo cáo tài chính quý I/2026 của 27 ngân hàng niêm yết cho thấy tiền gửi khách hàng chỉ tăng khoảng 0,6%, mức tăng rất thấp trong nhiều năm trở lại đây.
Trong khi đó, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống tính đến cuối tháng 4 đã đạt 4,42%, tức tốc độ cho vay đang cao gấp nhiều lần tốc độ huy động vốn đầu vào.
Khoảng cách này tạo ra áp lực thanh khoản đáng kể đối với hệ thống ngân hàng. Khi dòng tiền gửi dân cư tăng chậm, các ngân hàng buộc phải tìm kiếm nguồn vốn trung và dài hạn thông qua kênh trái phiếu nhằm duy trì khả năng cho vay, đảm bảo thanh khoản và đáp ứng các tỷ lệ an toàn vốn theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
Nhiều “ông lớn” ngân hàng đã nhanh chóng nhập cuộc với quy mô phát hành lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng. BIDV hiện dẫn đầu với kế hoạch huy động 41.000 tỷ đồng, bao gồm 21.000 tỷ đồng để tăng vốn cấp 2 và 20.000 tỷ đồng bổ sung nguồn vốn cho vay nền kinh tế.
Agribank cũng vừa thông qua phương án phát hành 15.000 tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn 10 năm nhằm phục vụ các lĩnh vực ưu tiên như nông nghiệp, xây dựng và vận tải. Trong khi đó, VPBank dự kiến phát hành 30.000 tỷ đồng, còn Vietcombank lên kế hoạch huy động 10.000 tỷ đồng nợ thứ cấp.
Theo FiinGroup, riêng trong tháng 4 đã có 34 đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp, trong đó khối ngân hàng chiếm tới 24 đợt. Danh sách phát hành trải rộng từ ABBank, ACB, OCB, KienlongBank cho tới VietinBank.
Giới chuyên gia nhận định, làn sóng phát hành trái phiếu của các ngân hàng không chỉ phản ánh nhu cầu củng cố nguồn vốn và hệ số an toàn tài chính, mà còn cho thấy hệ thống tín dụng đang chuẩn bị cho một chu kỳ tăng trưởng mới của nền kinh tế.
Việc các ngân hàng chủ động tăng vốn trung và dài hạn sẽ giúp mở rộng dư địa cho vay, hỗ trợ dòng vốn ra nền kinh tế và góp phần ổn định thị trường trái phiếu doanh nghiệp sau giai đoạn nhiều biến động.
Tuy nhiên, mặt trái của cuộc đua này là áp lực chi phí vốn ngày càng lớn, có thể ảnh hưởng trực tiếp tới lợi nhuận ngành ngân hàng nếu mặt bằng lãi suất tiếp tục neo cao trong thời gian dài.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
