Dòng tiền gửi suy giảm tại loạt nhà băng
Dữ liệu mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước đang cho thấy một nghịch lý đáng chú ý trong hệ thống tài chính: tín dụng tiếp tục tăng mạnh, nhưng dòng tiền gửi từ người dân và doanh nghiệp lại có dấu hiệu chững lại, thậm chí suy giảm ở nhiều nhà băng lớn.
Khoảng cách ngày càng nới rộng giữa huy động và cho vay không chỉ tạo sức ép lên thanh khoản mà còn đặt ra bài toán khó đối với khả năng cung ứng vốn cho nền kinh tế trong giai đoạn phục hồi tăng tốc.
Tính đến giữa tháng 5/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đã lên tới khoảng 19,4 triệu tỷ đồng, trong khi tổng huy động vốn mới đạt khoảng 18 triệu tỷ đồng. Chênh lệch hơn một triệu tỷ đồng phản ánh áp lực vốn đang hiện hữu ngày một rõ nét trong hoạt động ngân hàng.
Bức tranh tài chính quý I/2026 càng cho thấy xu hướng này không còn mang tính cục bộ. Thống kê tại 27 ngân hàng thương mại niêm yết cho thấy tổng tiền gửi khách hàng chỉ tăng chưa đầy 1% so với cuối năm 2025, thấp hơn rất nhiều so với mức tăng trưởng tín dụng 3,7% trong cùng kỳ. Đáng chú ý, có tới 12/27 ngân hàng ghi nhận tiền gửi sụt giảm, bao gồm cả nhiều “ông lớn” vốn luôn nằm trong nhóm dẫn đầu về huy động.
Đứng đầu danh sách giảm mạnh là BIDV khi quy mô tiền gửi khách hàng giảm xuống còn khoảng 2,14 triệu tỷ đồng. ACB giảm hơn 17,6 nghìn tỷ đồng, Sacombank giảm khoảng 17,5 nghìn tỷ đồng, trong khi Techcombank cũng ghi nhận mức giảm hơn 16,6 nghìn tỷ đồng.
Không chỉ nhóm ngân hàng lớn, nhiều nhà băng tư nhân khác cũng chịu áp lực tương tự. MB giảm hơn 11,1 nghìn tỷ đồng tiền gửi, TPBank ghi nhận số dư huy động còn khoảng 269,5 nghìn tỷ đồng. SeABank, VietBank, BaoViet Bank hay MSB cũng đồng loạt đi lùi với mức giảm dao động từ 0,5% đến gần 5% so với cuối năm trước.
Trong bối cảnh dòng tiền huy động tăng chậm hơn đáng kể so với tín dụng, cuộc đua lãi suất đã nóng trở lại ở nhiều nhà băng. Để giữ chân dòng tiền gửi, không ít ngân hàng phải nâng lãi suất huy động lên mức cao, đặc biệt ở các kỳ hạn dài hoặc nhóm khách hàng gửi tiền lớn.
Có thời điểm, lãi suất tiết kiệm trực tuyến cho các kỳ hạn dài được đẩy lên quanh ngưỡng 7,3%/năm. Một số ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân từng nâng mặt bằng lãi suất huy động lên khoảng 6,3%/năm trước khi cơ quan quản lý có động thái điều tiết nhằm hạ nhiệt cuộc cạnh tranh.
Theo phân tích của VNDirect, áp lực thanh khoản trong hệ thống thực tế vẫn chưa giảm đáng kể. Lãi suất liên ngân hàng thời gian qua liên tục biến động theo chu kỳ giải ngân tín dụng cũng như hoạt động bơm hút tiền của Ngân hàng Nhà nước. Điều này cho thấy nhu cầu vốn trong hệ thống vẫn đang ở mức cao, đặc biệt trong bối cảnh tín dụng được thúc đẩy để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
Dù mặt bằng lãi suất đã có dấu hiệu hạ nhiệt nhẹ sau các động thái điều hành, trên thực tế nhiều chương trình huy động vẫn duy trì mức lãi suất cao hơn đáng kể đối với các khoản tiền gửi lớn hoặc kỳ hạn dài. Diễn biến lãi suất ngày 21/5 cho thấy các ngân hàng vẫn liên tục điều chỉnh biểu lãi suất nhằm cân đối thanh khoản và giữ sức cạnh tranh.
Saigonbank dù giảm lãi suất ở phần lớn kỳ hạn nhưng lại nâng lãi suất kỳ hạn 13 tháng lên tới 7,9%/năm. Trong khi đó, OCB tiếp tục tăng lãi suất huy động ở nhiều kỳ hạn từ 1 đến 36 tháng.
Việc các ngân hàng liên tục điều chỉnh biểu lãi suất cho thấy cuộc cạnh tranh huy động vốn vẫn đang diễn ra khá quyết liệt, đặc biệt trong nhóm ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân. Khi tín dụng tăng nhanh hơn tốc độ huy động, áp lực đảm bảo thanh khoản và cân đối nguồn vốn sẽ tiếp tục là bài toán lớn với hệ thống ngân hàng trong thời gian tới.
“Vũ khí” trái phiếu và cuộc đua săn vốn nghìn tỷ của nhà băng
Khi tốc độ huy động tiền gửi ngày càng hụt hơi so với đà tăng tín dụng, nhiều ngân hàng buộc phải tìm đến thị trường trái phiếu như một “phao cứu sinh” để bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn. Nếu như trước đây trái phiếu chủ yếu được xem là công cụ hỗ trợ tăng vốn cấp 2 hoặc cân đối cơ cấu nguồn vốn, thì nay kênh huy động này đang trở thành “vũ khí” quan trọng trong cuộc đua thanh khoản của toàn hệ thống.
Thị trường trái phiếu ngân hàng từ đầu năm 2026 đến nay đang nóng lên rõ rệt với hàng loạt kế hoạch phát hành quy mô lớn được công bố liên tiếp. Chỉ trong vài tháng đầu năm, các ngân hàng đã đồng loạt đưa ra kế hoạch huy động lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng, bất chấp chi phí vốn đang ở mức cao hơn đáng kể so với cùng kỳ năm trước.
Nổi bật nhất hiện nay là BIDV khi nhà băng này thông qua phương án phát hành tổng cộng tới 41.000 tỷ đồng trái phiếu. Trong đó, khoảng 21.000 tỷ đồng là trái phiếu tăng vốn cấp 2 nhằm cải thiện hệ số an toàn vốn, còn 20.000 tỷ đồng trái phiếu riêng lẻ được sử dụng để bổ sung nguồn vốn phục vụ hoạt động cho vay. Đây được xem là một trong những kế hoạch huy động trái phiếu lớn nhất của ngành ngân hàng từ đầu năm đến nay.
Không đứng ngoài cuộc đua, Agribank cũng vừa thông qua kế hoạch phát hành tối đa 150 triệu trái phiếu để huy động khoảng 15.000 tỷ đồng với kỳ hạn lên tới 10 năm. Nguồn vốn này ngoài mục tiêu tăng vốn cấp 2 còn được định hướng ưu tiên cho các lĩnh vực trọng điểm như nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và xây dựng – những nhóm ngành đang có nhu cầu vốn rất lớn trong bối cảnh thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Ở nhóm ngân hàng thương mại cổ phần, Vietcombank đã phê duyệt phương án phát hành riêng lẻ tối đa 10.000 tỷ đồng trái phiếu tăng vốn cấp 2 với kỳ hạn từ 5 năm trở lên. VPBank cũng đưa ra kế hoạch huy động tới 30.000 tỷ đồng, trong khi HDBank dự kiến phát hành khoảng 15.000 tỷ đồng trái phiếu trong năm nay.
Không khí trên thị trường trái phiếu ngân hàng thực tế đã nóng lên từ đầu tháng 5/2026 khi hàng loạt thương vụ phát hành của MB, Bac A Bank hay Techcombank liên tiếp được triển khai. Những đợt phát hành này phần nào giúp các nhà băng giải tỏa áp lực vốn ngắn hạn trong bối cảnh nhu cầu tín dụng vẫn tăng nhanh.
Tuy nhiên, phía sau làn sóng phát hành dồn dập ấy là bài toán chi phí vốn đang ngày càng đắt đỏ hơn. Nhiều lô trái phiếu ngân hàng hiện được chào với lãi suất dao động từ 8% đến 8,6%/năm là mức cao hơn đáng kể so với giai đoạn trước.
Theo đánh giá của VNDirect, mặt bằng lãi suất phát hành trái phiếu riêng lẻ của nhóm ngân hàng đã tăng mạnh so với cùng kỳ năm ngoái, phản ánh áp lực huy động vốn trong hệ thống vẫn chưa thực sự hạ nhiệt.
Nói cách khác, các ngân hàng đang buộc phải chấp nhận trả giá vốn cao hơn để duy trì thanh khoản, đảm bảo các tỷ lệ an toàn hoạt động cũng như tiếp tục mở rộng tín dụng theo định hướng hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
Trong bối cảnh dòng tiền gửi dân cư tăng chậm, việc phụ thuộc nhiều hơn vào các kênh huy động thay thế như trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi hay vay hợp vốn nước ngoài gần như đã trở thành lựa chọn bắt buộc. Nhưng điều này cũng kéo theo không ít sức ép mới, đặc biệt là bài toán kiểm soát chi phí vốn và duy trì biên lợi nhuận trong môi trường lãi suất còn neo ở mức cao.
Giới phân tích cho rằng áp lực huy động vốn sẽ chưa thể sớm kết thúc khi mục tiêu tăng trưởng tín dụng khoảng 15% vẫn đang được đặt lên hàng đầu nhằm hỗ trợ phục hồi kinh tế. Điều đó đồng nghĩa cuộc đua săn vốn giữa các ngân hàng trong những quý tới nhiều khả năng sẽ còn gay gắt hơn, với trái phiếu tiếp tục đóng vai trò là “vũ khí” chủ lực của các nhà băng trong bài toán thanh khoản.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
