Tiêu dùng dịch vụ đang hút thêm dòng tiền
Bảy tháng đầu năm 2026, thị trường tiêu dùng trong nước tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Theo số liệu mới nhất từ Cục Thống kê, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng theo giá hiện hành ước đạt hơn 4.555 nghìn tỷ đồng, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, doanh thu bán lẻ hàng hóa tăng 12,7%; dịch vụ lưu trú, ăn uống tăng 15,9%; du lịch lữ hành tăng 16,3% và các dịch vụ khác tăng 12,6%.
So với mức tăng 12,9% của 6 tháng đầu năm, tốc độ tăng đã nhích thêm 0,2 điểm phần trăm, các nhóm hàng có mức tăng cao gồm đá quý, kim loại quý và sản phẩm tăng 31,3%; xăng dầu tăng 15,3%; gỗ và vật liệu xây dựng tăng 13,2%; hàng may mặc tăng 12,5%; lương thực, thực phẩm tăng 11,2%. Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô doanh thu, mà ở sự phân hóa giữa các nhóm chi tiêu. Dịch vụ tiếp tục tăng nhanh hơn bán lẻ hàng hóa, đặc biệt là những lĩnh vực gắn với du lịch, ăn uống, lưu trú và trải nghiệm.
Đây là nền tảng quan trọng của thị trường tiêu dùng, tuy nhiên nếu chỉ nhìn vào bán lẻ hàng hóa sẽ chưa phản ánh hết sự vận động của dòng tiền. Ngay trong 6 tháng đầu năm, doanh thu dịch vụ lưu trú, ăn uống đã tăng 15,6%, cao hơn đáng kể mức tăng 12,5% của bán lẻ hàng hóa. Doanh thu du lịch lữ hành cũng tăng 15%. Đến 7 tháng, khoảng cách này tiếp tục được nới rộng. Doanh thu lưu trú, ăn uống tăng 15,9%, trong khi du lịch lữ hành tăng tới 16,3%, đều cao hơn mức tăng 12,7% của bán lẻ hàng hóa.
Sự thay đổi này cho thấy một phần ngân sách của người tiêu dùng đang được chuyển từ việc mua hàng hóa sang sử dụng dịch vụ. Sau giai đoạn người dân có xu hướng thận trọng hơn với những khoản chi không thiết yếu, nhu cầu đi lại, nghỉ dưỡng, ăn uống bên ngoài, vui chơi và trải nghiệm đang phục hồi rõ nét.
Du lịch cũng tạo ra hiệu ứng lan tỏa lớn. Khi lượng khách tăng, dòng tiền không chỉ đến với doanh nghiệp lữ hành mà còn chảy vào khách sạn, nhà hàng, vận tải, bán lẻ, vui chơi giải trí và các dịch vụ liên quan. Sáu tháng đầu năm, Việt Nam đón khoảng 12,3 triệu lượt khách quốc tế, tăng 14,9% so với cùng kỳ năm trước.
Một điểm cần lưu ý khi đánh giá mức tăng 13,1% là đây là tốc độ tăng theo giá hiện hành. Trong 6 tháng đầu năm, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 12,9%, nhưng nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng còn 7,3%. Cục Thống kê cũng đánh giá mức tăng thực này thấp hơn mức 7,4% của cùng kỳ năm 2025. Điều đó có nghĩa sức mua thực tế đang được cải thiện, nhưng chưa thể đồng nhất mức tăng doanh thu danh nghĩa với việc người dân đang chi tiêu nhiều hơn tương ứng.
Thực tế, nền kinh tế đang tạo thêm động lực cho tiêu dùng. GDP 6 tháng đầu năm tăng 8,18%, trong đó khu vực dịch vụ tăng 8,09%. Tiêu dùng cuối cùng cũng tăng 8,15% so với cùng kỳ năm trước. Thị trường lao động được đánh giá ổn định, tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động ở mức 2,22%. Những yếu tố này tạo nền tảng để người dân gia tăng chi tiêu, đặc biệt đối với những nhu cầu từng bị trì hoãn.
Bên cạnh đó, người tiêu dùng vẫn có xu hướng cân nhắc kỹ hơn giá trị nhận được trên mỗi đồng chi tiêu. Vì vậy, khuyến mại, giảm giá, tích điểm, hoàn tiền, bán theo combo hay ưu đãi thành viên tiếp tục là những công cụ quan trọng để doanh nghiệp giành thị phần.
Dòng tiền dịch chuyển nhưng tăng trưởng vẫn phụ thuộc vào thu nhập
Sự phục hồi của tiêu dùng cũng đang làm thay đổi cách các doanh nghiệp bán lẻ tiếp cận khách hàng. Siêu thị bán thực phẩm, cửa hàng thời trang bán quần áo, nhà sách bán đồ dùng học tập. Nhưng khi ngân sách hộ gia đình có giới hạn, cuộc cạnh tranh thực chất lại diễn ra giữa tất cả các khoản chi.
Một gia đình có thể lựa chọn mua thêm đồ gia dụng, đi du lịch cuối tuần, ăn uống bên ngoài hoặc dành tiền cho giáo dục, giải trí. Do đó, doanh nghiệp không chỉ cạnh tranh với đối thủ cùng ngành mà còn cạnh tranh để giành phần ngân sách tiêu dùng. Mùa tựu trường là một ví dụ rõ nét. Các nhà bán lẻ có xu hướng mở rộng danh mục sản phẩm, kết hợp sách vở, đồ dùng học tập với thực phẩm, đồ gia dụng, sản phẩm chăm sóc cá nhân và nhiều mặt hàng thiết yếu khác.
Trong khi đó, thương mại điện tử tiếp tục làm thay đổi hành vi mua sắm. Người tiêu dùng có thể dễ dàng so sánh giá, chuyển đổi giữa nhiều nền tảng và lựa chọn nhà bán hàng chỉ sau vài thao tác. Điều này khiến biên lợi nhuận của doanh nghiệp chịu áp lực, đồng thời buộc các nhà bán lẻ phải đầu tư mạnh hơn vào dữ liệu khách hàng, trải nghiệm và khả năng cá nhân hóa ưu đãi.
Đặc biệt, khi dịch vụ đang tăng nhanh hơn hàng hóa, mô hình bán lẻ truyền thống cũng phải thay đổi. Trung tâm thương mại, cửa hàng và hệ thống bán lẻ không chỉ cần tạo ra nơi mua sắm mà phải tạo ra lý do để khách hàng đến, ở lại và chi tiêu nhiều hơn.
Bảy tháng đầu năm cho thấy tiêu dùng đang đi đúng hướng để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng của năm 2026. Nghị quyết 01/NQ-CP đặt mục tiêu tốc độ tăng tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cả năm ở mức 13-15%. Với mức tăng 13,1% sau 7 tháng, thị trường đã bước vào vùng mục tiêu, nhưng để duy trì kết quả này trong cả năm vẫn cần thêm động lực trong những tháng cuối năm.
Đặc biệt, sức mua cần được duy trì sau các giai đoạn cao điểm mùa vụ. Du lịch mùa hè, tựu trường, các dịp lễ hội và cuối năm có thể tạo những đợt tăng trưởng mạnh, nhưng đó mới chỉ là những cú hích ngắn hạn. Điều quan trọng hơn là liệu thu nhập và niềm tin tiêu dùng có đủ mạnh để biến những khoản chi theo mùa thành nhu cầu thường xuyên hay không.
Ở góc độ này, con số tăng trưởng thực 7,3% trong 6 tháng đầu năm là một chỉ dấu cần được theo dõi. Cục Thống kê từng lưu ý rằng bán lẻ hàng hóa tăng 12,5%, thấp hơn khu vực lưu trú, ăn uống tăng 15,6%, cho thấy sức mua hàng hóa, đặc biệt là hàng tiêu dùng lâu bền, chưa thực sự bứt phá. Đây cũng là điểm khác biệt giữa một thị trường tiêu dùng “đang tăng” và một thị trường tiêu dùng “tăng bền vững”.
Nếu thu nhập thực tế tiếp tục cải thiện, việc làm ổn định và niềm tin của người dân được củng cố, dòng tiền có thể tiếp tục mở rộng từ nhóm hàng thiết yếu sang hàng lâu bền, dịch vụ, du lịch và trải nghiệm. Khi đó, sức mua sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa lớn hơn đối với sản xuất và kinh doanh.
Với doanh nghiệp, cơ hội đang mở ra nhưng cuộc chơi cũng trở nên khốc liệt hơn. Thị trường có thêm dòng tiền không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp đều hưởng lợi. Doanh nghiệp phải xác định được người tiêu dùng đang ưu tiên giá rẻ, chất lượng, sự thuận tiện hay trải nghiệm; đồng thời phải tìm cách biến một lần mua hàng thành quan hệ tiêu dùng dài hạn.
Nhìn từ 7 tháng đầu năm, bức tranh tiêu dùng Việt Nam đang cho thấy một sự dịch chuyển đáng chú ý: hàng hóa vẫn là nền móng, nhưng dịch vụ đang hút thêm dòng tiền và trở thành động lực tăng trưởng nổi bật hơn.
Vì vậy, câu chuyện của thị trường bán lẻ trong những tháng cuối năm 2026 sẽ không chỉ nằm ở việc tổng mức bán lẻ tăng bao nhiêu phần trăm. Điều quan trọng hơn là dòng tiền có tiếp tục chuyển sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao, sức mua thực có được củng cố và thu nhập có đủ sức tạo nên một chu kỳ tiêu dùng bền vững hay không. Đây sẽ là động lực quan trọng của thị trường trong những tháng cuối năm.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
