Theo ông Lê Trung Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Thống kê (Bộ Tài chính), giai đoạn 2021–2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng của kinh tế Việt Nam khi kinh tế số nổi lên như một trụ cột mới trong Chiến lược chuyển đổi số quốc gia, với tốc độ tăng trưởng nhanh và khá đồng đều trên nhiều lĩnh vực.
Đặc biệt, kể từ sau khi Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia được ban hành, vai trò của kinh tế số không chỉ dừng lại ở hỗ trợ mà đã trở thành một động lực tăng trưởng mang tính cấu trúc của nền kinh tế.
Các số liệu thống kê cho thấy, tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP liên tục gia tăng trong giai đoạn 2021–2025, từ mức 12,87% GDP năm 2021 lên 14,02% GDP vào năm 2025. Bình quân cả giai đoạn, kinh tế số đóng góp khoảng 13,2% GDP.
Trong cơ cấu này, khu vực kinh tế số lõi chiếm khoảng 8,13%, trong khi phần số hóa các ngành kinh tế truyền thống đóng góp khoảng 5,05%. Những con số này phản ánh rõ xu hướng chuyển dịch từ tăng trưởng dựa trên các yếu tố truyền thống sang tăng trưởng dựa trên công nghệ, dữ liệu và đổi mới sáng tạo.
Riêng trong năm 2025, với mức đóng góp 14,02% GDP, các ngành kinh tế số lõi tiếp tục giữ vai trò “đầu tàu”, chi phối và dẫn dắt toàn bộ hệ sinh thái kinh tế số. Đây là nhóm ngành bao gồm sản xuất sản phẩm điện tử, máy tính; viễn thông; lập trình máy tính và xử lý dữ liệu.
Với mức đóng góp lên tới 8,42% GDP, tương đương hơn 60% tổng giá trị gia tăng của kinh tế số, khu vực lõi không chỉ tạo ra giá trị trực tiếp mà còn cung cấp hạ tầng, công cụ và nền tảng vận hành cho các ngành kinh tế khác. Sự lớn mạnh của các tập đoàn công nghệ trong nước, cùng làn sóng vốn FDI chất lượng cao đổ vào lĩnh vực bán dẫn, linh kiện điện tử, đã đưa quy mô giá trị của nhóm ngành lõi lên khoảng 43,3 tỷ USD trong năm 2025.
Ở chiều ngược lại, khu vực các ngành được số hóa cũng ghi nhận những chuyển biến rõ nét, trong đó thương mại điện tử tiếp tục là “ngôi sao sáng”, chiếm khoảng 11,8% tổng giá trị tăng thêm của kinh tế số. Việc ứng dụng công nghệ số trong lĩnh vực bán buôn, bán lẻ đã làm thay đổi căn bản hành vi tiêu dùng, xóa nhòa ranh giới địa lý và thiết lập các chuỗi kết nối trực tiếp từ sản xuất đến người tiêu dùng cuối cùng.
Bên cạnh đó, các ngành hạ tầng và dịch vụ tài chính cũng cho thấy mức độ chuyển mình mạnh mẽ. Sản xuất và phân phối điện, khí đốt chiếm khoảng 4% giá trị kinh tế số, trong khi dịch vụ tài chính – ngân hàng chiếm khoảng 2,6%, chủ yếu nhờ đẩy mạnh tự động hóa, quản trị thông minh và ứng dụng dữ liệu lớn trong vận hành.
Đáng chú ý, theo ông Lê Trung Hiếu, năm 2025 đánh dấu bước ngoặt khi kinh tế số trở thành yếu tố tạo khác biệt rõ rệt về tăng trưởng giữa các địa phương. Trong số 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, có 4 địa phương đạt tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GRDP trên 20%, gồm Bắc Ninh (46,30%), Thái Nguyên (29,53%), Phú Thọ (22,71%) và Hải Phòng (22,28%). Ngoài ra, có 4 tỉnh, thành phố đạt tỷ trọng từ 10–20% và 26 địa phương còn lại nằm trong khoảng 6–10%. Riêng hai cực tăng trưởng lớn của cả nước là Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh lần lượt đạt 17,34% và 13,43%.
Trường hợp Bắc Ninh đặc biệt nổi bật khi tỷ trọng kinh tế số trong GRDP lên tới 46,30%, mức cao kỷ lục trong cả nước. Con số này phản ánh sự tập trung cao độ của các ngành công nghiệp công nghệ cao, nhất là sản xuất linh kiện điện tử và chuỗi cung ứng liên quan. Bắc Ninh đang trở thành “cứ điểm” của công nghiệp số và sản xuất công nghệ cao, với mức độ phụ thuộc lớn vào các tập đoàn đa quốc gia và hệ sinh thái công nghiệp phụ trợ.
Trong khi đó, Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh là hai đầu tàu kinh tế lớn nhất cả nước lại lựa chọn cách tiếp cận đa dạng và cân bằng hơn. Do quy mô GRDP rất lớn và cơ cấu kinh tế phong phú, tỷ trọng kinh tế số tính theo phần trăm không cao bằng một số địa phương công nghiệp.
Tuy nhiên, xét về giá trị tuyệt đối, vai trò tiên phong trong phát triển dịch vụ số, kinh tế chia sẻ, fintech và hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, hai đô thị này vẫn giữ vị trí dẫn dắt và lan tỏa xu hướng kinh tế số trên phạm vi toàn quốc.
Sự phân hóa giữa các địa phương cho thấy mức độ phát triển kinh tế số phụ thuộc chặt chẽ vào nhiều yếu tố nền tảng, từ hạ tầng số, chất lượng nguồn nhân lực cho đến năng lực thu hút và giữ chân các dự án công nghệ quy mô lớn. Đây cũng là bài toán đặt ra cho các địa phương muốn bứt phá trong giai đoạn tới.
Dù đã đạt được những kết quả tích cực trong năm 2025, Cục Thống kê nhận định dư địa phát triển kinh tế số của Việt Nam vẫn còn rất lớn. Thực tế cho thấy, nhiều lĩnh vực có mức độ số hóa còn rất thấp, gần như chưa được khai thác, như hoạt động thú y, trợ giúp xã hội hay điều dưỡng hiện chỉ chiếm khoảng 0,01% giá trị kinh tế số.
Đây chính là những “vùng trũng” cần được lấp đầy bằng các giải pháp công nghệ phù hợp, nhằm mở rộng không gian tăng trưởng và bảo đảm kinh tế số thực sự thấm sâu, lan tỏa tới mọi ngóc ngách của đời sống kinh tế – xã hội trong giai đoạn phát triển tiếp theo.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
