Xây lắp hưởng lợi từ đầu tư công nhưng biên lợi nhuận chịu sức ép
Theo Bộ Tài chính, tính đến hết tháng 5/2026, giải ngân vốn đầu tư công đạt hơn 219.000 tỷ đồng, tăng 10% so với cùng kỳ và hoàn thành 21,6% kế hoạch năm. Bên cạnh đó, nhiều dự án hạ tầng trọng điểm được triển khai theo hình thức PPP như BT Sông Hồng, 5 tuyến metro tại Hà Nội và đường sắt cao tốc Hà Nội - Quảng Ninh được kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng của ngành xây lắp giai đoạn 2026-2030.
Ở lĩnh vực xây dựng dân dụng, MBS đánh giá triển vọng tiếp tục tích cực nhờ mục tiêu gia tăng nguồn cung nhà ở xã hội, với tăng trưởng dự báo đạt khoảng 50% trong năm 2026 cùng các chính sách phát triển nhà ở cho thuê.
Trong bối cảnh đó, backlog của nhiều doanh nghiệp được dự báo tiếp tục mở rộng. MBS ước tính backlog của Coteccons (CTD) đạt hơn 62.000 tỷ đồng, tăng 42% so với cùng kỳ nhờ hợp tác với các chủ đầu tư lớn triển khai các dự án PPP như Apec Phú Quốc của Sun Group và sân bay Gia Bình của Masterise. Backlog của CII và HHV được dự báo tăng lần lượt 30% và 15% nhờ dự án cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận mở rộng, trong khi Vinaconex (VCG) tăng khoảng 7%.
Tuy nhiên, MBS cho rằng áp lực lớn của ngành đến từ chi phí đầu vào khi giá nhiên liệu duy trì ở mức cao, giá thép xây dựng tăng khoảng 10% so với cùng kỳ và giá cát tăng gần 20%. Việc giá nguyên vật liệu tăng không chỉ làm giảm hiệu quả của các nhà thầu mà còn có thể ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án, qua đó tác động tới doanh thu ghi nhận.
Theo dự báo của MBS, biên lợi nhuận gộp mảng xây lắp của VCG có thể giảm khoảng 0,5 điểm phần trăm so với cùng kỳ, trong khi CII và HHV giảm khoảng 0,3 điểm phần trăm. Riêng CTD được dự báo cải thiện biên lợi nhuận gộp thêm khoảng 1 điểm phần trăm lên 3,5% nhờ giá thầu cao hơn ở các dự án phức tạp và đã chốt giá nguyên vật liệu đến tháng 6/2026.
Về kết quả kinh doanh, MBS dự báo CTD đạt 100 tỷ đồng lợi nhuận ròng trong quý II, giảm 49% so với cùng kỳ do nền so sánh cao và số lượng dự án bàn giao ít hơn, dù tính theo niên độ tài chính doanh nghiệp vẫn ghi nhận lợi nhuận tăng khoảng 61%.
CII được dự báo đạt 40 tỷ đồng lợi nhuận ròng, tăng 11% nhờ lưu lượng xe qua các dự án BOT tăng khoảng 10%, còn HHV đạt 165 tỷ đồng, tăng 23% nhờ doanh thu xây lắp cải thiện khoảng 15% từ các dự án Đồng Đăng - Trà Lĩnh và Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, đồng thời doanh thu BOT tăng khoảng 7%.
Đối với VCG, MBS dự báo lợi nhuận ròng quý II đạt khoảng 300 tỷ đồng, giảm nhẹ 3% so với cùng kỳ khi doanh thu tăng khoảng 5% nhờ backlog tích cực nhưng biên lợi nhuận chịu ảnh hưởng bởi chi phí nguyên vật liệu.
Thị trường nội địa tiếp tục hỗ trợ ngành thép
Đối với ngành thép, MBS đánh giá thị trường trong nước tiếp tục là điểm sáng trong quý II/2026 khi nhu cầu được thúc đẩy bởi đầu tư công và xây dựng dân dụng. Theo dự báo, tiêu thụ thép nội địa trong quý II đạt khoảng 8,2 triệu tấn, tăng 21% so với cùng kỳ. Trong đó, tiêu thụ thép xây dựng tăng khoảng 27%, còn thép cuộn cán nóng (HRC) tăng 24% nhờ đóng góp từ Nhà máy Dung Quất 2 và việc gia tăng thị phần từ thép Trung Quốc.
Giá bán thép dù đã có hai lần điều chỉnh giảm trong quý nhưng vẫn duy trì ở mức cao. Giá thép xây dựng bình quân đạt khoảng 570 USD/tấn, tăng 9% so với cùng kỳ, trong khi giá HRC đạt khoảng 575 USD/tấn, tăng 8%.
Tuy nhiên, MBS cho rằng các doanh nghiệp thép vẫn phải đối mặt với áp lực chi phí khi giá than tăng khoảng 6% và giá quặng sắt tăng khoảng 12% so với cùng kỳ do nguồn cung từ Trung Quốc bị gián đoạn. Điều này khiến biên lợi nhuận gộp của nhiều doanh nghiệp suy giảm dù doanh thu tăng.
Trong nhóm doanh nghiệp theo dõi, Hòa Phát được dự báo đạt khoảng 5.000 tỷ đồng lợi nhuận ròng trong quý II, tăng 17% so với cùng kỳ nhờ doanh thu tăng khoảng 36% khi sản lượng tiêu thụ tăng 26% và giá bán tăng khoảng 10%. Tuy vậy, biên lợi nhuận gộp của doanh nghiệp vẫn được dự báo giảm khoảng 1,5 điểm phần trăm do giá than và quặng sắt tăng.
Ở chiều ngược lại, nhóm doanh nghiệp tôn mạ được dự báo gặp nhiều khó khăn hơn. Hoa Sen có thể ghi nhận lợi nhuận ròng khoảng 270 tỷ đồng, giảm 9% so với cùng kỳ do biên lợi nhuận gộp giảm khoảng 1 điểm phần trăm và chi phí tài chính tăng 116% lên khoảng 130 tỷ đồng.
Nam Kim được dự báo chỉ đạt khoảng 32 tỷ đồng lợi nhuận ròng, giảm 67% khi doanh thu giảm khoảng 21% do giá xuất khẩu giảm 8%, sản lượng xuất khẩu giảm hơn 20%, đồng thời giá HRC tăng khiến biên lợi nhuận gộp giảm khoảng 4 điểm phần trăm.
Theo MBS Research, trong bối cảnh nhu cầu trong nước tiếp tục tăng nhưng chi phí nguyên vật liệu còn ở mức cao, kết quả kinh doanh quý II/2026 của ngành xây dựng - vật liệu sẽ tiếp tục phân hóa giữa các doanh nghiệp.
Những doanh nghiệp sở hữu backlog lớn, có vị thế dẫn đầu thị trường hoặc tập trung vào tiêu thụ nội địa được đánh giá có khả năng duy trì tăng trưởng tốt hơn, trong khi các doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu hoặc chịu áp lực lớn từ biến động giá nguyên vật liệu sẽ đối mặt với thách thức về biên lợi nhuận.
MBS cũng cho rằng trong nửa cuối năm 2026, các doanh nghiệp có sản lượng tiêu thụ nội địa ổn định và lượng công việc ký mới tăng trưởng sẽ ít chịu áp lực suy giảm lợi nhuận hơn so với phần còn lại của ngành.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
