Quản lý mềm để siết kỷ cương thị trường
Ẩn sau quy định đánh thuế chuyển nhượng vàng miếng là một nỗ lực rõ ràng nhằm khép lại khoảng trống quản lý kéo dài nhiều năm của một thị trường đặc biệt nhạy cảm, có sức lan tỏa lớn tới ổn định kinh tế vĩ mô và tâm lý xã hội.
Từ ngày 1/7/2026, theo Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025, thu nhập từ chuyển nhượng vàng miếng của cá nhân chính thức thuộc diện chịu thuế với thuế suất 0,1%. Đây là lần đầu tiên hoạt động mua bán vàng miếng được đặt vào khuôn khổ quản lý thuế, chấm dứt tình trạng vận hành gần như ngoài vùng theo dõi chính thức suốt nhiều năm qua.
Nếu chỉ nhìn vào con số, mức thuế 0,1% gần như không đáng kể và khó tạo ra nguồn thu ngân sách rõ rệt. Nhưng mục tiêu của chính sách không nằm ở chuyện thu bao nhiêu, mà ở việc quản lý như thế nào. Thuế ở đây đóng vai trò như một “dấu nhận diện” cho dòng giao dịch vàng miếng, một kênh tích trữ và đầu tư có giá trị lớn, phổ biến nhưng lâu nay thiếu cơ chế giám sát đầy đủ về mặt thuế.
Phân tích về quy định này, ông Hùynh Trung Khánh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh vàng, cho rằng thuế suất 0,1% gần như không tác động đến quyết định mua bán vàng của người dân. Tuy nhiên, ở góc độ điều hành vĩ mô, việc ghi nhận các giao dịch thông qua cơ chế thu thuế sẽ giúp cơ quan quản lý có thêm dữ liệu để theo dõi dòng tiền, hạn chế tình trạng đầu cơ, thao túng giá và các giao dịch phi chính thức.
Quan trọng hơn, chính sách này gửi đi thông điệp rõ ràng rằng vàng không còn là vùng trống quản lý, đứng ngoài hệ thống, mà phải được đối xử tương tự các loại tài sản khác như chứng khoán hay bất động sản, vốn đã chịu thuế khi chuyển nhượng từ lâu.
Tại họp báo ngày 6/1, Văn phòng Chủ tịch nước công bố lệnh của Chủ tịch nước về các luật vừa được Quốc hội khóa XV thông qua, trong đó có Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025. Một điểm đáng chú ý là Luật giao Chính phủ hướng dẫn cụ thể ngưỡng giá trị vàng miếng chịu thuế, thời điểm áp dụng và việc điều chỉnh thuế suất theo lộ trình quản lý thị trường vàng.
Làm rõ thêm định hướng này, ông Lưu Đức Huy, Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí của Bộ Tài chính, cho biết theo quy định hiện hành, cá nhân không được phép kinh doanh vàng miếng mà chỉ được mua và bán lại. Hoạt động kinh doanh vàng miếng chỉ dành cho ngân hàng và doanh nghiệp đủ điều kiện, được cấp phép. Việc bổ sung thuế thu nhập cá nhân đối với chuyển nhượng vàng miếng vì vậy không phải là động thái đơn lẻ, mà nằm trong tổng thể các giải pháp nhằm tăng cường kỷ cương và minh bạch hóa thị trường vàng.
Theo ông Huy, Bộ Tài chính sẽ sớm trình Chính phủ ban hành nghị định hướng dẫn thi hành Luật, trong đó quy định rõ ngưỡng chịu thuế để bảo đảm phù hợp với thực tiễn và tránh gây xáo trộn thị trường.
Trên thực tế, điều khiến người dân quan tâm nhất không nằm ở mức thuế 0,1%, mà ở câu hỏi giao dịch nào sẽ phải chịu thuế. Nhiều người mua vàng để tích trữ với số lượng nhỏ băn khoăn liệu các giao dịch vài chỉ vàng có bị đánh thuế hay không, hay chính sách này chỉ nhắm đến các giao dịch lớn, có giá trị hàng trăm triệu đồng.
Theo các chuyên gia, ngưỡng chịu thuế chính là điểm then chốt quyết định mức độ hiệu quả và sự chấp nhận của chính sách. Ngưỡng này cần đủ cao để loại trừ các giao dịch mang tính tiết kiệm và phòng ngừa rủi ro của đại bộ phận người dân. Nếu thu thuế ngay từ những giao dịch nhỏ lẻ, chính sách rất dễ bị hiểu là tận thu, từ đó làm xói mòn niềm tin.
Ngược lại, nếu tập trung vào các giao dịch có quy mô lớn, tần suất cao và mang dấu hiệu đầu tư, đầu cơ rõ rệt, thuế chuyển nhượng vàng miếng sẽ phát huy đúng vai trò là công cụ quản lý có trọng tâm. Cùng với đó, ngưỡng chịu thuế cần được thiết kế linh hoạt, có cơ chế điều chỉnh theo biến động giá vàng và lạm phát, tránh nhanh chóng lạc hậu và mất tác dụng trong thực tiễn.
Quản lý mềm để lập lại kỷ cương thị trường
Ẩn sau quy định đánh thuế chuyển nhượng vàng miếng là một bước đi mang tính chiến lược nhằm khép lại khoảng trống quản lý đã tồn tại suốt nhiều năm qua trên một thị trường đặc biệt nhạy cảm. Vàng không chỉ là tài sản tích trữ phổ biến của người dân, mà còn là kênh phản ánh tâm lý xã hội và có sức lan tỏa trực tiếp tới ổn định kinh tế vĩ mô. Việc đưa hoạt động mua bán vàng miếng vào khuôn khổ quản lý thuế vì vậy mang ý nghĩa vượt xa câu chuyện thu ngân sách.
Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025, từ ngày 1/7/2026, thu nhập từ chuyển nhượng vàng miếng của cá nhân chính thức thuộc diện chịu thuế với thuế suất 0,1%. Đây là lần đầu tiên hoạt động mua bán vàng miếng được ghi nhận trong hệ thống quản lý thuế, chấm dứt tình trạng vận hành gần như ngoài vùng theo dõi chính thức trong thời gian dài.
Nếu nhìn thuần túy ở khía cạnh tài khóa, mức thuế 0,1% là rất thấp và khó tạo ra nguồn thu đáng kể. Tuy nhiên, mục tiêu cốt lõi của chính sách không nằm ở con số thu, mà ở cách thức quản lý. Thuế trong trường hợp này đóng vai trò như một công cụ nhận diện, giúp các giao dịch vàng miếng để lại dấu vết rõ ràng hơn trong hệ thống. Qua đó, một kênh tích trữ và đầu tư có giá trị lớn, lâu nay thiếu cơ chế giám sát đầy đủ về mặt thuế, sẽ dần được đặt dưới sự theo dõi có hệ thống.
Phân tích về quy định mới, ông Hùynh Trung Khánh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh vàng, cho rằng mức thuế 0,1% gần như không tác động đến quyết định mua bán vàng của người dân. Tuy nhiên, xét ở tầm điều hành vĩ mô, việc ghi nhận các giao dịch thông qua cơ chế thu thuế mang lại nhiều giá trị hơn con số thu được.
Cơ quan quản lý sẽ có thêm dữ liệu để theo dõi dòng tiền, nhận diện xu hướng đầu cơ, thao túng và các giao dịch phi chính thức. Quan trọng hơn, chính sách này phát đi thông điệp rõ ràng rằng vàng không còn là khu vực đứng ngoài hệ thống quản lý, mà cần được đối xử tương đồng với các loại tài sản khác như chứng khoán hay bất động sản, vốn đã chịu thuế khi chuyển nhượng từ lâu.
Tại họp báo ngày 6/1, Văn phòng Chủ tịch nước công bố lệnh của Chủ tịch nước về các luật vừa được Quốc hội khóa XV thông qua, trong đó có Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025. Đáng chú ý, Luật giao Chính phủ hướng dẫn cụ thể ngưỡng giá trị vàng miếng chịu thuế, thời điểm áp dụng cũng như việc điều chỉnh thuế suất theo lộ trình quản lý thị trường vàng. Điều này cho thấy nhà làm chính sách không lựa chọn cách áp dụng cứng nhắc, mà để ngỏ dư địa điều chỉnh nhằm phù hợp với thực tiễn.
Làm rõ thêm định hướng này, ông Lưu Đức Huy, Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí của Bộ Tài chính, cho biết theo quy định hiện hành, cá nhân không được phép kinh doanh vàng miếng mà chỉ được mua và bán lại.
Hoạt động kinh doanh vàng miếng chỉ dành cho ngân hàng và doanh nghiệp đủ điều kiện, được cấp phép. Việc bổ sung thuế thu nhập cá nhân đối với chuyển nhượng vàng miếng vì vậy không phải là biện pháp đơn lẻ, mà nằm trong tổng thể các giải pháp nhằm tăng cường kỷ cương, minh bạch hóa và chuẩn hóa thị trường vàng.
Theo ông Huy, Bộ Tài chính sẽ sớm trình Chính phủ ban hành nghị định hướng dẫn thi hành Luật, trong đó quy định rõ ngưỡng chịu thuế nhằm bảo đảm phù hợp với thực tiễn và hạn chế tối đa những xáo trộn không cần thiết đối với thị trường.
Trên thực tế, mối quan tâm lớn nhất của người dân không nằm ở thuế suất 0,1%, mà ở phạm vi áp dụng. Nhiều người mua vàng để tích trữ, phòng ngừa rủi ro với số lượng nhỏ băn khoăn liệu các giao dịch vài chỉ vàng có phải chịu thuế hay không, hay chính sách chỉ nhắm đến các giao dịch có giá trị lớn, lên tới hàng trăm triệu đồng.
Theo đánh giá của các chuyên gia, ngưỡng chịu thuế chính là điểm mấu chốt quyết định hiệu quả và mức độ chấp nhận của chính sách. Ngưỡng này cần đủ cao để loại trừ các giao dịch mang tính tiết kiệm, tích lũy của đại bộ phận người dân. Nếu thu thuế ngay từ những giao dịch nhỏ lẻ, chính sách rất dễ bị hiểu là tận thu, qua đó làm xói mòn niềm tin và gây phản ứng ngược.
Ngược lại, nếu tập trung vào các giao dịch có quy mô lớn, tần suất cao và phản ánh rõ hành vi đầu tư, đầu cơ, thuế chuyển nhượng vàng miếng sẽ phát huy đúng vai trò là công cụ quản lý có trọng tâm.
Cùng với đó, ngưỡng chịu thuế cần được thiết kế linh hoạt, có cơ chế điều chỉnh theo biến động giá vàng và lạm phát, tránh nhanh chóng lạc hậu và mất tác dụng trong thực tiễn điều hành.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
