Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã tiến hành lần giảm trần lãi suất huy động thứ tư trong năm nay, nhằm đẩy mạnh thanh khoản và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Theo đó, lãi suất cho vay qua đêm qua thanh toán điện tử liên ngân hàng và cho vay bù đắp thiếu hụt vốn đã giảm từ 5,5%/năm xuống 5%/năm. Lãi suất tái cấp vốn và lãi suất tái chiết khấu cũng được điều chỉnh giảm. Tuy nhiên, tăng trưởng tín dụng trong 5 tháng đầu năm vẫn đang ở mức thấp, gây khó khăn cho một số doanh nghiệp.
Tại Hội thảo "Tìm ổn định trong bất định" vừa được tổ chức mới đây, TS. Nguyễn Xuân Thành - Giảng viên cao cấp, Đại học Fulbright đánh giá, dù đã giảm lãi suất điều hành 4 lần, song vẫn có những doanh nghiệp chưa tiếp cận được vốn, tăng trưởng tín dụng 5 tháng đầu năm vẫn đang ở mức thấp.
"Đây là một hệ quả của việc thiếu hụt tiền trong nền kinh tế trong thời gian vừa qua. Cụ thể, trong năm 2022, NHNN phải đối mặt với áp lực lạm phát và tỷ giá nên đã thi hành các chính sách tiền tệ thắt chặt và bảo vệ đồng nội tệ như tăng lãi suất, bán ròng ngoại tệ. NHNN đã bán ròng 25 tỷ USD, đối ứng cho khoản này là 500.000 tỷ VND bị hút về", chuyên gia Nguyễn Xuân Thành nhận xét.
Mặt khác, ở kênh tài khóa, dù kế hoạch năm 2022 là ngân sách sẽ bội chi 4%, song thực tế lại thặng dư đến 2,5%, điều này là một phần nguyên nhân dẫn đến tình trạng thiếu vốn của nền kinh tế vào năm ngoái.
Ông Thành nhấn mạnh, Chính phủ thực sự quan ngại về tình trạng đình trệ sản xuất kinh doanh và doanh nghiệp khó khăn dẫn đến đổ vỡ. Các cảnh báo, ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp đưa lên cấp cao nhất có thông điệp rất rõ: mặt bằng lãi suất cao, khả năng tiếp cận tín dụng khó khăn... thì không chỉ ảnh hưởng đến con số tăng trưởng kinh tế mà là sức khỏe của nền kinh tế.
"Áp lực đó khiến Chính phủ phải mạnh tay hạ lãi suất", chuyên gia nhận định và cho biết, thời điểm này vẫn còn dư địa, nếu không có dư địa thì có chỉ đạo cũng khó có thể thực hiện.
Đầu tiên là lạm phát tính đến tháng 5 lạm phát chỉ còn quanh 2,4%, thấp hơn rất nhiều so với mục tiêu 4% được Quốc hội đề ra hồi đầu năm. Trong đó, lạm phát tổng thể giảm từ 2,81% tháng 4 xuống 2,43% tháng 5, lạm phát cơ bản chỉ giảm từ 4,56% tháng 4 xuống 4,54% tháng 5.
Hiện quan điểm điều hành chính sách vẫn là thận trọng với lạm phát nhưng không còn là nỗi lo lớn, TS. Xuân Thành cho hay.
Mặt khác, theo ông Thành sau 10 lần tăng lãi suất, FED đã tạm thời dừng lại. Tỷ giá VND/USD ổn định trong suốt tháng 3 và tháng 4, trong khi USD xuống giá so với nhiều đồng tiền khác. Lẽ ra VND phải lên giá, nhưng ổn định vì NHNN mua vào USD để tăng dự trữ ngoại hối, từ mức thấp nhất khoảng 83,5 tỷ USD vào tháng 11/2022 đến đầu tháng 5, ước dự trữ đạt gần 91 tỷ USD.
Bên ngoài áp lực tỷ giá giảm, bên trong lạm phát cũng đã qua đỉnh. Hiện nay, dù tín dụng đã tăng trưởng nhanh trở lại từ nửa cuối tháng 3/2023, nhưng tính chung 5 tháng đầu năm vẫn tăng trưởng chậm. NHNN đưa mục tiêu tăng trưởng tín dụng 14-15%, 5 tháng đầu năm, tín dụng tăng 3,17% so với cuối năm 2022 do mặt bằng lãi suất còn quá cao.
Động thái tiếp theo của các nhà điều hành là phải bơm thêm tiền ra và giảm lãi suất để hỗ trợ nền kinh tế. Chuyên gia từ Fulbright nói thêm, trên thực tế từ đầu năm đến nay, cơ quan điều hành đã liên tục mua lại USD và bơm thêm tiền vào nền kinh tế.
Áp lực rất lớn của Chính phủ hiện nay là hạ lãi suất cho doanh nghiệp, từ đó thúc đẩy được tăng trưởng tín dụng. Vì vậy, dự báo trong nửa cuối năm 2023, NHNN sẽ vừa bơm tiền, vừa hạ lãi suất điều hành, chuyên gia Nguyễn Xuân Thành nhìn nhận.
Về vấn đề này, ông Trần Ngọc Báu, CEO WiGroup, cho rằng, việc hạ lãi suất hướng đến việc mở rộng thanh khoản ngắn hạn cho hệ thống ngân hàng chứ không ảnh hưởng nhiều đến các doanh nghiệp và người dân. Ông nhấn mạnh rằng, để tác động nhanh chóng đến nền kinh tế, cần có sự đồng pha giữa thanh khoản ngân hàng trung và dài hạn cùng với sức tiêu dùng của nền kinh tế.
Nguyên nhân của việc lãi suất điều hành không có tác động trực tiếp đến lãi suất huy động và cho vay là do cơ chế điều hành chính sách tiền tệ của Việt Nam chưa hoàn toàn tương đồng với các nền kinh tế khác trên thế giới. Trong khi ở Mỹ, lãi suất Fed Fund Rate được coi là lãi suất chuẩn để định mức các lãi suất huy động và cho vay, ở Việt Nam, sự liên thông giữa thị trường tín dụng ngắn hạn và thị trường tín dụng dài hạn chưa chặt chẽ.
Ông Báu cho rằng việc NHNN quyết liệt và nhanh chóng giảm lãi suất là điều dễ hiểu khi cân nhắc giữa tăng trưởng kinh tế và lạm phát. Với mục tiêu tăng trưởng kinh tế 6,5% trong năm 2023, Chính phủ đang đặt áp lực lớn vào các quý cuối năm, trong khi các quý đầu năm có tăng trưởng chậm. Để đạt được mục tiêu, Chính phủ cần kích thích tăng trưởng kinh tế trong các quý II, III, IV để đạt 7,5% mỗi quý. Tuy nhiên, hiện tại, dự kiến quý II sẽ không đạt được mục tiêu đề ra, do đó việc giảm lãi suất là một biện pháp hỗ trợ kinh tế khá linh hoạt.
Trong nửa cuối năm 2023, dự báo NHNN sẽ tiếp tục giảm lãi suất và bơm tiền để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, những biện pháp này cũng sẽ phụ thuộc vào các yếu tố như tình hình tăng trưởng kinh tế, lạm phát, tỷ giá và sự ổn định của thị trường tài chính.
Nguồn: thuongtruong.com.vn
