Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước, bức tranh tài chính toàn diện giai đoạn 2020 đến 2025 ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực, phản ánh xu hướng dịch chuyển dòng vốn và sự thay đổi trong hành vi tài chính của người dân và doanh nghiệp.
Cơ quan điều hành cho biết dòng vốn nhàn rỗi gia tăng mạnh có mối liên hệ chặt chẽ với diễn biến lãi suất và bối cảnh thị trường. Sau giai đoạn giảm sâu nhằm hỗ trợ phục hồi kinh tế, lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng đã dần phục hồi lên mức 5,5 đến 6,5% mỗi năm, thậm chí có thời điểm vượt 7%, qua đó tạo động lực thu hút dòng tiền quay trở lại hệ thống ngân hàng. Trong bối cảnh các kênh đầu tư có độ biến động cao, mức lãi suất này được xem là đủ hấp dẫn để duy trì sức hút đối với dòng tiền tiết kiệm.
Đồng thời, sự trầm lắng của thị trường bất động sản và những biến động khó lường trên thị trường chứng khoán cũng góp phần khiến tâm lý nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn.
Gửi tiết kiệm vì thế tiếp tục được lựa chọn như một kênh tích lũy và bảo toàn vốn an toàn. Tính đến cuối tháng 9 năm 2025, tiền gửi dân cư đã lập kỷ lục mới, đạt hơn 7,83 triệu tỷ đồng, tăng 10,86% so với đầu năm. Đây không chỉ là dấu hiệu cho thấy niềm tin của người dân vào hệ thống ngân hàng được củng cố, mà còn phản ánh xu hướng ưu tiên an toàn tài chính trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Song song với đó, quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực ngân hàng đã tạo ra bước tiến rõ rệt trong việc mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính. Thanh toán không dùng tiền mặt ghi nhận tốc độ tăng trưởng bình quân lên tới 58,86% mỗi năm, vượt xa mục tiêu 20 đến 25% đề ra trước đó.
Hệ sinh thái ngân hàng số, ví điện tử và các nền tảng thanh toán trực tuyến ngày càng phổ biến đã giúp người dân dễ dàng tiếp cận các dịch vụ tài chính, giảm sự phụ thuộc vào tiền mặt và thúc đẩy quá trình minh bạch hóa dòng tiền trong nền kinh tế.
Khả năng tiếp cận tín dụng chính thức cũng được cải thiện đáng kể. Hiện có khoảng 71% người trưởng thành đã có lịch sử tín dụng, tạo nền tảng quan trọng cho việc mở rộng các dịch vụ tài chính trong tương lai. Đối với khu vực doanh nghiệp, khoảng 290.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa đang có dư nợ tại các tổ chức tín dụng, góp phần hỗ trợ hoạt động sản xuất kinh doanh và duy trì động lực tăng trưởng kinh tế.
Tuy nhiên, một số mục tiêu vẫn chưa đạt mức kỳ vọng. Dư nợ tín dụng phục vụ lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn mới hiện đạt khoảng 24%, tiệm cận mục tiêu 25% nhưng vẫn cần thêm dư địa để cải thiện. Ngân hàng Nhà nước cho rằng nguyên nhân đến từ quá trình chuyển dịch mô hình phân phối sang nền tảng số, cũng như những biến động phức tạp của thị trường tài chính quốc tế, ảnh hưởng đến khả năng mở rộng tín dụng ở một số lĩnh vực ưu tiên.
Tại phiên họp lần thứ ba của Ban Chỉ đạo quốc gia về tài chính toàn diện, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục phát triển hạ tầng chiến lược, đẩy mạnh chuyển đổi số và thúc đẩy tài chính xanh nhằm nâng cao tính bền vững của hệ thống tài chính.
Đồng thời, cần ưu tiên mở rộng khả năng tiếp cận tài chính đối với các nhóm yếu thế như người dân vùng sâu vùng xa, người thu nhập thấp, doanh nghiệp nhỏ và vừa, phụ nữ và thanh niên khởi nghiệp, qua đó bảo đảm tính bao trùm của hệ thống tài chính.
Trên cơ sở đó, dự thảo chiến lược tài chính toàn diện đến năm 2030 đặt ra nhiều mục tiêu tham vọng. Cụ thể, 95% dân số từ 15 tuổi trở lên sẽ có tài khoản giao dịch tại các tổ chức tài chính; giá trị thanh toán không dùng tiền mặt dự kiến đạt quy mô gấp 30 lần GDP; ít nhất 30% người trưởng thành có tiền gửi tiết kiệm tại các tổ chức tín dụng; khoảng 300.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa có dư nợ tín dụng; dư nợ tín dụng phục vụ nông nghiệp và nông thôn đạt khoảng 25%; doanh thu ngành bảo hiểm chiếm từ 3,3 đến 3,5% GDP. Những mục tiêu này nhằm xây dựng một hệ thống tài chính hiện đại, toàn diện và có khả năng hỗ trợ tăng trưởng kinh tế dài hạn.
Dù mục tiêu về tỷ lệ người gửi tiết kiệm đã đạt được sớm hơn dự kiến, các chuyên gia nhận định thách thức trong giai đoạn 2026 đến 2030 không chỉ nằm ở việc duy trì con số này, mà còn ở việc củng cố niềm tin và nâng cao chất lượng dòng vốn. Dòng tiền tiết kiệm vốn mang tính chu kỳ và phụ thuộc vào diễn biến lãi suất, kỳ vọng lạm phát và triển vọng kinh tế.
Vì vậy, việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, nâng cao tính minh bạch của hệ thống tài chính, tăng cường bảo vệ quyền lợi người gửi tiền và phát triển các sản phẩm tài chính phù hợp sẽ là yếu tố then chốt để bảo đảm dòng vốn được duy trì ổn định và bền vững trong dài hạn.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
