Áp lực buộc TP.HCM tái cấu trúc chính sách nhà ở xã hội
Theo Đề án của Chính phủ về đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội, TP.HCM (sau sáp nhập) được giao chỉ tiêu 199.400 căn đến năm 2030, chiếm khoảng 20% tổng chỉ tiêu cả nước. Trong đó, khoảng 100.000 căn tại TP.HCM cũ, 86.900 căn tại Bình Dương cũ và 12.500 căn tại Bà Rịa - Vũng Tàu cũ. Tuy nhiên, tính đến hết năm 2025, toàn thành phố mới hoàn thành gần 18.000 căn, tương đương chưa đầy 10% mục tiêu.
Riêng giai đoạn 2026-2030, TP.HCM phải triển khai và hoàn thành hơn 180.000 căn nhà ở xã hội còn lại - khối lượng công việc cao gấp khoảng 10 lần so với kết quả đạt được trong cả giai đoạn trước. Áp lực không chỉ nằm ở con số, mà còn ở việc phải tái cấu trúc toàn bộ cách tiếp cận chính sách nhà ở xã hội.
Tại hội thảo “Phát triển nhà ở xã hội tại TP.HCM - từ mô hình đến hành động”, các chuyên gia và nhà quản lý đều thống nhất rằng nhu cầu thực tế đang tăng nhanh hơn nhiều so với năng lực cung ứng hiện hữu.
Ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, cho biết khảo sát của Viện cho thấy giai đoạn 2026-2030, nhu cầu nhà ở, đặc biệt là nhu cầu thuê và thuê mua nhà ở xã hội, sẽ tăng mạnh, tập trung tại các khu vực nội thành phát triển và các khu vực ngoại thành gắn với khu công nghiệp, khu chế xuất. Điều này cho thấy thách thức của TP.HCM không chỉ là hoàn thành chỉ tiêu được giao, mà còn là đáp ứng đúng nhu cầu thực của thị trường lao động đô thị.
Theo ông Phạm Trần Hải, Phó trưởng phòng Nghiên cứu quản lý đô thị (Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM), việc bố trí quỹ đất theo cách chia nhỏ trong từng dự án thường dẫn đến các khu nhà ở xã hội manh mún, thiếu hạ tầng đồng bộ, trong khi chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng và giá đất ngày càng tăng cao làm giảm tính khả thi.
Trước thực trạng này, TP.HCM đang chuyển mạnh từ cơ chế “khuyến khích” sang siết trách nhiệm. Ông Phạm Minh Mẫn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM, cho biết thành phố đang tham mưu UBND TP.HCM ban hành các biện pháp chế tài mạnh nhằm chấm dứt tình trạng chậm trễ hoặc né tránh nghĩa vụ nhà ở xã hội.
Theo đó, các dự án nhà ở thương mại có bố trí quỹ đất nhà ở xã hội nhưng chưa triển khai phần này sẽ không được xem xét thủ tục xác nhận nhà ở hình thành trong tương lai đủ điều kiện bán hoặc cho thuê mua. Đồng thời, TP.HCM sẽ không chấp thuận chủ trương đầu tư dự án mới đối với những doanh nghiệp chưa hoàn thành nghĩa vụ nhà ở xã hội tại các dự án đã được giao đất trước đó.
TP.HCM định hướng buộc chủ đầu tư phải trực tiếp triển khai nhà ở xã hội, không còn lựa chọn nộp tiền thay thế hay chuyển đổi sang vị trí khác. Với các dự án đã hết tiến độ nhưng vẫn chưa hoàn tất thủ tục pháp lý, cơ quan quản lý đề xuất không gia hạn, xem xét chấm dứt hoạt động, thu hồi quỹ đất để giao cho các đơn vị đủ năng lực triển khai nhà ở xã hội phục vụ nhóm đối tượng có nhu cầu thực.
Siết quỹ đất 20%, mở “đòn bẩy” vốn và thủ tục để phá thế bế tắc nguồn cung
Hiện, TP.HCM đang xây dựng quy hoạch quỹ đất phát triển nhà ở xã hội đến năm 2040 với tổng diện tích gần 2.000ha. Trong đó, khoảng 600ha đến từ các dự án hiện hữu và 1.400ha được bố trí tại các khu vực động lực, gắn với các tuyến vành đai và hạ tầng giao thông lớn. Thành phố hiện cũng đang rà soát 197 dự án có bố trí quỹ đất 20%, với khả năng cung ứng khoảng 230.000 căn nếu được triển khai đầy đủ.
Về triển khai cụ thể, giai đoạn 2026–2027, TP.HCM đang thúc đẩy 58 dự án nhà ở xã hội. Trong số này, 11 dự án đã có giấy phép xây dựng, dự kiến cung ứng khoảng 12.000 căn; 47 dự án khác đã được chấp thuận chủ trương đầu tư với quy mô khoảng 31.500 căn. Thành phố đặt mục tiêu hoàn tất thủ tục để khởi công nhiều dự án ngay trong quý I, qua đó tạo nguồn cung đáng kể cho năm 2026.
Để tháo gỡ điểm nghẽn thủ tục, TP.HCM sẽ ban hành trình tự đầu tư xây dựng nhà ở xã hội theo hướng rút ngắn tối đa 20% thời gian thực hiện, đồng thời công bố các mẫu thiết kế điển hình để doanh nghiệp áp dụng ngay, giảm chi phí chuẩn bị dự án.
Bên cạnh đó, thành phố đang kiện toàn Quỹ Phát triển nhà ở TP.HCM theo mô hình Quỹ nhà ở quốc gia, với chức năng vừa đầu tư trực tiếp quỹ nhà ở xã hội cho thuê, vừa kết nối cung - cầu, tạo nguồn tài chính dài hạn.
Theo ông Nguyễn Quang Thanh, Phó Tổng Giám đốc Công ty Đầu tư tài chính nhà nước TP.HCM (HFIC), các doanh nghiệp 100% vốn trong nước, hợp tác xã và đơn vị sự nghiệp tham gia phát triển nhà ở xã hội sẽ được hỗ trợ 100% lãi suất vay, với hạn mức tối đa 200 tỉ đồng mỗi dự án, thời hạn vay 7 năm, với điều kiện dự án có đầy đủ pháp lý và được triển khai trên địa bàn thành phố.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
