Cuộc đua lãi suất âm thầm sau quầy giao dịch
Những ngày gần đây, biểu lãi suất huy động của các ngân hàng thương mại liên tục được điều chỉnh theo chiều hướng đi lên. Trên bề mặt, thị trường dường như vẫn vận hành trong khuôn khổ kiểm soát khi mức tăng không quá đột biến. Tuy nhiên, thực tế tại các quầy giao dịch lại cho thấy một bức tranh khác.
Những con số niêm yết công khai trên website hay bảng điện tử chỉ phản ánh phần nổi, trong khi phần chìm của thị trường đang sôi động từng ngày bằng các thỏa thuận lãi suất linh hoạt dành cho khách hàng có dòng tiền lớn.
Khảo sát tại nhiều điểm giao dịch ở Hà Nội cho thấy, mức lãi suất thực nhận mà ngân hàng áp dụng cho khách hàng cao hơn đáng kể so với biểu công bố chính thức. Việc thương lượng diễn ra trực tiếp, kín đáo, đôi khi chỉ được trao đổi bằng lời giữa nhân viên và người gửi tiền, tạo nên một cuộc đua ngầm nhưng ngày càng rõ nét trong hệ thống.
Tại ABBank, lãi suất niêm yết cho kỳ hạn 6 tháng hiện chỉ xoay quanh 6,3–6,5%/năm. Thế nhưng trên thực tế, nhân viên giao dịch cho biết mức lãi chi trả có thể nâng lên tới 8%/năm nếu khách hàng gửi từ 200 triệu đồng trở lên. Điều kiện áp dụng khá linh hoạt, thủ tục đơn giản, không cần sản phẩm tài chính đi kèm. So với mức niêm yết, phần lãi thực nhận cao hơn từ 1,5–1,7%/năm, đủ để tạo sức hút rõ rệt trong bối cảnh dòng tiền nhàn rỗi đang tìm nơi trú ẩn an toàn.
Tại MBV, sự chênh lệch cũng không kém phần đáng chú ý. Dù ngân hàng này đang công bố lãi suất 6,5%/năm cho kỳ hạn từ 6 đến 11 tháng, nhưng với khách hàng gửi số tiền lớn, mức hưởng thực tế lại vượt xa bảng niêm yết. Chỉ cần gửi từ 500 triệu đồng trong 6 tháng, tổng lãi suất thực nhận có thể đạt 8,1%/năm, cao hơn gần 1,6 điểm % so với con số được công bố.
KienlongBank cũng ghi nhận tình trạng tương tự. Lãi suất niêm yết kỳ hạn 6 tháng hiện ở mức 5,3%/năm, thuộc nhóm thấp trên thị trường. Tuy nhiên, tại quầy giao dịch, nhân viên khẳng định nếu khách hàng gửi trên 300 triệu đồng, lãi suất áp dụng gần như cố định ở mức 7,2%/năm. Trong trường hợp khoản tiền lớn và được trình lãnh đạo phê duyệt, mức lãi có thể nâng lên 7,4%/năm, bỏ xa biểu niêm yết ban đầu.
Không đứng ngoài cuộc, Sacombank cũng triển khai chính sách ưu đãi linh hoạt theo quy mô tiền gửi. Với khách hàng gửi từ 1 tỷ đồng trở lên, lãi suất áp dụng cho kỳ hạn 6–11 tháng đạt khoảng 7%/năm, trong khi mức niêm yết công khai chỉ dừng ở 5,4%/năm. Khoảng cách hơn 1,5 điểm % cho thấy sức ép cạnh tranh huy động vốn đang ngày càng lớn, buộc các ngân hàng phải linh hoạt hơn trong cách tiếp cận khách hàng.
Techcombank thậm chí còn đi xa hơn khi đẩy mạnh chính sách phân tầng. Nhóm khách hàng Private có thể hưởng lãi suất từ 7,7–8,2%/năm cho các kỳ hạn dài, tùy theo quy mô tài sản và mối quan hệ giao dịch. Ngay cả khách hàng phổ thông cũng được cộng thêm lãi suất so với bảng niêm yết nếu duy trì số dư lớn, cho thấy cuộc đua không chỉ diễn ra ở nhóm ngân hàng nhỏ mà đã lan rộng sang cả các nhà băng thương mại cổ phần quy mô lớn.
Thực tế này cũng xuất hiện tại nhiều ngân hàng khác như SeABank, GPBank hay ACB, nơi lãi suất thực tế thông qua ứng dụng ngân hàng số hoặc thỏa thuận tại quầy cao hơn mức công bố từ 0,5% đến gần 1%. Mức chênh lệch không quá lớn nếu nhìn riêng lẻ, nhưng khi cộng dồn theo thời gian và quy mô tiền gửi, đây lại là yếu tố đủ sức khiến dòng tiền dịch chuyển nhanh chóng.
Giới chuyên gia nhận định, làn sóng tăng lãi suất thực tế phản ánh áp lực huy động vốn đang quay trở lại trong hệ thống ngân hàng. Khi tín dụng có dấu hiệu phục hồi, nhu cầu vốn trung và dài hạn gia tăng, các ngân hàng buộc phải tìm cách giữ chân khách hàng hiện hữu và hút thêm dòng tiền mới, trong khi vẫn phải đảm bảo tuân thủ mặt bằng lãi suất công bố.
Bức tranh vì thế đang xuất hiện một nghịch lý rõ ràng. Trên giấy tờ, lãi suất vẫn được giữ trong vùng kiểm soát. Nhưng dưới mặt bàn giao dịch, cuộc cạnh tranh hút vốn đã nóng lên từng ngày, âm thầm, kín kẽ và không kém phần quyết liệt.
Áp lực thanh khoản đẩy lãi suất quay đầu tăng
Làn sóng tăng lãi suất huy động dân cư không xuất hiện một cách ngẫu nhiên. Gốc rễ của hiện tượng này đến từ áp lực thanh khoản trong hệ thống ngân hàng, khi diễn biến trên thị trường 1, tức thị trường liên ngân hàng, bắt đầu nóng trở lại sau thời gian dài hạ nhiệt.
Sau giai đoạn giảm sâu, lãi suất tiền đồng trên thị trường liên ngân hàng trong ngày 26/1 đã bật tăng mạnh, gấp đôi so với cuối tuần trước đó. Lãi suất qua đêm vươn lên 5,6%/năm, kỳ hạn 1 tuần lên 5,9%/năm, trong khi kỳ hạn 1 tháng tăng vọt tới 7,4%/năm. Những con số này cho thấy nhu cầu vay mượn ngắn hạn giữa các ngân hàng đang gia tăng rõ rệt, phản ánh áp lực cân đối vốn trong toàn hệ thống.
Trước diễn biến này, Ngân hàng Nhà nước đã sớm quay lại trạng thái bơm ròng để hỗ trợ thanh khoản. Trên thị trường mở, nhà điều hành đã bơm ròng khoảng 24.000 tỷ đồng thông qua các kỳ hạn 7 ngày và 56 ngày. Đáng chú ý, việc tập trung phát hành ở kỳ hạn dài, trong đó riêng kỳ hạn 56 ngày lên tới 11.000 tỷ đồng, cho thấy định hướng điều hành đã có sự điều chỉnh. Thay vì chỉ xử lý các cú thiếu hụt ngắn hạn, Ngân hàng Nhà nước đang để ngỏ khả năng hỗ trợ thanh khoản trung hạn cho hệ thống ngân hàng.
Dù quy mô lưu hành trên kênh cầm cố đã giảm về khoảng 269.700 tỷ đồng, mức này vẫn được đánh giá là khá cao, phản ánh áp lực vốn chưa thực sự hạ nhiệt. Đây cũng là lý do khiến nhiều ngân hàng buộc phải chủ động nâng lãi suất huy động thực tế để giữ chân dòng tiền trong dân cư.
Song song với kênh tiền gửi tiết kiệm truyền thống, các ngân hàng cũng gia tăng phát hành chứng chỉ tiền gửi nhằm kéo dài kỳ hạn nguồn vốn. Đáng chú ý, Vietcombank, một trong những ngân hàng vốn hiếm khi sử dụng công cụ này, cũng đã quay trở lại phát hành chứng chỉ tiền gửi với lãi suất 6%/năm, cao hơn rõ rệt so với trần tiết kiệm 5,3%/năm đang niêm yết. Một số ngân hàng khác thậm chí còn đẩy mạnh hơn, như BVBank khi đưa lãi suất chứng chỉ tiền gửi trực tuyến lên tới 7,8%/năm cho kỳ hạn 15 tháng.
Việc hàng loạt ngân hàng chấp nhận trả giá vốn cao hơn cho thấy áp lực huy động trung và dài hạn đang hiện hữu, bất chấp mặt bằng lạm phát vẫn được kiểm soát tốt.
Lý giải nguyên nhân khiến lãi suất tăng nhanh trở lại trong bối cảnh vĩ mô tương đối ổn định, tại sự kiện Investor Day tổ chức mới đây, TS. Lê Anh Tuấn, Tổng Giám đốc Dragon Capital, đã chỉ ra hai điểm nghẽn cốt lõi của nền kinh tế.
Thứ nhất là tốc độ vòng quay tiền suy giảm rõ rệt. Trong vòng 4 đến 5 năm trở lại đây, dòng tiền trong nền kinh tế lưu thông chậm hơn đáng kể, đặc biệt tại thị trường bất động sản. Hoạt động giao dịch chủ yếu diễn ra giữa các chủ đầu tư và nhóm nhà đầu tư bán sỉ, trong khi người mua cuối cùng gần như vắng bóng. Khi dòng tiền không quay trở lại hệ thống ngân hàng, nguồn tiền gửi tăng chậm hơn nhiều so với nhu cầu tín dụng, buộc các ngân hàng phải nâng lãi suất để bù đắp khoảng trống thanh khoản.
Thứ hai là áp lực đến từ đầu tư công. Việc đẩy mạnh giải ngân các dự án hạ tầng quy mô lớn khiến nhu cầu vốn trung và dài hạn tăng mạnh. Từ đó hình thành một nghịch lý rõ nét trên thị trường tiền tệ, khi lãi suất ngắn hạn vẫn duy trì ở mức thấp, nhưng lãi suất dài hạn lại liên tục bị đẩy lên.
Theo TS. Lê Anh Tuấn, việc mặt bằng lãi suất tăng trong bối cảnh lạm phát thấp tiềm ẩn nhiều rủi ro cho tăng trưởng. Ông cho rằng Ngân hàng Nhà nước có thể cân nhắc mở rộng kỳ hạn bơm tiền, thay vì tập trung chủ yếu ở các kỳ hạn rất ngắn. Việc triển khai các gói hỗ trợ thanh khoản kỳ hạn 180 ngày hoặc 270 ngày sẽ giúp giảm áp lực vốn dài hạn, từ đó hạ nhiệt mặt bằng lãi suất một cách bền vững hơn.
Về triển vọng vĩ mô, chuyên gia của Dragon Capital dự báo lãi suất có thể đạt đỉnh vào quý I/2026, sau đó dần ổn định và giảm nhẹ nhằm hỗ trợ hoạt động sản xuất kinh doanh. Năm 2026 được kỳ vọng là giai đoạn tăng trưởng mạnh với GDP có khả năng vượt 9%, lạm phát duy trì dưới 4% và tỷ giá giữ mức ổn định, dao động khoảng 1–2%.
Đặc biệt, áp lực tỷ giá được dự báo sẽ giảm đáng kể trong nửa cuối năm 2026, khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ có khả năng bước vào chu kỳ cắt giảm lãi suất nhanh hơn dự kiến.
Nhìn tổng thể, “cơn sóng” lãi suất hiện nay tuy làm gia tăng chi phí vốn cho doanh nghiệp, nhưng đồng thời cũng phản ánh một thực tế tích cực, đó là nhu cầu đầu tư và sản xuất của nền kinh tế đang ở mức cao.
Trong ngắn hạn, người gửi tiền là nhóm hưởng lợi rõ rệt từ cuộc đua lãi suất âm thầm giữa các ngân hàng. Tuy nhiên về dài hạn, việc giữ ổn định mặt bằng lãi suất vẫn là điều kiện then chốt để bảo đảm tăng trưởng bền vững và tránh những cú sốc thanh khoản trong tương lai.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
