Dần khẳng định vai trò huy động vốn trung và dài hạn
Tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam lần thứ 4 khai mạc sáng nay (ngày 5/6), tại TPHCM, vấn đề vốn và thị trường chứng khoán đã được đề cập đến với những mục tiêu hướng đến trở thành một trong những kênh huy động vốn chủ lực của nền kinh tế.
Theo ông Phạm Hồng Sơn - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, quy mô hiện nay của thị trường chứng khoán Việt Nam đang dần tiếp cận và cân bằng hơn với quy mô của thị trường tín dụng và ngân hàng, góp phần đưa thị trường tài chính ngày càng phát triển theo hướng cân bằng hơn giữa thị trường tiền tệ và thị trường vốn, giữa thị trường cổ phiếu và thị trường trái phiếu, góp phần quan trọng vào cơ cấu nợ công của Chính phủ.
Cho đến nay, thị trường chứng khoán Việt Nam đã hình thành và vận hành đầy đủ các cấu phần bao gồm thị trường cổ phiếu, thị trường trái phiếu, thị trường chứng khoán phái sinh. Quy mô thị trường vốn đã tăng trưởng bình quân 28,5%/năm, trong giai đoạn 2016-2021, đạt 134% GDP năm 2021.
"Trong năm 2021, mặc dù thị trường chịu nhiều ảnh hưởng bất lợi bởi dịch bệnh COVID-19. Tuy nhiên, tổng mức huy động vốn trên thị trường chứng khoán vẫn đạt 1,12 triệu tỷ đồng, tương đương 38,7% vốn đầu tư toàn xã hội. Trong đó, khối lượng phát hành trái phiếu Chính phủ đạt trên 318.000 tỷ đồng, huy động vốn của khối doanh nghiệp thông qua phát hành cổ phiếu và đấu giá cổ phần hóa đạt trên 143,5 nghìn tỷ đồng, tăng gấp 2 lần so với năm 2020. Khối lượng phát hành trái phiếu doanh nghiệp đạt trên 636.000 tỷ đồng", ông Sơn thông tin.
Theo ông Phạm Hồng Sơn, hoạt động của thị trường trái phiếu Chính phủ đã hỗ trợ tích cực trong việc cơ cấu lại danh mục của Chính phủ cả về khối lượng kỳ hạn và chi phí, góp phần tăng tính bền vững của nợ Chính phủ theo đúng chủ trương của Đảng, Chính phủ về cơ cấu lại ngân sách và nợ công. Kỳ hạn trái phiếu Chính phủ duy trì ở mức cao là 13,92% năm, trong khi lãi suất phát hành bình quân năm 2021 giảm còn 2.3%, giảm 0,56% so với cuối năm 2020. Trong đó, thị trường trái phiếu doanh nghiệp có sự tăng trưởng cả về số lượng phát hành và nhà đầu tư mua. Tổng khối lượng phát hành riêng lẻ năm 2021 là 605.000 tỷ đồng, tăng 38,8% so với năm 2020. Khối lượng phát hành ra công chúng đạt 31.000 tỷ đồng.
Trong quý I/2022, khối lượng phát hành trái phiếu riêng lẻ tiếp tục tăng ở mức 105.000 tỷ đồng, đồng thời các doanh nghiệp đã chào bán trên 5.000 tỷ đồng trái phiếu ra công chúng. Trong đó, các tổ chức tín dụng phát hành lớn nhất, chiếm 36,2% tổng khối lượng. Các doanh nghiệp BĐS chiếm 33,6% khối lượng. Thanh khoản thị trường cổ phiếu năm 2021 tăng 258% so với năm 2020, với 5,2 triệu tài khoản. Số lượng nhà đầu tư nước ngoài cũng gia tăng với tổng giá trị danh mục của nhà đầu tư đạt 54, 9 tỷ USD vào cuối năm 2021, tăng hơn 21% so với cuối năm 2020, gấp 6,5 lần trong vòng 10 năm qua.
Bên cạnh đó, kết quả kinh doanh của các công ty niêm yết, công ty đại chúng chưa niêm yết cũng tương đối khả quan. Lợi nhuận của các công ty niêm yết, trong năm 2021 tăng 35,1% so với năm 2020 và tỉ suất sinh lời cũng được cải thiện từ mức 13,1% năm 2020 lên 14,6% năm 2021. Điều này cho thấy, hoạt động của các công ty đại chúng đã từng bước phục hồi và thích nghi với tình hình dịch bệnh COVID-19.
"Thị trường chứng khoán Việt Nam đã tham gia và góp phần tích cực vào quá trình phát triển của doanh nghiệp, nền kinh tế, dần khẳng định vai trò huy động vốn trung và dài hạn và ổn định cũng như cần thiết cho cả doanh nghiệp và Chính phủ, thu hút ngày càng mạnh mẽ sự tham gia của các doanh nghiệp trong và ngoài nước", ông Sơn nhấn mạnh.
Thu hút thêm ít nhất 10 tỉ USD nếu thăng hạng
Mục tiêu của thị trường chứng khoán Việt Nam đến năm 2025 có vốn hóa đạt 100% GDP, đến 2030 vốn hóa đạt 120% GDP. Tuy nhiên, tình hình tăng trưởng nhanh của thị trường chứng khoán và thị trường trái phiếu cũng phát sinh nhiều rủi ro, như các vụ việc thao túng thị trường, trái phiếu doanh nghiệp rủi ro khi nhiều nhà đầu tư cá nhân chưa am hiểu thị trường, thiếu khả năng tiếp cận thông tin, chất lượng các công ty chứng khoán chưa đồng đều, từ đó gia tăng rủi ro cho thị trường và nhà đầu tư.
Định hướng điều hành trong thời gian tới, ông Sơn cho biết, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục duy trì thị trường hoạt động an toàn minh bạch, hoàn thiện khung pháp lý, rà soát tổng thể Luật Chứng khoán.
Về cổ phiếu, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tập trung nâng cao chất lượng hàng hóa, tính tuân thủ trên thị trường; trái phiếu chính phủ sẽ được phát triển thành thị trường chuẩn để huy động nguồn lực phát triển kinh tế của chính phủ; Trái phiếu doanh nghiệp cần phát triển bền vững, trở thành kênh huy động vốn cho doanh nghiệp và thị trường.
Tham gia ý kiến trong phần thảo luận, ông Don Lam - Tổng giám đốc VinaCapital - cho biết, doanh nghiệp này đã đầu tư vào thị trường chứng khoán từ khoảng 20 năm trở lại đây, và đến nay lượng vốn đầu tư đã lên đến 8 tỉ USD với hơn 20.000 nhà đầu tư tham gia.
"Thị trường gần đây không thuận lợi. Thị trường chứng khoán Việt Nam đã đi xuống, nhưng theo tôi chỉ là ngắn hạn thôi. Thị trường đang cần niềm tin để hồi phục. Về lâu dài, thị trường ổn định thì cần nhà đầu tư có niềm tin. Trong chuyến công tác Mỹ và châu Âu vừa qua, tôi nhận thấy đầu tư nước ngoài rất quan tâm đến thị trường chứng khoán Việt Nam", ông Don Lam cho biết.
Đề cập tới việc Việt Nam cần thúc đẩy để sớm thăng hạng thị trường chứng khoán từ cận biên lên mới nổi, ông Don Lam cho biết, nếu thị trường chứng khoán thăng hạng, lượng vốn đầu tư thu hút thêm ít nhất có thể lên tới 10 tỉ USD.
Tuy nhiên, để thị trường được thăng hạng cần bảo đảm các điều kiện, như tính thanh khoản, thêm sản phẩm đa dạng; tăng cường khả năng thanh toán; đẩy mạnh công tác quản trị quản lý; thông tin minh bạch; tăng hạn mức của nhà đầu tư nước ngoài…
Hồng Quang
Nguồn: thuongtruong.com.vn
