Xây lắp phân hóa, áp lực chi phí bào mòn biên lợi nhuận
Trong báo cáo ngành mới công bố, MBS Research nhận định hoạt động xây lắp trong quý III/2026 tiếp tục được hỗ trợ bởi tiến độ giải ngân đầu tư công và sự phục hồi của xây dựng dân dụng. Tuy nhiên, mức độ hưởng lợi của các doanh nghiệp niêm yết có sự phân hóa, trong khi chi phí nguyên vật liệu tăng cao và việc không còn ghi nhận các khoản lợi nhuận bất thường ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh.
Theo thống kê của Bộ Tài chính, giải ngân đầu tư công trong 8 tháng năm 2026 đạt khoảng 513.300 tỷ đồng, tăng 25% so với cùng kỳ và tương đương 50,2% kế hoạch năm. MBS Research ước tính tỷ lệ giải ngân cả năm có thể đạt khoảng 99% kế hoạch, với giá trị khoảng 1,013 triệu tỷ đồng, tăng 13% so với năm trước. Động lực giải ngân được kỳ vọng đến từ việc triển khai các dự án quy mô lớn, trong đó có nhiều công trình thực hiện theo phương thức đối tác công tư (PPP).
Bên cạnh đầu tư công, xây dựng dân dụng cũng được dự báo duy trì triển vọng khả quan nhờ nguồn cung nhà ở xã hội tăng. Ước tính nguồn cung phân khúc này trong năm 2026 có thể đạt khoảng 158.000 căn, tăng 50% so với cùng kỳ. Các dự án thấp tầng tại những khu đô thị quy mô lớn như Hạ Long Xanh và Cần Giờ cũng được kỳ vọng đóng góp vào nhu cầu xây dựng.
Về dài hạn, các dự án hạ tầng có vai trò tăng cường kết nối vùng và chỉnh trang đô thị như đường sắt cao tốc Hà Nội - Quảng Ninh, Trục Đại lộ Cảnh quan sông Hồng và Khu phức hợp Olympic được MBS đánh giá là những động lực đối với ngành trong giai đoạn 2026-2030.
Dù triển vọng chung của ngành vẫn được hỗ trợ, kết quả kinh doanh giữa các doanh nghiệp xây lắp được dự báo không đồng đều. MBS Research cho biết backlog của Coteccons (CTD) tăng 62% so với cùng kỳ, lên khoảng 68.000 tỷ đồng, nhờ tham gia các dự án hạ tầng và dân dụng quy mô lớn như Cầu Cần Giờ và sân bay Gia Bình. Trong khi đó, backlog của CII và HHV lần lượt tăng 10% và 12%, nhờ các dự án như mở rộng cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận. Ngược lại, backlog của Vinaconex (VCG) giảm khoảng 10%, xuống 18.000 tỷ đồng, trong bối cảnh khối lượng công việc từ các dự án cao tốc suy giảm.
Áp lực đáng chú ý đối với các doanh nghiệp xây lắp đến từ giá nguyên vật liệu. Theo MBS Research, trong quý III/2026, giá thép tăng khoảng 7% so với cùng kỳ, còn giá xi măng tăng khoảng 10%, do nhu cầu gia tăng cùng chi phí sản xuất và vận chuyển cao hơn. Diễn biến này tạo sức ép lên biên lợi nhuận gộp, đặc biệt đối với các doanh nghiệp có hợp đồng xây dựng khó điều chỉnh giá trong ngắn hạn.
Mức độ tác động dự kiến khác nhau tùy theo đặc thù dự án và khả năng kiểm soát chi phí. Các doanh nghiệp thi công công trình có yêu cầu kỹ thuật phức tạp, giá thầu cao như CTD được dự báo có khả năng duy trì biên lợi nhuận gộp ổn định hơn. Việc ký hợp đồng nguyên vật liệu với giá cố định trong 6-12 tháng cũng góp phần hạn chế ảnh hưởng từ biến động giá đầu vào. MBS Research dự báo biên lợi nhuận gộp của CTD trong quý III duy trì quanh 4,3%, trong khi VCG có thể đạt 3,3%, giảm 0,5 điểm phần trăm so với cùng kỳ. Biên lợi nhuận gộp mảng xây lắp của CII và HHV được dự báo lần lượt giảm 0,3 và 0,4 điểm phần trăm.
Theo dự báo của MBS Research, lợi nhuận ròng quý III/2026 của CTD có thể giảm 32% so với cùng kỳ, xuống 200 tỷ đồng, dù doanh thu dự kiến tăng 30%, đạt 9.690 tỷ đồng. Nguyên nhân chủ yếu là doanh nghiệp không còn ghi nhận lợi nhuận từ thoái vốn như cùng kỳ năm trước. Với VCG, lợi nhuận ròng quý III được dự báo giảm 94%, còn 195 tỷ đồng, do doanh thu xây lắp giảm và không còn khoản lợi nhuận hơn 3.000 tỷ đồng từ thoái vốn dự án. Trong khi đó, lợi nhuận của HHV được dự báo tăng 8%, đạt 160 tỷ đồng, còn CII có thể ghi nhận mức tăng 18%, lên 13 tỷ đồng.
Ngành thép hưởng lợi từ sức cầu trong nước và biên lợi nhuận cải thiện
Trái với diễn biến của ngành xây lắp, ngành thép được MBS Research đánh giá có triển vọng kinh doanh tích cực trong quý III/2026, chủ yếu nhờ nhu cầu nội địa tăng, sản lượng tiêu thụ cải thiện và giá bán thép tăng so với cùng kỳ. Trong khi xuất khẩu chưa có nhiều chuyển biến khả quan, thị trường trong nước tiếp tục là động lực chính của ngành.
MBS Research dự báo sản lượng thép tiêu thụ nội địa trong quý III đạt khoảng 7,68 triệu tấn, tăng 20% so với cùng kỳ. Trong đó, thép xây dựng và thép cuộn cán nóng (HRC) được kỳ vọng tăng trưởng lần lượt 26% và 35%, nhờ nhu cầu từ các hoạt động xây dựng hạ tầng và dân dụng.
Bên cạnh yếu tố nhu cầu, chính sách áp thuế chống bán phá giá đối với HRC khổ rộng được cho là góp phần cải thiện vị thế của các nhà sản xuất trong nước. Theo báo cáo, thị phần HRC nội địa tăng lên hơn 70%, so với khoảng 60% trong năm 2025, trong bối cảnh nhập khẩu thép từ Trung Quốc giảm hơn 10% so với cùng kỳ.
Nhu cầu trong nước cải thiện và áp lực cạnh tranh từ thép nhập khẩu giảm đã hỗ trợ giá bán. Trong quý III/2026, giá thép xây dựng tăng khoảng 7% so với cùng kỳ, lên 560 USD/tấn, trong khi giá HRC tăng 6%, đạt khoảng 550 USD/tấn. Ở chiều ngược lại, giá nguyên vật liệu có diễn biến phân hóa: giá quặng sắt duy trì quanh 96 USD/tấn, còn giá than tăng khoảng 15% so với cùng kỳ, lên 265 USD/tấn.
MBS Research cho rằng giá thép tăng đã góp phần bù đắp chi phí nguyên vật liệu, qua đó hỗ trợ cải thiện biên lợi nhuận gộp của các doanh nghiệp trong ngành. Tuy nhiên, chi phí tài chính gia tăng trong bối cảnh lãi suất cao vẫn là yếu tố cần theo dõi đối với hoạt động kinh doanh.
Đối với Hòa Phát (HPG), MBS Research dự báo sản lượng tiêu thụ trong quý III đạt khoảng 4,1 triệu tấn, tăng 38% so với cùng kỳ, với đóng góp chính từ HRC. Doanh thu dự kiến đạt 55.200 tỷ đồng, tăng 50%, trong khi biên lợi nhuận gộp ước đạt 17%, tăng 0,3 điểm phần trăm so với cùng kỳ. Nhờ doanh thu và biên lợi nhuận cải thiện, lợi nhuận ròng quý III của doanh nghiệp được dự báo tăng 40%, đạt khoảng 5.600 tỷ đồng.
Với nhóm tôn mạ, MBS Research dự báo lợi nhuận ròng quý III của Hoa Sen (HSG) đạt khoảng 220 tỷ đồng, tăng 159% so với cùng kỳ, trong khi Nam Kim (NKG) đạt khoảng 65 tỷ đồng, tăng 30%. Kết quả này được kỳ vọng đến từ giá bán tôn mạ tăng, sản lượng tiêu thụ cải thiện và biên lợi nhuận gộp mở rộng. Dù vậy, chi phí tài chính tăng do mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao có thể hạn chế một phần mức tăng lợi nhuận.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
