Xuất nhập khẩu tăng mạnh, FDI bùng nổ thúc đẩy nhu cầu logistics
Theo báo cáo ngành cảng biển của Mirae Asset Securities Việt Nam, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam trong 4 tháng đầu năm đạt khoảng 344,2 tỷ USD, tăng mạnh 24,2% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu đạt 168,5 tỷ USD, tăng 19,7%, còn nhập khẩu đạt 175,6 tỷ USD, tăng tới 28,7%.
Động lực tăng trưởng tiếp tục đến từ nhóm hàng điện tử và công nghệ cao. Riêng mặt hàng điện tử ghi nhận mức tăng trưởng lên tới 49,1% so với cùng kỳ. Bên cạnh đó, máy móc tăng 20,5%, điện thoại tăng 21,1% và máy ảnh tăng 18,1%. Ngược lại, nhiều ngành xuất khẩu truyền thống đang tăng trưởng chậm lại. Dệt may chỉ tăng 1,6%, trong khi giày dép giảm 3,8% và sản phẩm gỗ giảm 1,1%.
Về thị trường xuất khẩu, Mỹ tiếp tục là động lực quan trọng khi giá trị xuất khẩu sang thị trường này tăng 24,4%. Đáng chú ý, xuất khẩu sang Trung Quốc phục hồi mạnh với mức tăng 27,1%, cao hơn đáng kể so với nền thấp của cùng kỳ năm trước. Xuất khẩu sang Hàn Quốc và Nhật Bản cũng tăng lần lượt 17,6% và 11,8%.
Tuy nhiên, cán cân thương mại đang xuất hiện dấu hiệu đáng lo ngại khi Việt Nam ghi nhận nhập siêu tháng thứ 5 liên tiếp kể từ tháng 12/2025. Riêng trong tháng 4, mức nhập siêu đạt khoảng 3,2 tỷ USD, nâng tổng nhập siêu 4 tháng đầu năm lên khoảng 7,1 tỷ USD.
Theo Mirae Asset, nguyên nhân chủ yếu đến từ việc thặng dư thương mại của khối doanh nghiệp FDI suy giảm mạnh. Trong 4 tháng đầu năm 2026, thặng dư thương mại của khu vực FDI chỉ còn khoảng 8,5 tỷ USD, giảm mạnh so với mức 14,3 tỷ USD cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, khu vực doanh nghiệp trong nước ghi nhận thâm hụt thương mại lên tới 15,6 tỷ USD, tăng mạnh so với mức 10,5 tỷ USD của cùng kỳ năm 2025.
Dù cán cân thương mại chịu áp lực, dòng vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục là điểm sáng lớn của nền kinh tế. Tổng vốn FDI đăng ký mới trong 4 tháng đầu năm đạt khoảng 12,1 tỷ USD, cao gấp hơn 2 lần so với mức 5,6 tỷ USD cùng kỳ năm trước. Số lượng dự án FDI mới vượt 1.249 dự án.
Đáng chú ý, dòng vốn ngoại tiếp tục tập trung mạnh vào khu vực phía Bắc và Bắc Trung Bộ. Thái Nguyên dẫn đầu với khoảng 5,7 tỷ USD vốn đăng ký mới, tiếp theo là Nghệ An với 2,2 tỷ USD, Bắc Ninh đạt 473 triệu USD và Hà Tĩnh khoảng 412 triệu USD.
Trong bối cảnh đó, hoạt động sản xuất công nghiệp vẫn duy trì tín hiệu tích cực. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tháng 4 tăng 9,9% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, chỉ số PMI sản xuất lại giảm về mức 50,5 điểm, chỉ nhỉnh hơn nhẹ so với ngưỡng mở rộng 50 điểm, cho thấy đà phục hồi vẫn còn thiếu chắc chắn.
Một trong những điểm nhấn lớn của ngành cảng biển là việc TP.HCM chính thức phê duyệt chủ trương đầu tư dự án Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ vào cuối tháng 4/2026. Dự án có tổng vốn đầu tư khoảng 5 tỷ USD. Trong giai đoạn 1 từ năm 2026-2030, cảng dự kiến đạt công suất khoảng 4,3 triệu TEU/năm và có khả năng tiếp nhận tàu container siêu lớn trên 250.000 DWT, tương đương hơn 24.000 TEU.
Theo Mirae Asset, xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng khỏi Trung Quốc đang tạo cơ hội lớn cho Việt Nam, đặc biệt tại khu vực miền Bắc - nơi đóng vai trò hành lang thương mại hàng hải quan trọng với Trung Quốc và đang thu hút phần lớn dòng vốn FDI mới.
Giá dầu, cước vận tải và rủi ro địa chính trị tiếp tục gây áp lực
Dù triển vọng dài hạn của ngành cảng biển vẫn tích cực, Mirae Asset cho rằng các yếu tố rủi ro từ môi trường quốc tế đang ngày càng gia tăng. Xung đột Mỹ - Iran kéo dài cùng tình trạng tắc nghẽn tại eo biển Hormuz đã khiến giá dầu thô tăng hơn 60% kể từ đầu năm, hiện duy trì quanh ngưỡng 100 USD/thùng. Đây là tuyến hàng hải chiến lược mà khoảng 80% lượng dầu thô tiêu thụ tại châu Á phải đi qua.
Tình trạng gián đoạn vận tải đang khiến giá cước vận chuyển leo thang mạnh. Chỉ số Container Nội Á đã tăng khoảng 70% kể từ tháng 3/2026, lên mức khoảng 939 USD/container 40 feet.
Theo quân đội Mỹ, tính đến đầu tháng 5/2026, khoảng 1.500 tàu với hơn 22.500 thủy thủ vẫn đang mắc kẹt tại khu vực Vịnh Ba Tư. Đồng thời, căng thẳng tại Biển Đỏ buộc nhiều hãng tàu phải chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng, khiến thời gian vận chuyển kéo dài và chi phí nhiên liệu, bảo hiểm tăng mạnh.
Mirae Asset cho rằng mặt bằng giá cước vận tải và giá thuê tàu nhiều khả năng sẽ duy trì ở mức cao trong phần lớn năm 2026 nếu xung đột chưa được giải quyết triệt để. Bên cạnh đó, áp lực lạm phát toàn cầu đang quay trở lại. Theo đánh giá của Mirae Asset, giá dầu duy trì trên 90 USD/thùng sẽ kéo theo làn sóng lạm phát chi phí đẩy đối với nhiều nhóm hàng hóa như năng lượng, phân bón và hóa chất.
Điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp tới sức mua tại các thị trường xuất khẩu lớn của Việt Nam như Mỹ và châu Âu. Không chỉ vậy, các ngân hàng trung ương, đặc biệt là Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), có thể phải cân nhắc tăng lãi suất trở lại nếu lạm phát tiếp tục vượt mục tiêu 2%.
Ở chiều ngược lại, quá trình đa dạng hóa chuỗi cung ứng toàn cầu được xem là xu hướng dài hạn hỗ trợ cho ngành logistics và cảng biển Việt Nam. Theo Mirae Asset, nhiều doanh nghiệp quốc tế đang giảm dần sự phụ thuộc vào Trung Quốc, thúc đẩy làn sóng dịch chuyển sản xuất sang Đông Nam Á và Nam Á.
Trong xu hướng này, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia hưởng lợi lớn nhờ lợi thế về vị trí địa lý, môi trường chính trị ổn định và đầu tư hạ tầng ngày càng mạnh. Tuy nhiên, Mirae Asset cho rằng triển vọng ngành cảng biển trong năm 2026 sẽ tiếp tục chịu tác động đan xen giữa các yếu tố hỗ trợ như FDI, dịch chuyển chuỗi cung ứng và nhu cầu logistics, với các rủi ro từ địa chính trị, lạm phát và biến động thương mại toàn cầu.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
