Mở khóa hơn 1 triệu tỷ đồng cho nền kinh tế
Theo báo cáo mới nhất của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), dòng vốn tín dụng đang quay trở lại nền kinh tế với tốc độ tích cực. Đến hết tháng 5/2026, tổng dư nợ toàn hệ thống đạt khoảng 19,66 triệu tỷ đồng, tăng 5,71% so với cuối năm 2025. Điều này đồng nghĩa chỉ trong chưa đầy 5 tháng, hơn 1,08 triệu tỷ đồng đã được bổ sung cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng, phản ánh nhu cầu vốn của doanh nghiệp và người dân đang phục hồi rõ rệt.
Dòng tín dụng không phân bổ dàn trải mà tập trung vào những lĩnh vực tạo động lực tăng trưởng. Trong đó, khu vực công nghiệp và xây dựng ghi nhận mức tăng cao nhất, đạt 6,31%; tiếp đến là nhóm dịch vụ tăng 5,28% và lĩnh vực nông, lâm nghiệp, thủy sản tăng 5,03%. Tại các địa phương đầu tàu như TP Hồ Chí Minh và Đồng Nai, tín dụng cũng tăng khoảng 5,3%, với khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) tiếp tục là nhóm khách hàng hấp thụ vốn lớn.
Tuy nhiên, đằng sau bức tranh tăng trưởng tín dụng là áp lực ngày càng lớn đối với cân đối nguồn vốn của các ngân hàng. Trong khi phần lớn tiền gửi trên thị trường vẫn mang tính ngắn hạn, thì nhu cầu vay vốn của doanh nghiệp lại chủ yếu tập trung vào các dự án trung và dài hạn. Sự chênh lệch về kỳ hạn này khiến nhiều tổ chức tín dụng phải đối mặt với sức ép thanh khoản, đồng thời buộc phải cạnh tranh huy động vốn bằng lãi suất cao hơn để đảm bảo nguồn vốn ổn định.
Trong bối cảnh đó, Thông tư 25/2026/TT-NHNN được xem là giải pháp tháo gỡ kịp thời. Điểm đáng chú ý nhất là việc nâng tỷ lệ tối đa sử dụng vốn ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn từ 30% lên 40%, tạo thêm không gian cho các ngân hàng đáp ứng nhu cầu vốn đầu tư đang gia tăng của nền kinh tế.
Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, đây không đơn thuần là động thái nới lỏng các giới hạn an toàn, mà là sự điều chỉnh có chủ đích nhằm giải phóng năng lực cung ứng vốn trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế cần thêm động lực. Cùng với đó, NHNN cũng sửa đổi phương pháp tính tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR), theo hướng loại trừ phần lớn tiền gửi của Kho bạc Nhà nước khỏi cơ sở tính toán.
Thay đổi này đặc biệt có ý nghĩa đối với các ngân hàng thương mại nhà nước, vốn đang nắm giữ lượng lớn tiền gửi từ ngân sách. Việc điều chỉnh giúp các ngân hàng có thêm dư địa mở rộng tín dụng mà vẫn bảo đảm tuân thủ các giới hạn an toàn, đồng thời tháo gỡ nút thắt tồn tại nhiều năm qua khi nguồn vốn trên bảng cân đối vẫn dồi dào nhưng khả năng giải ngân lại bị giới hạn bởi các quy định về tỷ lệ an toàn.
Những lĩnh vực nào sẽ đón dòng vốn mới?
Theo ước tính của Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS), việc nâng tỷ lệ tối đa sử dụng vốn ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn từ 30% lên 40% có thể mở thêm khoảng 1 triệu tỷ đồng hạn mức tín dụng trung, dài hạn cho toàn hệ thống. Quy mô nguồn vốn này được đánh giá đủ lớn để tạo cú hích đáng kể đối với nhiều lĩnh vực đang cần dòng tiền đầu tư dài hạn.
Nhóm hưởng lợi đầu tiên được dự báo là các dự án hạ tầng quy mô lớn như đường cao tốc, cảng biển, sân bay, khu công nghiệp và logistics. Đây đều là những lĩnh vực đòi hỏi nguồn vốn đầu tư rất lớn, thời gian thu hồi kéo dài nhưng có vai trò dẫn dắt tăng trưởng kinh tế. Khi khả năng tiếp cận tín dụng được cải thiện, tiến độ triển khai nhiều dự án được kỳ vọng sẽ được đẩy nhanh hơn.
Bên cạnh đó, lĩnh vực năng lượng, đặc biệt là các dự án điện gió, điện mặt trời và hạ tầng truyền tải điện, cũng sẽ có thêm điều kiện huy động vốn từ hệ thống ngân hàng. Đây là nhóm dự án có chu kỳ đầu tư dài, yêu cầu nguồn tài chính ổn định trong nhiều năm nên sẽ hưởng lợi rõ rệt từ sự thay đổi trong chính sách tín dụng.
Theo các chuyên gia, việc nới rộng "không gian" cho vay trung và dài hạn không chỉ giúp doanh nghiệp giảm áp lực tìm kiếm nguồn vốn, mà còn tạo điều kiện để các chủ đầu tư chủ động triển khai kế hoạch, góp phần từng bước khơi thông thị trường và thúc đẩy các dự án sớm đi vào khai thác.
Ở góc độ ngành ngân hàng, Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam cho rằng quy định mới cũng mang lại lợi ích đáng kể cho các tổ chức tín dụng. Khi có thể sử dụng tỷ trọng vốn ngắn hạn lớn hơn để tài trợ các khoản vay trung và dài hạn - vốn thường có mức sinh lời cao hơn - các ngân hàng sẽ có cơ hội cải thiện biên lãi ròng (NIM). Đồng thời, áp lực cạnh tranh huy động tiền gửi kỳ hạn dài cũng được giảm bớt, góp phần giữ mặt bằng lãi suất ở mức hợp lý và tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận vốn với chi phí thấp hơn.
Dẫu vậy, các chuyên gia vẫn lưu ý rằng việc nới giới hạn không đồng nghĩa với việc rủi ro đã được loại bỏ. Báo cáo của VDSC và Yuanta đều cho rằng bài toán chênh lệch kỳ hạn giữa nguồn vốn huy động và dư nợ cho vay vẫn là thách thức lớn đối với hệ thống ngân hàng. Nếu nhu cầu vốn dài hạn tiếp tục tăng mạnh trong khi nguồn vốn huy động chủ yếu vẫn là ngắn hạn, áp lực thanh khoản sẽ chưa thể sớm được giải quyết.
Theo VDSC, chính sách tiền tệ khó có thể một mình tạo ra động lực tăng trưởng nếu thiếu sự phối hợp từ chính sách tài khóa. Việc đẩy nhanh giải ngân đầu tư công và tăng tốc chi tiêu ngân sách sẽ giúp dòng tiền quy mô lớn quay trở lại nền kinh tế, cải thiện thanh khoản của hệ thống ngân hàng và tạo nền tảng để mặt bằng lãi suất giảm một cách bền vững hơn.
Với những thay đổi từ Thông tư 25/2026/TT-NHNN, nhiều tổ chức phân tích kỳ vọng tăng trưởng tín dụng của ngành ngân hàng trong năm 2026 có thể đạt khoảng 17%. Quan trọng hơn, cơ cấu tín dụng sẽ dịch chuyển theo hướng tăng tỷ trọng vốn trung và dài hạn, tạo điều kiện để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư đổi mới công nghệ, mở rộng sản xuất, phát triển các dự án xanh và thúc đẩy chuyển đổi số theo định hướng phát triển của Chính phủ.
Theo giới phân tích, nếu được hấp thụ hiệu quả, khoảng 1 triệu tỷ đồng dư địa tín dụng mới sẽ không chỉ là nguồn vốn bổ sung cho hệ thống ngân hàng mà còn trở thành động lực quan trọng thúc đẩy đầu tư hạ tầng, năng lượng và sản xuất, góp phần tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế trong trung và dài hạn.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
