Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã ký Quyết định số 1413/QĐ-TTg ngày 27/7/2026 phê duyệt Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam gắn với thực hiện mục tiêu tăng trưởng ở mức cao, liên tục đến năm 2045. Mục tiêu tổng quát là xây dựng thị trường tài chính Việt Nam phát triển đồng bộ, hiện đại và hội nhập với khu vực và thế giới; có cấu trúc cân đối, hợp lý, có khả năng huy động, phân bổ hiệu quả các nguồn lực trong và ngoài nước cho phát triển kinh tế - xã hội.
Đề án xác định thị trường tài chính cần tiếp tục phát huy vai trò cung ứng vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế, đồng thời trở thành động lực để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao, liên tục đến năm 2045.
Phát triển cân bằng các cấu phần của thị trường tài chính
Theo định hướng đến năm 2045, thị trường tài chính Việt Nam phấn đấu đạt trình độ phát triển cao, vận hành theo nguyên tắc thị trường, với hệ thống thể chế, hạ tầng, sản phẩm, nhà đầu tư và cơ chế quản lý, giám sát đạt chuẩn quốc tế.
Trong cấu trúc thị trường, chứng khoán được xác định giữ vai trò trọng yếu; hệ thống ngân hàng phát triển an toàn, hiện đại; thị trường bảo hiểm phát triển bền vững. Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam từng bước trở thành một cấu phần quan trọng trong kết nối dòng vốn, dịch vụ tài chính và các định chế tài chính trong khu vực.
Đề án đặt mục tiêu phát triển thị trường tài chính theo hướng cân bằng về cơ cấu, có sự liên kết và hỗ trợ giữa các cấu phần. Trong đó, trọng tâm là phát triển thị trường vốn và thị trường chứng khoán theo hướng công khai, minh bạch, tăng quy mô và độ sâu, nâng cao hiệu quả huy động vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp và nền kinh tế.
Việc huy động vốn thông qua chào bán cổ phiếu và trái phiếu ra công chúng được đẩy mạnh, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức kinh doanh chứng khoán và các định chế tài chính trung gian.
Một trong những định hướng đáng chú ý là phát triển cơ sở nhà đầu tư theo hướng bền vững, ưu tiên các nhà đầu tư tổ chức có tiềm lực tài chính như quỹ đầu tư, quỹ hưu trí và doanh nghiệp bảo hiểm. Đề án hướng tới tăng tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức, qua đó tạo sự cân bằng hơn giữa nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư cá nhân.
Đến năm 2030, Đề án phấn đấu giá trị tài sản đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường vốn, thị trường chứng khoán đạt khoảng 15% GDP; tổng giá trị tài sản ròng của các quỹ đầu tư chứng khoán đạt 5% GDP; quy mô tổng tài sản các quỹ hưu trí tăng trưởng bình quân 11,5%/năm trong giai đoạn 2026-2030.
Đối với hệ thống ngân hàng, định hướng được đặt ra là hiện đại hóa hoạt động, nâng cao chất lượng tín dụng, phát triển ngân hàng số và tài chính toàn diện, đồng thời bảo đảm an toàn hệ thống các tổ chức tín dụng. Thị trường bảo hiểm được định hướng phát triển toàn diện, an toàn và bền vững, đóng góp cho ổn định tài chính, an sinh xã hội và đầu tư dài hạn.
Hiện đại hóa hạ tầng và mở rộng các sản phẩm tài chính
Đề án xác định hiện đại hóa hạ tầng tài chính và thúc đẩy chuyển đổi số là một trong những nội dung quan trọng trong quá trình cải cách thị trường. Theo đó, Việt Nam hướng tới thiết lập hạ tầng thanh toán hiện đại, đồng bộ, hoạt động thông suốt, tự chủ và có kết nối với hệ thống thanh toán song phương, đa phương với các đối tác, khu vực và thế giới chậm nhất vào năm 2028.
Trên thị trường chứng khoán, cơ chế đối tác bù trừ trung tâm đối với thị trường chứng khoán cơ sở được triển khai trong năm 2027. Cùng với đó, cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ quản lý, giám sát trên thị trường tài chính được xây dựng trong giai đoạn 2030-2035.
Đề án cũng đặt yêu cầu vận hành hiệu quả các sản phẩm mới, thị trường mới và ban hành các cơ chế đột phá để phát triển thị trường vốn cả về quy mô và tính thanh khoản.
Về sản phẩm, hàng hóa tài chính, các nhóm thị trường được xác định gồm thị trường cổ phiếu, thị trường trái phiếu Chính phủ, thị trường trái phiếu doanh nghiệp, thị trường chứng khoán phái sinh, thị trường tiền tệ - tín dụng, thị trường bảo hiểm và thị trường tài sản mã hóa.
Đáng chú ý, Đề án định hướng xây dựng lộ trình phát triển phân khúc vốn xanh trên thị trường chứng khoán thông qua phát triển các sản phẩm cổ phiếu xanh, trái phiếu doanh nghiệp xanh và các quỹ đầu tư ESG chuyên biệt. Bộ chỉ số chứng khoán xanh được xây dựng và các bộ chỉ số ESG hiện tại được nâng cấp theo hướng tiệm cận các chuẩn mực quốc tế, qua đó hình thành hệ sinh thái đầu tư xanh.
Đối với thị trường trái phiếu Chính phủ, Đề án định hướng đa dạng hóa sản phẩm, gồm trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững, trái phiếu lãi suất thả nổi và trái phiếu gắn với chỉ số lạm phát nhằm đáp ứng nhu cầu của nhà đầu tư và nâng cao khả năng huy động vốn của Chính phủ.
Trong lĩnh vực tiền tệ - tín dụng, Đề án tiếp tục định hướng phát triển tài chính toàn diện, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ ngân hàng của người dân, hướng tín dụng vào sản xuất kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên, trong đó có doanh nghiệp nhỏ và vừa, các động lực tăng trưởng kinh tế và thúc đẩy tín dụng xanh.
8 nhóm giải pháp tạo nền tảng cải cách thị trường
Để thực hiện các mục tiêu đề ra, Đề án xác định 8 nhóm giải pháp trọng tâm.
Thứ nhất là nhóm giải pháp về thể chế, chính sách. Các cơ quan chức năng sẽ rà soát, sửa đổi, bổ sung pháp luật chuyên ngành; nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế để đề xuất xây dựng Luật về quản lý, giám sát thị trường tài chính và dịch vụ tài chính vào thời điểm phù hợp. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện chính sách pháp luật về thanh tra, kiểm tra và giám sát trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, thị trường tài chính và dịch vụ tài chính.
Các chiến lược phát triển của từng cấu phần gồm ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm và Trung tâm tài chính quốc tế cũng được rà soát, đánh giá và cập nhật, gắn với các mục tiêu, giải pháp, nhiệm vụ và lộ trình triển khai phù hợp.
Thứ hai là nhóm giải pháp về sản phẩm, hàng hóa. Bên cạnh phát triển các thị trường cổ phiếu, trái phiếu, chứng khoán phái sinh, tiền tệ - tín dụng và bảo hiểm, Đề án đưa thị trường tài sản mã hóa vào nhóm thị trường cần nghiên cứu và phát triển. Đối với tín dụng, định hướng tiếp tục mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ ngân hàng, hướng dòng vốn vào sản xuất kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên và thúc đẩy tín dụng xanh.
Thứ ba là nhóm giải pháp về cơ sở nhà đầu tư. Đối với nhà đầu tư tổ chức trong nước, Đề án định hướng tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư, phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán, đa dạng hóa các loại hình quỹ và bộ chỉ số chứng khoán, mở rộng hạn mức đầu tư quỹ mở và đa dạng hóa kênh phân phối chứng chỉ quỹ.
Các loại hình quỹ đầu tư phục vụ đầu tư dài hạn cho hạ tầng, bất động sản, khởi nghiệp sáng tạo và các chương trình, dự án có mục tiêu xanh, bền vững được khuyến khích phát triển. Với nhà đầu tư cá nhân, Đề án khuyến khích tham gia thị trường vốn và chứng khoán thông qua các định chế đầu tư chuyên nghiệp nhằm giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả đầu tư.
Đối với nhà đầu tư nước ngoài, Đề án định hướng từng bước đơn giản hóa thủ tục mở tài khoản, quy trình chuyển đổi ngoại tệ và chuyển lợi nhuận về nước, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận thị trường theo lộ trình phù hợp.
Thứ tư là nhóm giải pháp về phát triển các định chế tài chính trung gian và tổ chức cung cấp dịch vụ. Đề án nghiên cứu hình thành các ngân hàng có quy mô lớn, năng lực cạnh tranh khu vực và quản trị tiệm cận chuẩn mực, thông lệ quốc tế. Một số ngân hàng thương mại có tầm quan trọng hệ thống được khuyến khích áp dụng sớm các tỷ lệ bảo đảm an toàn, tiệm cận chuẩn Basel III từ năm 2026.
Đề án đồng thời đặt yêu cầu đẩy mạnh xử lý nợ xấu, ngăn ngừa và hạn chế sở hữu chéo, tiếp tục đổi mới công tác giám sát theo hướng chuyển từ giám sát tuân thủ sang giám sát trên cơ sở rủi ro.
Thứ năm là nhóm giải pháp về hạ tầng thị trường và ứng dụng công nghệ thông tin. Trọng tâm là nâng cấp, hiện đại hóa Hệ thống Thanh toán điện tử liên ngân hàng Quốc gia, Hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ và hiện đại hóa hạ tầng giao dịch, thanh toán trên thị trường chứng khoán.
Thứ sáu là nhóm giải pháp về quản lý, giám sát và điều hành thị trường. Đề án yêu cầu tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách vĩ mô khác, kiên định mục tiêu kiểm soát lạm phát, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững. Công tác giám sát ngân hàng tiếp tục được đổi mới theo hướng giám sát trên cơ sở rủi ro; đồng thời triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý thị trường vàng.
Thứ bảy là nhóm giải pháp về hội nhập tài chính, nâng hạng thị trường chứng khoán và triển khai Trung tâm tài chính quốc tế. Nội dung này hướng tới triển khai công tác đối ngoại và hội nhập kinh tế quốc tế toàn diện, hiệu quả, phù hợp với các chủ trương, chính sách lớn, đồng thời bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và an ninh, an toàn hệ thống tài chính, tiền tệ - ngân hàng.
Thứ tám là nhóm giải pháp về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tài chính và phổ cập kiến thức tài chính. Đề án định hướng xây dựng Đề án phát triển nguồn nhân lực tài chính chất lượng cao để triển khai tại các trường đại học trọng điểm, đồng thời xây dựng đội ngũ chuyên gia về AI tài chính, an ninh mạng, dữ liệu lớn, quản trị rủi ro định lượng và tài chính quốc tế.
Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam đặt trọng tâm vào việc hoàn thiện thể chế, phát triển cân bằng các cấu phần của thị trường, mở rộng cơ sở nhà đầu tư, hiện đại hóa hạ tầng và nâng cao năng lực quản lý, giám sát. Các mục tiêu và nhóm giải pháp được xác định theo lộ trình đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, gắn với yêu cầu phát triển thị trường tài chính hiện đại, đồng bộ và hội nhập.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
