Nợ xấu tăng 42%, nhiều nhóm nợ xấu tăng gần gấp đôi
Ngân hàng TMCP Việt Á tiền thân là Ngân hàng Nông thôn, sau đó chuyển đổi mô hình và phát triển suốt 2 thập kỷ vừa qua. Giai đoạn 10 năm từ 2011-2021, VietABank gắn liền với dấu ấn của doanh nhân Phương Hữu Việt - cựu Chủ tịch HĐQT ngân hàng, cũng đồng thời là người đứng đầu Tập đoàn Đầu tư Việt Phương.
Đến tháng 9/2021, vị trí Chủ tịch HĐQT VietABank được chuyển giao cho ông Phương Thành Long, cháu ruột ông Phương Hữu Việt. Sự chuyển giao này diễn ra trong bối cảnh hệ thống ngân hàng bước vào chu kỳ rủi ro mới, khi các chính sách giãn nợ hậu Covid-19 dần hết hiệu lực và áp lực chất lượng tài sản bắt đầu bộc lộ nhiều gam màu xám hơn trước.
Theo số liệu tại cuối quý 3/2025, tổng nợ xấu của VietABank đạt khoảng 1.556 tỷ đồng, tăng hơn 42% so với đầu năm. Đáng chú ý, trong 3 năm liền giai đoạn từ 2021-2024, tổng nợ xấu và các nhóm nợ 3, 4, 5 của VietABank vẫn luôn ở mức ổn định trước khi tăng mạnh trong năm 2025.
Nợ dưới tiêu chuẩn và nợ nghi ngờ tại cuối quý 3 đều tăng gần gấp đôi so với đầu năm 2025. Riêng nợ nghi ngờ đã tăng từ hơn 558 tỷ đồng lên trên 1.050 tỷ đồng chỉ sau 9 tháng. Đây là nhóm nợ thường được xem là “vùng xám”, có khả năng chuyển xấu rất nhanh nếu môi trường kinh doanh tiếp tục bất lợi.
Trong khi đó, nợ có khả năng mất vốn có xu hướng giảm nhẹ. Diễn biến này cho thấy VietABank có thể đã xử lý hoặc cơ cấu lại một phần các khoản nợ xấu cũ, nhưng đồng thời cũng phản ánh thực tế là rủi ro đang dịch chuyển từ các khoản vay đã “lộ diện” sang các khoản vay mới bắt đầu gặp khó.
Ước tính trên tổng dư nợ cho vay khách hàng gần 86.831 tỷ đồng tại cuối quý 3/2025, tỷ lệ nợ xấu của VietABank là khoảng 1,8%. Tuy con số này không quá cao trong ngành ngân hàng nhưng cần lưu ý, trong giai đoạn 4 năm vừa qua, VietABank luôn neo tỷ lệ nợ xấu từ 1,3% - 1,4% ổn định suốt nhiều năm liền. Con số 1,8% cho thấy sự gia tăng đáng kể cơ cấu nợ xấu theo đà tăng của tín dụng ngân hàng.
Đáng chú ý hơn nữa, sự gia tăng nợ xấu diễn ra trong bối cảnh dư nợ cho vay mở rộng, tập trung lớn vào nhóm khách hàng cá nhân và doanh nghiệp thương mại - sản xuất. Một phần không nhỏ trong dư nợ này được “đổ vào” các công ty trong hệ sinh thái của Tập đoàn Đầu tư Việt Phương.
Việt Phương - VAB và những gói tín dụng hàng trăm tỷ đồng
Bên cạnh các chỉ báo thuần túy về chất lượng tín dụng, VietABank còn thu hút sự chú ý của thị trường bởi mối quan hệ chặt chẽ với Tập đoàn Đầu tư Việt Phương. Mối liên hệ này không chỉ thể hiện qua các khoản nợ vay mà cả từ sự giao thoa nhân sự giữa 2 tổ chức. Một trong những doanh nghiệp nổi bật là CTCP Sơn Trà, chủ đầu tư dự án Sơn Trà Resort & Spa tại bán đảo Sơn Trà, Đà Nẵng. Đây là dự án nghỉ dưỡng cao cấp có quy mô 14 ha đất và 20 ha mặt biển, trải dài khoảng 1,3 km bờ biển.
Doanh nhân Phương Hữu Việt từng đảm nhận vai trò Chủ tịch HĐQT Công ty Sơn Trà từ ngày 13/3/2017. Cùng thời điểm, bà Phương Minh Huệ, người sau này giữ chức Chủ tịch Việt Phương Group, cũng xuất hiện trong ban lãnh đạo Sơn Trà. Tính đến lần cập nhật gần nhất, bà Huệ là người đại diện pháp luật của Sơn Trà, đồng thời đang nắm giữ vai trò quản lý tại nhiều công ty khác thuộc hệ sinh thái Việt Phương.
Các giao dịch tín dụng giữa Sơn Trà và VietABank bắt đầu từ sớm và duy trì liên tục đến nay. Đáng chú ý, trong năm 2024 VietABank chi nhánh Đà Nẵng đã nhận thế chấp toàn bộ quyền tài sản phát sinh từ giai đoạn II của dự án Sơn Trà Resort & Spa, bảo đảm cho một nghĩa vụ tài chính trị giá 700 tỷ đồng. Chỉ một tuần sau đó, Chi nhánh Phan Thiết của VietABank tiếp tục nhận thế chấp phần tài sản tương tự, đảm bảo cho khoản vay có giá trị 750 tỷ đồng.
Vào năm 2019, Công ty Sơn Trà cũng từng đăng ký hai hợp đồng thế chấp tài sản liên quan đến dự án tại Chi nhánh Đà Nẵng. Ngoài ra, nhiều cái tên quen thuộc trong hệ sinh thái Việt Phương như Capella Group, Infinity Group, LEC Group,… cũng phát sinh các giao dịch thế chấp tài sản cho VietABank.
Gần đây nhất, VietAbank vừa có quyết nghị thông qua cấp bảo lãnh từng lần cho Tập đoàn đầu tư Việt Phương. Theo Nghị quyết HĐQT, ngân hàng này thông qua giao dịch cấp tín dụng và ký kết hợp đồng cấp tín dụng, hợp đồng bảo đảm, các văn bản/tài liệu liên quan đến các hợp đồng giữa VietABank và người có liên quan là Tập đoàn Đầu tư Việt Phương. Việc này được thực hiện với tư cách là bên được cấp tín dụng và bên bảo đảm. Trong đó, giao dịch này đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt tín dụng tại VAB (HĐTDC1) thực hiện phê duyệt theo quy định nội bộ.
Vào giữa năm 2025, Tập đoàn Việt Phương đã giảm sở hữu tại VietABank. Cụ thể, từ ngày 28/5 đến 2/6/2025, doanh nghiệp này đã bán ra tổng cộng 17 triệu cổ phiếu VAB, qua đó hạ tỷ lệ sở hữu từ 12,12% xuống còn 9,06% vốn điều lệ. Giao dịch được thực hiện thông qua ba phiên liên tiếp trên sàn, với khối lượng khớp lệnh cao đột biến, đánh dấu lần đầu tiên Việt Phương Group chính thức không còn là cổ đông nắm quá 10% vốn tại VietABank.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi năm 2024 bắt đầu có hiệu lực, quy định tổ chức không được sở hữu quá 10% vốn điều lệ tại một ngân hàng thương mại. Tuy nhiên, dù tỷ lệ sở hữu đã giảm, Tập đoàn Việt Phương vẫn giữ vị thế là một trong những cổ đông lớn nhất tại VietABank, với gần 49 triệu cổ phiếu đang nắm giữ.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
