“Gọng kìm” thuế quan siết chặt hai bờ Đại Tây Dương
Tâm điểm của mọi diễn biến trong ngày giao dịch 19/01 đổ dồn vào tuyên bố gây chấn động của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc áp đặt bổ sung 10% thuế nhập khẩu đối với hàng hóa đến từ 8 quốc gia châu Âu, trong đó có những nền kinh tế đầu tàu như Đức, Pháp và Anh. Theo Nhà Trắng, quyết định này xuất phát từ các bất đồng kéo dài liên quan đến cán cân thương mại song phương và những tranh cãi xoay quanh vấn đề kiểm soát Greenland – một chủ đề tưởng như nằm ngoài kinh tế nhưng lại mang màu sắc chiến lược sâu sắc.
Phản ứng của thị trường diễn ra gần như tức thì và mang đậm sắc thái tiêu cực. Tại Mỹ, chỉ số tương lai S&P 500 giảm 0,9% dù Phố Wall không giao dịch tiền mặt do kỳ nghỉ lễ Martin Luther King Jr. Trong khi đó, hợp đồng tương lai Euro Stoxx 50 “bốc hơi” tới 1,3% ngay trong phiên sáng, phản ánh sự lo ngại rõ rệt của giới đầu tư châu Âu trước nguy cơ một vòng xoáy trả đũa thương mại mới.
Đồng euro cũng không tránh khỏi áp lực bán mạnh, có thời điểm rơi xuống mức thấp nhất trong vòng 7 tuần, giao dịch quanh ngưỡng 1,1572 USD. Dù vậy, đồng tiền chung châu Âu sau đó đã hồi phục nhẹ nhờ những tín hiệu cho thấy Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) sẵn sàng can thiệp nếu biến động tỷ giá trở nên quá mức. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng các biện pháp tiền tệ khó có thể hóa giải triệt để những cú sốc xuất phát từ chính sách thương mại mang tính chính trị.
Tại châu Á, làn sóng bán tháo cũng lan rộng. Chỉ số Hang Seng của Hồng Kông giảm hơn 1%, dẫn dắt bởi nhóm cổ phiếu công nghệ và xuất khẩu. Nhà đầu tư lo ngại rằng các hàng rào bảo hộ mới của Mỹ không chỉ tác động trực tiếp đến châu Âu mà còn làm gián đoạn sâu hơn chuỗi cung ứng toàn cầu, vốn đã mong manh sau nhiều năm căng thẳng thương mại và dịch chuyển địa chính trị.
Địa chính trị phủ bóng từ Greenland đến Trung Đông
Không chỉ dừng lại ở thuế quan, bức tranh thị trường toàn cầu còn bị bao trùm bởi những rủi ro địa chính trị ngày càng chồng chất. Việc nhiều quốc gia châu Âu công khai chỉ trích mạnh mẽ chính sách thương mại mới của Mỹ đã làm lộ rõ các vết rạn nứt trong mối quan hệ đồng minh lâu đời NATO. Giới đầu tư lo ngại rằng nếu căng thẳng leo thang, năm 2026 có thể chứng kiến một cuộc chiến thương mại “không hồi kết”, kéo theo những hệ lụy nghiêm trọng đối với tăng trưởng và dòng vốn toàn cầu.
Ở một mặt trận khác, Trung Đông tiếp tục là điểm nóng khiến thị trường không thể yên tâm. Căng thẳng liên quan đến vận tải biển trong khu vực đã đẩy giá dầu Brent duy trì ổn định trên mốc 64 USD/thùng. Mặc dù mức tăng chưa đủ để tạo ra một cú sốc giá năng lượng mới, nhưng việc giá dầu neo cao trong thời gian dài lại duy trì áp lực lạm phát thường trực đối với các nền kinh tế lớn.
Điều này đặt các ngân hàng trung ương vào thế “tiến thoái lưỡng nan”. Trong khi tăng trưởng có dấu hiệu chậm lại, lạm phát dai dẳng khiến dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ bị thu hẹp đáng kể. Những kỳ vọng về các đợt cắt giảm lãi suất sớm trong năm 2026, vốn từng được nuôi dưỡng vào cuối năm ngoái, nay đang dần tan biến trước thực tế địa chính trị phức tạp.
Vàng và bạc lại lập đỉnh, hàng hóa ổn định bỗng bị bất an
Trong bối cảnh bất định lan rộng, dòng tiền toàn cầu đang thể hiện rõ xu hướng rút khỏi các tài sản rủi ro để tìm đến những “bến đỗ an toàn” truyền thống. Thị trường kim loại quý trở thành tâm điểm sáng hiếm hoi trong bức tranh ảm đạm của chứng khoán và tiền tệ.
Giá vàng thế giới đã chính thức vượt mốc 4.600 USD/ounce, thiết lập mức cao nhất mọi thời đại. Động lực tăng giá không chỉ đến từ nhu cầu phòng ngừa rủi ro địa chính trị mà còn từ lo ngại về giá trị dài hạn của các đồng tiền pháp định trong môi trường xung đột thương mại kéo dài.
Không kém phần ấn tượng, giá bạc cũng neo trên ngưỡng 90 USD/ounce, tăng mạnh nhờ vai trò kép vừa là tài sản trú ẩn vừa là kim loại công nghiệp. Nhiều nhà đầu tư coi bạc là lựa chọn thay thế hấp dẫn trong bối cảnh giá vàng đã ở mức rất cao nhưng rủi ro toàn cầu vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
“Sự im lặng trước cơn bão” và triển vọng phía trước
Ông Tim Waterer, nhà phân tích thị trường trưởng tại KCM Trade, mô tả trạng thái hiện tại của thị trường bằng một cụm từ đầy hình ảnh: “sự im lặng trước cơn bão”. Theo ông, việc Phố Wall nghỉ lễ khiến thanh khoản toàn cầu trở nên mỏng hơn, qua đó làm biên độ dao động giá trở nên khó lường. “Các nhà giao dịch đang tạm thời đứng ngoài, chờ đợi phản ứng thực tế từ các chính phủ châu Âu vào cuối tuần này. Bất kỳ động thái trả đũa nào cũng có thể trở thành chất xúc tác cho một làn sóng biến động mới”, ông Waterer nhận định.
Ở tầm vĩ mô, các tổ chức quốc tế cũng đang điều chỉnh kỳ vọng theo hướng thận trọng hơn. Liên Hợp Quốc và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) gần đây đã đồng loạt hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 xuống còn 2,7%, phản ánh sự bi quan trước các rào cản thương mại ngày càng gia tăng và môi trường địa chính trị khó đoán.
Trong ngắn hạn, giới phân tích cho rằng nếu Washington không phát đi các tín hiệu xuống thang hoặc nếu các cuộc đàm phán thương mại mới không đạt được tiến triển, thị trường chứng khoán toàn cầu có nguy cơ bước vào một đợt điều chỉnh sâu hơn. Chiến lược được nhiều chuyên gia khuyến nghị lúc này là duy trì tỷ trọng tiền mặt cao, ưu tiên các nhóm ngành phòng thủ và tiếp tục theo dõi sát sao diễn biến chính sách từ các trung tâm quyền lực kinh tế – chính trị lớn.
Khi những “đám mây đen” vẫn lơ lửng trên bầu trời tài chính thế giới, trạng thái “nín thở” của thị trường có lẽ chưa sớm chấm dứt. Năm 2026 đang mở ra với nhiều thách thức hơn là cơ hội, và sự thận trọng dường như vẫn là kim chỉ nam của dòng tiền toàn cầu trong những tháng tới.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
