Thị trường hàng hóa Tết từ lâu vẫn được xem là một trong những “bài kiểm tra sức chịu đựng” khắt khe nhất của nền kinh tế. Chỉ một cú lệch nhỏ về tâm lý, một trục trặc ở khâu cung ứng hay một thông tin không đầy đủ cũng có thể nhanh chóng kéo theo những biến động dây chuyền về giá cả, phân phối và niềm tin tiêu dùng. Ở đó, sức mua tăng mạnh trong thời gian ngắn, nhu cầu tích trữ gia tăng, cùng với áp lực logistics và chi phí đầu vào thường tạo ra những “điểm nghẽn” mang tính thời vụ nhưng có sức lan tỏa rất lớn.
Bước vào Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, bài kiểm tra ấy đang diễn ra theo một cách khác. Không còn là nhịp tăng tốc gấp gáp chỉ trong vài tuần cận Tết, thị trường năm nay cho thấy một xu hướng vận hành sớm hơn, chủ động hơn và có kịch bản rõ ràng hơn, cả từ phía doanh nghiệp lẫn cơ quan quản lý. Từ khâu chuẩn bị nguồn hàng, tổ chức hệ thống phân phối, cho đến điều tiết giá cả và thông tin thị trường, nhiều mắt xích đã được kích hoạt ngay từ cuối năm dương lịch.
Sự thay đổi này không chỉ phản ánh kinh nghiệm điều hành ngày càng dày dạn của thị trường sau nhiều mùa Tết nhiều biến động, mà còn cho thấy một bước trưởng thành trong cách tiếp cận bài toán cung – cầu. Thay vì “chữa cháy” theo tình huống, thị trường đang chuyển dần sang tư duy quản trị rủi ro và điều tiết chủ động, coi ổn định là mục tiêu xuyên suốt chứ không chỉ là kết quả mong muốn ở thời điểm cuối cùng.
Chủ động từ sớm, tránh áp lực dồn cục
Việc dự báo sức mua tăng cao trong dịp Tết không phải là điều mới. Năm nào cũng vậy, Tết luôn là thời điểm tiêu dùng đạt đỉnh, đặc biệt ở các nhóm hàng lương thực, thực phẩm, đồ uống và hàng phục vụ biếu tặng. Tuy nhiên, điểm khác biệt của mùa Tết 2026 nằm ở chỗ: dự báo không còn chỉ để “tham khảo”, mà đã trở thành cơ sở để thị trường xây dựng các kịch bản vận hành từ rất sớm, với cách tiếp cận bài bản và dài hơi hơn.
Ngay từ đầu quý IV/2025, các cơ quan chuyên ngành cùng với những hệ thống phân phối lớn đã bắt đầu triển khai phương án nguồn hàng cho mùa Tết năm nay, với tinh thần không để thị trường rơi vào thế bị động. Thay vì chờ sức mua dâng cao rồi mới tăng tốc, kế hoạch dự trữ và điều phối hàng hóa được thiết kế theo lộ trình, gắn với các mốc tiêu dùng trước, trong và sau Tết. Cách làm này giúp áp lực cung ứng không bị dồn cục vào một vài tuần cao điểm, vốn luôn là giai đoạn nhạy cảm nhất.
Tại Hà Nội, kế hoạch dự trữ hàng hóa thiết yếu được khởi động sớm, với lượng hàng tăng khoảng 10–20% so với các tháng bình thường. Các nhóm hàng trọng yếu như lương thực, thực phẩm tươi sống, thực phẩm chế biến và hàng tiêu dùng phục vụ Tết được tính toán theo nhiều kịch bản khác nhau, không chỉ dựa trên sức mua trung bình, mà còn tính đến các tình huống biến động thời tiết, chi phí logistics và tâm lý tiêu dùng. Hệ thống hơn 10.700 điểm bán bình ổn thị trường được đưa vào vận hành như một “van điều tiết”, giúp phân bổ hàng hóa đều hơn giữa các khu vực, hạn chế tình trạng nơi thừa – nơi thiếu cục bộ.
Ở TP. Hồ Chí Minh, doanh nghiệp bán lẻ và nhà sản xuất cũng sớm tăng tốc chuẩn bị nguồn hàng Tết, trong đó hàng bình ổn chiếm tỷ trọng lớn, đủ đáp ứng từ gần một phần tư đến hơn 40% nhu cầu tiêu dùng trong tháng cao điểm. Cách làm này không chỉ giúp giữ giá ổn định, mà còn tạo dư địa để thị trường “hấp thụ” dần sức mua, thay vì dồn nén vào những ngày sát Tết – thời điểm vốn luôn nhạy cảm về tâm lý và chi phí.
Nhìn rộng hơn, việc chuẩn bị sớm nguồn hàng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật của riêng mùa Tết, mà còn phản ánh một sự thay đổi trong tư duy điều hành thị trường: từ chạy theo cao điểm sang chủ động “trải” cao điểm theo kế hoạch. Khi nguồn cung được tổ chức theo nhịp điệu dài hơn, thị trường có thêm không gian để tự điều chỉnh và giảm thiểu những cú sốc không cần thiết.
Doanh nghiệp vào vai trung tâm của bài toán cung – cầu
Trong bức tranh chung ấy, vai trò của doanh nghiệp bán lẻ ngày càng rõ nét. Thay vì “ứng phó theo mùa”, nhiều đơn vị đã chuyển sang điều hành nguồn cung theo kịch bản, đặt yếu tố ổn định và niềm tin người tiêu dùng ngang hàng với mục tiêu doanh thu. Sự dịch chuyển này cho thấy thị trường không còn nhìn Tết đơn thuần như một cao điểm bán hàng, mà như một phép thử đối với năng lực tổ chức chuỗi cung ứng và quản trị rủi ro.
Khi sức mua Tết được dự báo tăng cao và áp lực cân đối cung – cầu ngày càng rõ nét, các doanh nghiệp bán lẻ nội địa như WinCommerce, Saigon Co.op, MM Mega Market, Đức Thành… đã chủ động triển khai nhiều kế hoạch chuẩn bị nguồn hàng. Việc tăng cường dự trữ, bảo đảm lưu thông và phân phối kịp thời không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng mùa cao điểm, mà còn góp phần giữ ổn định thị trường, hạn chế nguy cơ khan hàng và biến động giá – những yếu tố rất dễ kích hoạt tâm lý tiêu dùng tiêu cực.
Chia sẻ với phóng viên, đại diện một doanh nghiệp bán lẻ cho biết công tác chuẩn bị hàng hóa phục vụ Tết Nguyên đán 2026 đã được triển khai từ rất sớm, ngay trước thời điểm Tết Dương lịch. Việc chủ động nhập hàng và phân kỳ kế hoạch cung ứng giúp doanh nghiệp cân đối nguồn hàng tốt hơn, tránh tình trạng “dồn toa” vào một thời điểm, đồng thời giảm áp lực lên kho vận và hệ thống phân phối.
Theo đại diện doanh nghiệp, các nhóm hàng thiết yếu, thực phẩm khô, đồ uống, bánh kẹo Tết và hàng biếu tặng đều đã được nhập đủ số lượng và phân bổ theo từng điểm bán nhằm hạn chế tối đa nguy cơ thiếu hàng cục bộ. Bên cạnh đó, hệ thống cũng chuẩn bị sẵn các giỏ quà Tết ở nhiều mức giá, từ bình dân đến cao cấp, phù hợp với sự phân hóa rõ nét của sức mua trên thị trường hiện nay.
Không chỉ chú trọng về số lượng, doanh nghiệp còn tăng cường kiểm soát chất lượng trong dịp cao điểm. Việc kiểm tra nguồn gốc, nhãn mác, hạn sử dụng và thông tin sản phẩm được siết chặt nhằm ngăn chặn hàng giả, hàng kém chất lượng xâm nhập hệ thống phân phối. Minh bạch thông tin và đảm bảo tiêu chuẩn hàng hóa không chỉ là yêu cầu pháp lý, mà còn là điều kiện để giữ vững niềm tin người tiêu dùng trong giai đoạn nhạy cảm nhất của năm.
Ở một tầng sâu hơn, có thể thấy doanh nghiệp bán lẻ đang dần chuyển từ vai trò “người đi theo thị trường” sang “người cùng tổ chức thị trường”. Khi nguồn cung được chuẩn bị theo kịch bản và vận hành có tính dự báo, doanh nghiệp không chỉ bảo vệ chính mình trước rủi ro, mà còn góp phần tạo ra một nền tảng ổn định chung cho toàn bộ hệ thống phân phối.
Điều tiết thị trường, giữ nhịp giá ổn định
Song song với sự chủ động của doanh nghiệp, công tác điều tiết thị trường tiếp tục giữ vai trò then chốt trong việc đảm bảo cân bằng cung – cầu dịp Tết. Khi sức mua có xu hướng hình thành sớm và tăng dần theo từng giai đoạn, yêu cầu đặt ra không chỉ là đủ hàng, mà là phân bổ hợp lý theo không gian, thời điểm và nhóm nhu cầu tiêu dùng.
Trên bình diện chung, các hệ thống bán lẻ và doanh nghiệp sản xuất đã đồng loạt điều chỉnh chiến lược bán hàng theo hướng “giãn nhịp” tiêu dùng, tránh dồn áp lực vào những ngày cận Tết. Không gian trưng bày được mở rộng, cơ cấu hàng hóa được rà soát theo mức độ thiết yếu, trong khi các chương trình khuyến mại được thiết kế theo chu kỳ, thay vì tập trung giảm giá ngắn hạn. Cách tiếp cận này giúp kích thích sức mua có kiểm soát, đồng thời hạn chế nguy cơ tạo “sóng” giá trong giai đoạn cao điểm.
Ở chiều cung ứng, nhiều doanh nghiệp chủ động tăng dự trữ nguyên liệu, điều chỉnh công suất sản xuất và xây dựng phương án vận hành linh hoạt để ứng phó với các biến động bất ngờ. Việc chuẩn bị nhiều kịch bản nguồn hàng, từ điều kiện thời tiết đến chi phí logistics, giúp chuỗi cung ứng có thêm “độ đàn hồi”, giảm rủi ro đứt gãy trong giai đoạn nhạy cảm nhất của năm. Đây là bước chuyển quan trọng từ tư duy ứng phó ngắn hạn sang quản trị thị trường có tính dự báo.
Tuy nhiên, điều tiết thị trường Tết không thể chỉ trông chờ vào nỗ lực tự thân của doanh nghiệp. Vai trò của cơ quan quản lý nhà nước ở đây là tạo ra “khung ổn định” để các chủ thể thị trường vận hành trong giới hạn an toàn. Các biện pháp giám sát giá cả, kiểm tra lưu thông hàng hóa và ngăn chặn hành vi găm hàng, đầu cơ được triển khai đồng bộ, song song với việc công khai thông tin về nguồn cung và quy mô dự trữ.
Khi thông tin thị trường được minh bạch và nhất quán, tâm lý tích trữ quá mức trong dân cư có xu hướng giảm. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng, bởi trong nhiều trường hợp, biến động giá dịp Tết không bắt nguồn từ sự thiếu hụt vật chất thực sự, mà từ sự thiếu hụt niềm tin và thông tin. Việc công bố sớm và đầy đủ các kịch bản nguồn hàng, kế hoạch dự trữ và phương án điều tiết vì thế không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, mà còn là một biện pháp ổn định tâm lý thị trường.
Ở một góc nhìn rộng hơn, điều tiết thị trường Tết cũng là bài kiểm tra đối với năng lực phối hợp chính sách. Từ trung ương đến địa phương, từ ngành công thương, nông nghiệp đến quản lý thị trường và tài chính, mỗi mắt xích đều có vai trò riêng trong việc giữ cho cung – cầu vận hành trơn tru. Chỉ cần một khâu “lệch nhịp”, hiệu ứng dây chuyền có thể lan rộng rất nhanh trong bối cảnh tiêu dùng nhạy cảm cuối năm.
Điều đáng chú ý là những gì đang diễn ra với thị trường Tết 2026 không chỉ mang ý nghĩa cho một mùa cao điểm mua sắm. Ở một tầng sâu hơn, đó là phép thử cho năng lực tổ chức thị trường và điều hành kinh tế trong bối cảnh nền kinh tế đang bước vào giai đoạn phục hồi và tái cân bằng.
Việc sức mua được kích hoạt từ sớm nhưng không tạo “sóng”, nguồn cung được chuẩn bị đủ nhưng không gây dư thừa cục bộ, cho thấy thị trường đang vận hành theo hướng ổn định và thực chất hơn. Ở đó, tăng trưởng tiêu dùng không còn dựa trên những cú bứt tốc ngắn hạn, mà dựa trên sự tích lũy dần và phân bổ hợp lý theo thời gian.
Trong bối cảnh tiêu dùng nội địa đang trên đà phục hồi, sự phối hợp giữa doanh nghiệp và cơ quan điều hành giúp thị trường hàng hóa Tết vận hành theo hướng cân bằng hơn. Đây chính là nền tảng để thị trường Tết 2026 bước vào cao điểm với trạng thái vững vàng, nơi niềm tin tiêu dùng được củng cố bằng sự ổn định thực chất, thay vì những cam kết mang tính khẩu hiệu.
Nhìn rộng hơn, cách thị trường Tết được tổ chức và điều tiết cũng phản ánh một bước trưởng thành trong tư duy quản lý: từ “chạy theo sự vụ” sang “quản trị theo kịch bản”, từ phản ứng sang chủ động, từ xử lý tình huống sang kiến tạo khung vận hành ổn định. Đó không chỉ là câu chuyện của một mùa Tết, mà là chỉ dấu cho một cách tiếp cận mới trong điều hành thị trường và nền kinh tế.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
