Thông tin được đưa ra tại hội thảo “Nhà ở xã hội: Bứt tốc nguồn cung, đảm bảo công bằng thụ hưởng” do Bộ Xây dựng và Báo Tiền Phong tổ chức, với sự tham gia của nhiều cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp trong lĩnh vực bất động sản.
Nguồn cung tăng nhưng vẫn chưa đáp ứng nhu cầu
Theo ông Hà Quang Hưng - Cục phó Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản, đến nay cả nước đã và đang triển khai hơn 600 dự án nhà ở xã hội với quy mô xấp xỉ 700.000 căn hộ. Con số này tương đương khoảng 70% mục tiêu của đề án xây dựng 1 triệu căn nhà ở xã hội mà Chính phủ đặt ra trong giai đoạn hiện nay.
Trong đó, riêng trong năm 2025, số lượng căn hộ nhà ở xã hội hoàn thành đạt 103.136 căn, vượt chỉ tiêu do Thủ tướng Chính phủ giao từ đầu năm. So với giai đoạn 2023-2024, khi mỗi năm chỉ hoàn thành khoảng 40.000-50.000 căn, kết quả này cho thấy sự cải thiện đáng kể về tiến độ triển khai các dự án.
Đây cũng là lần đầu tiên số lượng nhà ở xã hội hoàn thành trong một năm vượt mốc 100.000 căn, đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình thực hiện chương trình phát triển nhà ở xã hội trên phạm vi cả nước.
Không chỉ số lượng dự án hoàn thành tăng lên, hoạt động khởi công các dự án mới cũng đang diễn ra khá sôi động. Theo thống kê, chỉ trong hai tháng đầu năm nay, cả nước đã khởi công 28 dự án nhà ở xã hội với quy mô khoảng 21.000 căn hộ.
Hiện nay, khoảng 220 dự án với quy mô gần 215.000 căn hộ đang được triển khai theo kế hoạch. Với tiến độ này, mục tiêu hoàn thành vượt kế hoạch đề ra cho giai đoạn đến năm 2026 khoảng 125% chỉ tiêu được đánh giá là hoàn toàn khả thi.
Theo Cục phó Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản, những kết quả trên phản ánh sự vào cuộc quyết liệt của Chính phủ, các bộ, ngành và chính quyền địa phương trong việc tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội. Nhiều cơ chế, chính sách mới đã được ban hành nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tham gia đầu tư cũng như rút ngắn thời gian triển khai dự án.
Mặc dù đạt được những kết quả tích cực, thực tế tại các đô thị lớn cho thấy nguồn cung nhà ở xã hội vẫn chưa thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu của người dân.
Theo các chuyên gia, tình trạng mất cân đối cung - cầu hiện nay xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Cụ thể, thứ nhất là sự lệch pha trong cơ cấu sản phẩm của thị trường bất động sản trong thời gian dài. Nguồn cung chủ yếu tập trung vào phân khúc trung và cao cấp, trong khi các sản phẩm phù hợp với khả năng chi trả của người thu nhập thấp và trung bình lại rất hạn chế.
Giá nhà thương mại liên tục tăng cao trong nhiều năm qua đã khiến một bộ phận lớn người dân không còn khả năng tiếp cận thị trường, buộc phải chuyển sang tìm kiếm nhà ở xã hội. Điều này làm gia tăng áp lực lên nguồn cung vốn đã hạn chế của phân khúc này.
Nguyên nhân thứ hai liên quan đến vấn đề quỹ đất dành cho phát triển nhà ở xã hội. Dù nhiều địa phương đã bố trí quỹ đất theo quy định, nhưng không ít khu đất lại nằm ở vị trí xa trung tâm, thiếu kết nối hạ tầng giao thông và hạ tầng xã hội.
Những yếu tố này khiến các dự án nhà ở xã hội kém hấp dẫn đối với cả nhà đầu tư lẫn người mua nhà, từ đó ảnh hưởng đến tiến độ triển khai và khả năng tiêu thụ sản phẩm.
Bên cạnh đó, trong thời gian trước đây, các thủ tục liên quan đến đầu tư, lựa chọn chủ đầu tư và triển khai dự án nhà ở xã hội còn khá phức tạp, kéo dài, khiến nhiều doanh nghiệp e ngại tham gia.
Tuy nhiên, thời gian gần đây, với việc ban hành một số cơ chế thí điểm và chính sách đặc thù, nhiều vướng mắc về thủ tục đã từng bước được tháo gỡ, góp phần thúc đẩy các dự án nhà ở xã hội được triển khai nhanh hơn.
Doanh nghiệp đề xuất giải pháp tháo gỡ vướng mắc
Ông Lê Quang Huy - Phó Tổng Giám đốc BIC Việt Nam cho biết cộng đồng doanh nghiệp hiện có niềm tin lớn vào các chính sách phát triển nhà ở xã hội trong thời gian tới.
Theo ông Huy, nhiều quy định mới được ban hành gần đây cho thấy tinh thần chung của cơ quan quản lý là “vướng ở đâu, tháo ở đó”, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tham gia đầu tư. Tuy nhiên, từ thực tế triển khai dự án, doanh nghiệp vẫn gặp phải một số khó khăn cần tiếp tục được tháo gỡ.
Một trong những vấn đề đáng chú ý là quy trình xét duyệt đối tượng mua nhà ở xã hội. Hiện nay, doanh nghiệp là đơn vị trực tiếp tiếp nhận hồ sơ, ký hợp đồng và thực hiện bán nhà cho người mua. Sau đó, cơ quan quản lý mới tiến hành hậu kiểm để xác định người mua có đủ điều kiện hay không.
Trong trường hợp phát hiện người mua không đủ điều kiện, việc thu hồi căn hộ sẽ rất phức tạp. Doanh nghiệp phải chấm dứt hợp đồng, thu hồi nhà, giải quyết các vấn đề tài chính liên quan và thực hiện lại toàn bộ quy trình bán hàng.
Điều này tạo ra rủi ro lớn cho doanh nghiệp, trong khi nguyên nhân sai sót có thể không xuất phát từ phía chủ đầu tư. Để khắc phục tình trạng này, ông Huy đề xuất cơ quan nhà nước nên thực hiện việc xét duyệt đối tượng mua nhà ngay từ đầu.
Cụ thể, có thể xây dựng một cơ sở dữ liệu chung về các đối tượng đủ điều kiện mua nhà ở xã hội trên nền tảng VNeID. Khi người dân đăng ký, thông tin sẽ được xác nhận trước, doanh nghiệp chỉ cần tra cứu và ký hợp đồng theo danh sách đã được phê duyệt.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng kiến nghị cần thống nhất và đồng bộ hơn trong quy trình phê duyệt quy hoạch và các chỉ tiêu kỹ thuật của dự án. Thực tế cho thấy có những dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư theo quy hoạch phân khu, nhưng khi triển khai quy hoạch chi tiết lại phát sinh vướng mắc, dẫn đến chậm phê duyệt và kéo dài tiến độ.
Một vấn đề khác được doanh nghiệp đặc biệt quan tâm là chất lượng nhà ở xã hội.
Theo ông Huy, nhà ở xã hội không nên bị hiểu là nhà ở có chất lượng thấp. Nhiều doanh nghiệp hiện nay đang nỗ lực nâng cao chất lượng công trình và tiện ích nhằm mang lại môi trường sống tốt hơn cho người dân.
Từ những năm 2014-2015, BIC Việt Nam đã triển khai các dự án nhà ở xã hội có trung tâm thương mại, tiện ích nội khu và không gian sinh hoạt cộng đồng.
Tuy nhiên, một số quy định hiện hành đang khiến việc nâng cao chất lượng dự án gặp khó khăn. Ví dụ, khi chủ đầu tư tách 20% quỹ đất để xây dựng nhà ở thương mại hoặc công trình thương mại theo quy định, phần diện tích thương mại dịch vụ trong khối đế của tòa nhà nhà ở xã hội lại không được bố trí.
Điều này dẫn đến việc nhiều tòa nhà chỉ phục vụ mục đích ở, thiếu các tiện ích thương mại dịch vụ tại tầng đế, làm giảm giá trị sử dụng của dự án đối với cư dân. Do đó, doanh nghiệp đề xuất cho phép linh hoạt bố trí diện tích thương mại dịch vụ trong khối đế của các dự án nhà ở xã hội, kể cả khi đã tách 20% quỹ đất riêng.
Theo ông Huy, doanh nghiệp hoàn toàn sẵn sàng thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính liên quan đến phần diện tích thương mại này nếu được phép triển khai. Nếu những vướng mắc về thủ tục, quy hoạch và cơ chế vận hành được tiếp tục tháo gỡ, nguồn cung nhà ở xã hội trong thời gian tới có thể tăng nhanh hơn, qua đó góp phần giải quyết bài toán nhà ở cho hàng triệu người dân có thu nhập trung bình và thấp tại các đô thị.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
