Lo ngại “giá trần” khiến nhà đầu tư chịu lỗ
Theo HoREA, dù Nghị định 257 được đánh giá là bước tiến quan trọng giúp hoàn thiện hành lang pháp lý cho mô hình BT và tạo điều kiện huy động nguồn lực tư nhân đầu tư hạ tầng, song quá trình thực hiện đã bộc lộ nhiều điểm chưa phù hợp, đặc biệt đối với các dự án quy mô lớn.
Theo quy định hiện hành, giá trị công trình BT được xác định theo quyết định phê duyệt dự toán và không được vượt tổng mức đầu tư trong suốt thời gian thực hiện hợp đồng. Tuy nhiên, HoREA cho rằng cơ chế này tiềm ẩn rủi ro lớn cho nhà đầu tư trong bối cảnh giá nguyên vật liệu, nhân công và chi phí xây dựng liên tục biến động.
Hiệp hội dẫn thực tế nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn thường kéo dài nhiều năm, dễ phát sinh chi phí do lạm phát hoặc biến động giá đầu vào như xăng dầu, cát xây dựng… Khi đó, nhà đầu tư buộc phải tự gánh phần chi phí tăng thêm mà không được điều chỉnh giá trị hợp đồng.
Theo HoREA, quy định này chưa đồng bộ với các quy định của pháp luật về xây dựng vốn cho phép bố trí chi phí dự phòng trong tổng mức đầu tư.
Một bất cập khác được HoREA chỉ ra là cơ chế xác định giá trị quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư BT.
Hiện nay, giá trị quỹ đất được xác định tại thời điểm giao đất hoặc cho thuê đất theo bảng giá đất hiện hành. Điều này dẫn tới tình trạng giá đất thường tăng theo thời gian, khiến nhà đầu tư có thể bị giảm quy mô quỹ đất được thanh toán hoặc phải nộp thêm tiền sử dụng đất.
Theo HoREA, điều này tạo ra “rủi ro kép” cho doanh nghiệp: vừa không được điều chỉnh giá trị công trình BT khi chi phí tăng, vừa phải đối mặt với giá đất thanh toán tăng cao sau nhiều năm triển khai dự án.
Do đó, Hiệp hội kiến nghị sửa đổi theo hướng giá trị quỹ đất thanh toán cần được xác định và ghi nhận cố định ngay tại thời điểm ký hợp đồng BT, trên cơ sở quy hoạch chi tiết 1/500 đã được phê duyệt, đồng thời không thay đổi trong suốt thời gian thực hiện dự án.
Kiến nghị tháo vướng cơ chế huy động vốn
HoREA cũng cho rằng một số quy định hiện nay đang làm giảm hiệu quả cơ chế hỗ trợ nhà đầu tư trong các dự án BT.
Theo Nghị định 257, Nhà nước có thể giao toàn bộ quỹ đất thanh toán ngay sau khi ký hợp đồng BT nhằm giúp doanh nghiệp huy động vốn triển khai dự án. Tuy nhiên trên thực tế, nhà đầu tư vẫn chưa thể khai thác hoặc kinh doanh quỹ đất này nếu chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính tương ứng với khối lượng công trình BT đã nghiệm thu.
Điều này khiến doanh nghiệp dù đã phải cung cấp bảo lãnh ngân hàng với giá trị rất lớn nhưng vẫn gặp khó trong việc huy động vốn và triển khai dự án đối ứng.
Để tháo gỡ, HoREA đề xuất cho phép nhà đầu tư được nộp tiền vào tài khoản phong tỏa phục vụ thi công công trình BT và được ghi thu - ghi chi ngân sách tương ứng với số tiền đã nộp. Đồng thời, giá trị bảo lãnh ngân hàng cũng cần được điều chỉnh giảm tương ứng với phần khối lượng đã thực hiện nhằm giảm áp lực tài chính cho doanh nghiệp.
Theo HoREA, việc điều chỉnh các quy định nêu trên không chỉ giúp tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp mà còn góp phần tạo môi trường hấp dẫn hơn để thu hút khu vực tư nhân tham gia đầu tư hạ tầng theo mô hình đối tác công - tư (PPP).
Trước nhu cầu phát triển hạ tầng ngày càng lớn và ngân sách nhà nước còn hạn chế, mô hình BT được xem là một trong những giải pháp quan trọng để huy động nguồn lực xã hội hóa.
Hiệp hội kỳ vọng việc sửa đổi Nghị định 257 sẽ giúp đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và nhà đầu tư, đồng thời tạo động lực thúc đẩy các dự án hạ tầng trọng điểm trong giai đoạn tăng tốc phát triển kinh tế hiện nay.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
