Tác động lớn nhất đến tâm lý thị trường trong Quý 4/2025 và tháng 1/2026 là việc HĐND Thành phố Hà Nội thông qua Nghị quyết quy định vùng phát thải thấp (LEZ) với các mốc thời gian cụ thể và quyết liệt hơn dự báo.
Sự ra đời của LEZ đã tạo ra một "cú hích tâm lý". Người tiêu dùng tại các đô thị lớn, khi đứng trước quyết định mua xe mới từ cuối năm 2025 và đầu năm 2026, đã bắt đầu loại trừ xe xăng khỏi danh mục cân nhắc do lo ngại về giá trị thanh khoản giảm sút và rủi ro không được lưu thông trong tương lai gần.
VinFast và "vũ khí hạt nhân" trạm đổi pin
Bước sang năm 2026, VinFast tiếp tục củng cố vị thế số 2 thị trường bằng chiến lược phủ kín dải sản phẩm và hạ tầng. Đầu tháng 1/2026, hãng đã ra mắt loạt xe mới gồm VinFast Viper (hướng tới khách hàng nam giới, thể thao), Feliz II và phiên bản nâng cấp của dòng xe "quốc dân" Evo Lite.
Điểm nhấn công nghệ của các dòng xe này là khả năng di chuyển ấn tượng, lên tới 165 km/lần sạc (với Evo 2026) và tốc độ tối đa 70 km/h. Tuy nhiên, lợi thế cạnh tranh lớn nhất của VinFast nằm ở hệ thống trạm đổi pin V-Green. Dự kiến đến hết Quý 1/2026, mạng lưới này sẽ đạt 45.000 tủ đổi pin trên toàn quốc, mật độ dày gấp rưỡi trạm xăng hiện tại. Điều này giải quyết triệt để nỗi lo về thời gian sạc, khi người dùng chỉ mất vài phút để đổi pin thay vì chờ đợi hàng giờ.
Honda thức tỉnh, Yamaha và Dat Bike bám đuổi
Sau thời gian dài thận trọng, Honda Việt Nam đã bắt đầu phản công với các mẫu xe điện mới như Honda CUV e: (cao cấp) và Honda ICON e: (học sinh). Đáng chú ý, ngày 9/1/2026, Honda ra mắt mẫu UC3 sử dụng pin cố định, cho thấy hãng chấp nhận đa dạng hóa công nghệ để cạnh tranh. Tuy nhiên, với mức giá khá cao (từ 45 triệu đồng cho CUV e: chưa kèm pin) và hệ thống trạm sạc dự kiến đến tháng 6/2026 mới hoàn thiện bước đầu, Honda đang đối mặt với thách thức lớn trong việc giành lại thị phần trước "giờ G".
Ở nhóm thách thức, Dat Bike tiếp tục củng cố vị thế ở phân khúc "Hiệu năng cao". Các dòng Weaver++ và Quantum nổi bật với khả năng sạc siêu nhanh (1 tiếng đầy) và quãng đường di chuyển thực tế 200km, giải quyết nỗi lo hết pin của những người đi xa thường xuyên. Việc gọi vốn thành công thêm hàng triệu USD trong năm 2025 giúp Dat Bike mở rộng mạng lưới trạm sạc nhanh Dat Charge.
Trong khi đó, Yadea tập trung mở rộng sản xuất với nhà máy Bắc Ninh (công suất 300.000 xe/năm). Dòng xe chủ lực mới Volt Guard V002 có giá ~28 triệu đồng, thiết kế "nồi đồng cối đá" với vành 14 inch, phanh đĩa, nhắm vào nhu cầu thực dụng của người Việt (chở hàng, đi đường xấu).
Người dùng thay đổi tư duy sở hữu
Năm 2026 cũng đánh dấu sự dịch chuyển trong hành vi tiêu dùng từ "mua đứt" sang tính toán "chi phí sử dụng trọn đời" (TCO). Với mô hình thuê pin, chi phí vận hành hàng tháng của xe điện (khoảng 200.000 - 300.000 VNĐ) đang thấp hơn đáng kể so với xe xăng (500.000 - 600.000 VNĐ).
Ngoài ra, với hiệu ứng FOMO chính sách, thông tin về lệnh cấm xe xăng tại Vành đai 1 Hà Nội đang tạo ra tâm lý e ngại khi mua xe xăng mới. Dự báo trong Q1 và Q2/2026, thị trường xe máy cũ tại Hà Nội sẽ chứng kiến làn sóng bán tháo xe xăng để chuyển sang xe điện, làm giảm giá trị xe xăng cũ và tăng cầu xe điện.
Nhóm chịu tác động lớn nhất là lực lượng tài xế công nghệ (Grab/Be/Xanh SM) và người giao hàng. Với quy định cấm xe xăng kinh doanh vận tải trong vùng phát thải thấp, ước tính 400.000 tài xế sẽ phải chuyển đổi phương tiện trong nửa đầu năm 2026.
Ở chiều hướng khác, là nhóm học sinh/sinh viên (Gen Z), không bị ràng buộc bởi thói quen đi xe xăng, ưa thích công nghệ và thiết kế mới. Sự thành công của VinFast Evo Lite hay Honda ICON e cho thấy đây là phân khúc "bàn đạp" để các hãng chiếm lĩnh lòng tin của thế hệ khách hàng tương lai.
Thị trường xe máy điện Việt Nam đang đứng trước "điểm bùng phát". Sự thống trị của VinFast về hạ tầng, sự trở lại của Honda và các chính sách quyết liệt từ cơ quan quản lý sẽ khiến 6 tháng đầu năm 2026 trở thành giai đoạn hỗn loạn nhưng đầy cơ hội. Người tiêu dùng thông thái cần cân nhắc kỹ bài toán sạc/đổi pin và lộ trình cấm đường trước khi xuống tiền mua xe trong năm nay.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
