Thực trạng nhu cầu nhà ở cho công nhân
Trong nhiều năm qua, TP.HCM luôn là địa phương thu hút mạnh mẽ lực lượng lao động từ các tỉnh, thành trong cả nước đến sinh sống và làm việc. Tuy nhiên, thu nhập của phần lớn công nhân, người lao động vẫn còn hạn chế, trong khi giá nhà ở thương mại ngày càng vượt xa khả năng chi trả. Điều này dẫn đến thực trạng đa số công nhân, người lao động phải lựa chọn thuê trọ tại các khu dân cư tự phát, khu nhà ở nhỏ lẻ với điều kiện sinh hoạt còn nhiều bất cập.
Thực tiễn cho thấy, phần lớn công nhân, người lao động đang sinh sống trong các khu nhà trọ có diện tích nhỏ, điều kiện sinh hoạt hạn chế; nhiều nơi chưa bảo đảm đầy đủ yêu cầu về vệ sinh môi trường, phòng cháy chữa cháy, an ninh trật tự, thiếu không gian sinh hoạt cộng đồng, trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế và các thiết chế văn hóa phục vụ nhu cầu đời sống lâu dài của người lao động.
Mặt khác, nhu cầu nhà ở của công nhân không chỉ dừng lại ở việc có nơi ở, mà còn là yêu cầu về môi trường sống an toàn, ổn định, thuận lợi cho việc đi lại, làm việc, nuôi dạy con cái và gắn bó lâu dài với doanh nghiệp. Nếu không giải quyết căn cơ bài toán nhà ở cho công nhân sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý, năng suất lao động, sự ổn định nguồn nhân lực và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cũng như của thành phố.
Qua khảo sát bước đầu của Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) TP.HCM, nhu cầu nhà ở cho công nhân, người lao động hiện có khoảng 33.520 trường hợp có nhu cầu tiếp cận nhà ở, trong đó 3.181 trường hợp có nhu cầu thuê và 30.339 trường hợp có nhu cầu thuê mua chiếm hơn 90%, cho thấy phần lớn người lao động không chỉ cần chỗ ở tạm thời mà đang có nhu cầu ổn định cuộc sống lâu dài, gắn bó với thành phố. Đây là tín hiệu cho thấy yêu cầu phát triển nhà ở cho công nhân không chỉ mang tính trước mắt mà cần được nhìn nhận như một chiến lược phát triển nguồn nhân lực lâu dài của TP.HCM.
Mô hình liên kết 3 bên
Để giải quyết thực trạng trên, thời gian qua, LĐLĐ TP.HCM đã chủ động phối hợp cùng các sở, ngành, địa phương và doanh nghiệp triển khai nhiều giải pháp thiết thực nhằm thúc đẩy phát triển nhà ở cho công nhân, người lao động.
Đến nay, LĐLĐ đã ký kết hợp tác với 7 doanh nghiệp để phát triển khoảng 125.000 căn nhà ở cho thuê và thuê mua dành cho công nhân, người lao động trong giai đoạn 2026 - 2030.
Đồng thời, nhiều chương trình hợp tác đã được triển khai với các doanh nghiệp lớn nhằm phát triển các khu nhà ở cho công nhân gắn với hạ tầng đồng bộ, tạo điều kiện cho người lao động có cơ hội tiếp cận chỗ ở phù hợp với khả năng tài chính.
Đấng chú ý, LĐLĐ thành phố đang từng bước triển khai mô hình liên kết 3 bên, gồm tổ chức Công đoàn - doanh nghiệp đầu tư nhà ở - doanh nghiệp sử dụng lao động nhằm xác định đúng nhu cầu nhà ở, hỗ trợ công nhân tiếp cận nhà ở phù hợp và ổn định nguồn nhân lực cho doanh nghiệp.
Thông qua mô hình này, tổ chức Công đoàn giữ vai trò trung tâm trong kết nối, khảo sát nhu cầu, đề xuất cơ chế hỗ trợ; doanh nghiệp đầu tư tham gia phát triển dự án; doanh nghiệp sử dụng lao động đồng hành trong xác nhận nhu cầu, hỗ trợ người lao động thuê, thuê mua nhà ở.
Tháo gỡ những điểm nghẽn
Để tiếp tục triển khai hiệu quả chương trình phát triển nhà ở cho công nhân, người lao động trên địa bàn thành phố trong thời gian tới, Ban Thường vụ LĐLĐ TP.HCM đề xuất nghiên cứu mô hình phát triển đồng bộ khu công nghiệp gắn với khu dân cư và nhà ở cho công nhân, người lao động.
Cụ thể, trong quá trình lập, điều chỉnh quy hoạch và chấp thuận chủ trương đầu tư các khu công nghiệp, khu chế xuất, cụm công nghiệp mới trên địa bàn thành phố cần nghiên cứu phát triển đồng bộ giữa khu sản xuất với khu dân cư phục vụ người lao động. Theo đó, đối với các khu công nghiệp đầu tư mới hoặc mở rộng, cần quan tâm quy hoạch đồng bộ quỹ đất phát triển nhà ở cho công nhân, người lao động, gắn với hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội thiết yếu.
Việc phát triển đồng bộ khu công nghiệp gắn với khu dân cư phục vụ người lao động sẽ góp phần giảm chi phí đầu tư riêng lẻ, tối ưu hóa sử dụng hạ tầng dùng chung, kéo giảm chi phí thuê nhà, đồng thời nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục, văn hóa, giao thông công cộng cho công nhân, người lao động. Đây cũng là giải pháp căn cơ nhằm hình thành các khu đô thị công nghiệp phát triển bền vững, ổn định nguồn nhân lực và bảo đảm an sinh xã hội lâu dài cho thành phố.
LĐLĐ TP.HCM cũng đề xuất thành phố tiếp tục nghiên cứu các cơ chế hỗ trợ lãi suất, tín dụng ưu đãi đối với các doanh nghiệp tham gia đầu tư phát triển nhà ở cho công nhân, người lao động, nhất là mô hình nhà ở cho thuê, nhà lưu trú có thời gian hoàn vốn dài.
Đồng thời, kiến nghị Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương tiếp tục hoàn thiện cơ chế tín dụng ưu đãi dành riêng cho lĩnh vực phát triển nhà ở phục vụ công nhân, người lao động theo hướng ổn định, dài hạn và phù hợp với đặc thù của các dự án cho thuê, thuê mua, nhằm tạo điều kiện giảm áp lực tài chính cho doanh nghiệp đầu tư, từ đó góp phần giảm giá thuê nhà và nâng cao khả năng tiếp cận chỗ ở ổn định của người lao động có thu nhập thấp.
Bên cạnh đó, LĐLĐ TP.HCM kiến nghị UBND thành phố tiếp tục quan tâm đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội gắn với các khu nhà ở cho công nhân, người lao động, đặc biệt là hệ thống giao thông kết nối với khu công nghiệp, khu chế xuất; hệ thống điện, nước, viễn thông và giao thông công cộng.
Cùng với đó, cần ưu tiên phát triển các thiết chế xã hội thiết yếu như trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế, khu sinh hoạt văn hóa, thể thao, thương mại phục vụ người lao động. Việc Nhà nước tham gia đầu tư hạ tầng dùng chung không chỉ giúp giảm đáng kể chi phí đầu tư của doanh nghiệp mà còn góp phần hình thành các khu nhà ở văn minh, an toàn, nâng cao chất lượng sống và khả năng gắn bó lâu dài của công nhân với doanh nghiệp và thành phố.
Ngoài ra, cơ quan này cũng đề nghị thành phố nghiên cứu cơ chế sử dụng hiệu quả quỹ đất, quỹ nhà thuộc sở hữu Nhà nước dôi dư sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính; cũng như rà soát các quỹ nhà, quỹ căn hộ chưa khai thác hiệu quả để xem xét chuyển đổi phù hợp phục vụ nhu cầu nhà ở cho công nhân, người lao động, nhất là tại các khu vực gần khu công nghiệp, khu chế xuất và các trục giao thông công cộng.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
