Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM tại Hội nghị tổng kết thực hiện Kế hoạch 34/KH-UBND, công tác rà soát, xử lý các dự án tồn đọng đã đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần khơi thông nguồn lực đất đai, thúc đẩy đầu tư và phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn thành phố.
Giá đất tiếp tục là nút thắt lớn nhất
Từ cuối năm 2024, cùng với việc thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và UBND TP.HCM về rà soát các dự án chậm triển khai, các khu đất sử dụng kém hiệu quả, Sở đã xây dựng kế hoạch tổng thể để kiểm tra, phân loại và đề xuất giải pháp xử lý đối với từng nhóm dự án. Sau khi kiện toàn tổ chức bộ máy từ tháng 7/2025, công tác này tiếp tục được đẩy mạnh với việc phân công lãnh đạo Sở trực tiếp theo dõi, chỉ đạo từng hồ sơ cụ thể.
Đến nay, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao làm đầu mối xử lý 265 dự án và khu đất, bao gồm 49 dự án đầu tư công và 216 dự án thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau. Trong số này, 110 dự án đã được giải quyết dứt điểm, 139 dự án đã xác định được hướng tháo gỡ và đang tiếp tục triển khai. Tỷ lệ các dự án đã được xử lý hoặc có phương án giải quyết cụ thể đạt 94%.
Bên cạnh đó, Sở đã phối hợp với các sở, ngành liên quan tham mưu UBND TP.HCM tổ chức 12 cuộc họp chuyên đề để tháo gỡ trực tiếp khó khăn cho 56 dự án trọng điểm. Toàn bộ dữ liệu về tiến độ và giải pháp xử lý cũng được số hóa, cập nhật lên hệ thống dữ liệu trực tuyến nhằm phục vụ công tác giám sát, điều hành.
Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, nhưng theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường, phần lớn các dự án còn tồn đọng đều có tính chất phức tạp, kéo dài qua nhiều giai đoạn pháp luật khác nhau.
Một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay là việc xác định giá đất đối với các dự án được giao đất, cho thuê đất từ nhiều năm trước nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính. Nhiều trường hợp thuộc diện chuyển tiếp từ Luật Đất đai năm 2003 đến nay vẫn chưa được xác định giá đất cụ thể do vướng mắc trong việc áp dụng các quy định mới.
Theo cơ quan chức năng, việc thực hiện các quy định chuyển tiếp tại Nghị định 102/2024/NĐ-CP còn gặp nhiều lúng túng bởi các quy định hiện hành chưa bao quát hết các trường hợp dự án kéo dài nhiều năm. Không ít hồ sơ phải qua nhiều vòng thẩm định nhưng vẫn chưa thể hoàn tất.
Khó khăn càng gia tăng khi các cơ quan chức năng không thể thuê được đơn vị tư vấn định giá đất. Nhiều tổ chức tư vấn lo ngại trách nhiệm pháp lý khi phải xác định giá đất dựa trên các dữ liệu lịch sử từ nhiều năm trước.
Trong khi đó, việc thu thập dữ liệu thị trường phục vụ định giá gần như không khả thi đối với các dự án đã được giao đất từ hàng chục năm trước. Các giao dịch tham chiếu hoặc dữ liệu thị trường tại thời điểm đó hoặc không còn tồn tại, hoặc không đủ cơ sở để xác thực.
Đối với các dự án đặc thù như cảng biển, bệnh viện, sân golf, công trình hạ tầng kỹ thuật quy mô lớn, khó khăn còn lớn hơn do không có các giao dịch tương đồng trên thị trường để áp dụng phương pháp so sánh giá đất. Hệ quả là nhiều dự án dù đã hoàn thành xây dựng nhưng vẫn chưa thể hoàn tất nghĩa vụ tài chính, chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và chưa thể khai thác hiệu quả.
Đề xuất cơ chế đặc thù để khơi thông nguồn lực đất đai
Trước những vướng mắc kéo dài, Sở Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị thành phố xem xét áp dụng phương pháp xác định nghĩa vụ tài chính theo hướng đơn giản hơn đối với một số dự án đặc thù được giao đất theo Luật Đất đai năm 2003.
Theo đề xuất, giá đất có thể được xác định trên cơ sở bảng giá đất tại thời điểm tương ứng kết hợp với hệ số điều chỉnh giá đất do địa phương ban hành. Cách làm này được kỳ vọng sẽ tháo gỡ khó khăn về dữ liệu thị trường, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và tạo điều kiện để doanh nghiệp sớm hoàn thành nghĩa vụ tài chính.
Sở cho rằng, đây là giải pháp có thể giúp nhiều dự án đang đình trệ được khơi thông, đồng thời hạn chế tình trạng lãng phí nguồn lực đất đai và tài sản đã đầu tư.
Bên cạnh đó, thành phố cũng kiến nghị Trung ương nghiên cứu sửa đổi các quy định liên quan đến xử lý hồ sơ chuyển tiếp theo hướng tăng tính chủ động cho địa phương trong việc lựa chọn phương pháp xác định giá đất phù hợp với từng trường hợp cụ thể.
Đồng thời, cần sớm ban hành hướng dẫn thống nhất về việc khấu trừ chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng đối với các dự án thực hiện theo Luật Đất đai năm 1993 và năm 2003.
Trong thời gian tới, TP.HCM sẽ tiếp tục xây dựng kế hoạch theo dõi riêng đối với nhóm dự án đã xác định được hướng xử lý, đồng thời tập trung nguồn lực để giải quyết dứt điểm các trường hợp còn tồn đọng. Thành phố kỳ vọng việc tháo gỡ các điểm nghẽn về đất đai sẽ góp phần khơi thông dòng vốn đầu tư, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn mới.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
