Giá tăng mạnh, nhưng nhu cầu thép Trung Quốc chưa phục hồi
Ngay từ những tuần đầu năm 2026, thị trường quặng sắt toàn cầu đã ghi nhận đà tăng mạnh. Hợp đồng tương lai quặng sắt tại Singapore đã vượt mốc 109 USD/tấn trong tuần này – mức giá cao nhất trong khoảng 15 tháng.
Diễn biến này xuất hiện trong bối cảnh chính phủ Trung Quốc đang triển khai và phát đi tín hiệu đẩy mạnh các biện pháp kích thích kinh tế, qua đó thổi bùng kỳ vọng phục hồi nhu cầu nguyên liệu đầu vào cho ngành thép.
Theo Bloomberg, sự khởi đầu đầy hứng khởi của quặng sắt trong năm nay tiếp tục làm nổi bật một nghịch lý kéo dài trên thị trường: giá cả tăng mạnh trong khi các điều kiện cơ bản chưa cho thấy sự cải thiện tương xứng. Trung Quốc hiện vẫn là quốc gia nhập khẩu quặng sắt lớn nhất thế giới, song bức tranh cung – cầu thực tế lại đang phát đi nhiều tín hiệu trái chiều.
Dù nhập khẩu quặng sắt của Trung Quốc đạt mức kỷ lục trong năm ngoái, sản lượng thép của nước này trong năm 2025 được dự báo sẽ giảm xuống mức thấp nhất trong vòng bảy năm. Điều này phản ánh rõ xu hướng suy yếu của nhu cầu tiêu thụ thép trong nước, đặc biệt khi lĩnh vực bất động sản – động lực lớn nhất của ngành thép – vẫn chưa thoát khỏi giai đoạn trầm lắng.
Cùng với đó, tồn kho quặng sắt tại các cảng Trung Quốc đã tăng mạnh, tiến sát mức cao nhất trong bốn năm. Diễn biến này cho thấy áp lực dư cung vẫn hiện hữu, trong khi các nhà hoạch định chính sách tiếp tục nhấn mạnh cải cách cơ cấu, cắt giảm công suất dư thừa thay vì thúc đẩy tăng trưởng nóng của ngành thép.
Theo bà Ewa Manthey, chiến lược gia hàng hóa tại ING Groep (London), đà tăng mạnh của hợp đồng tương lai quặng sắt trong những tuần đầu năm 2026 ngày càng cho thấy sự tách rời khỏi các yếu tố nền tảng của thị trường. Bà nhận định, đợt tăng giá hiện nay chủ yếu được thúc đẩy bởi tâm lý chấp nhận rủi ro của các quỹ đầu cơ và kỳ vọng về hỗ trợ chính sách, thay vì xuất phát từ sự thắt chặt bền vững của thị trường vật chất.
“Sự phân kỳ này khiến giá quặng sắt trở nên dễ tổn thương hơn nếu tâm lý vĩ mô hoặc dòng vốn đầu tư đảo chiều,” bà Manthey cảnh báo.
Trong ngắn hạn, thị trường vẫn có thể được hỗ trợ bởi kỳ vọng Bắc Kinh sẽ đẩy mạnh chi tiêu tài khóa sớm trong năm 2026, thời điểm Trung Quốc chính thức bước vào chu kỳ kế hoạch 5 năm mới. HSBC cho rằng, nếu đầu tư hạ tầng và các hoạt động liên quan được thúc đẩy mạnh mẽ hơn, nhu cầu hàng hóa công nghiệp, bao gồm quặng sắt, có thể được nâng đỡ trong giai đoạn đầu năm.
Bóng mây Simandou phủ lên triển vọng dài hạn
Trái ngược với kỳ vọng ngắn hạn, triển vọng dài hạn của thị trường quặng sắt được đánh giá kém tích cực hơn. Nhu cầu thép của Trung Quốc được cho là đã bước vào xu hướng suy giảm mang tính cấu trúc, trong khi nguồn cung quặng sắt toàn cầu tiếp tục mở rộng.
Đáng chú ý nhất là dự án Simandou tại Guinea – một trong những mỏ quặng sắt lớn nhất thế giới vừa đi vào hoạt động. Theo dự báo, chuyến hàng thương mại đầu tiên từ Simandou sẽ cập cảng Trung Quốc ngay trong tháng này. Khi đạt công suất tối đa, mỏ trị giá khoảng 23 tỷ USD này có thể chiếm tới 5% tổng sản lượng quặng sắt toàn cầu.
Khảo sát của Bloomberg cho thấy, nhiều nhà phân tích dự báo giá quặng sắt giao ngay sẽ giảm dần, từ mức trung bình khoảng 100 USD/tấn trong quý I/2026 xuống còn 90 USD/tấn vào quý II/2027. BRS Shipbrokers cũng nhận định thị trường quặng sắt trong năm 2026 nhiều khả năng tiếp tục rơi vào trạng thái dư cung, đặt ra câu hỏi lớn về khả năng hấp thụ lượng quặng gia tăng.
Theo ông Jack Teah, chuyên gia phân tích tại Shanghai Metals Market, áp lực giảm giá từ Simandou nhiều khả năng sẽ diễn ra theo lộ trình, thay vì đột ngột, do nguồn cung mới cần thời gian để tăng công suất và đạt hiệu quả kinh tế theo quy mô.
Ngoài Simandou, thị trường còn đối mặt với một biến số khác là khả năng giải quyết tranh chấp về cơ chế định giá giữa BHP Group và doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc chuyên mua quặng sắt. Nếu các cuộc đàm phán này đạt tiến triển, một lượng lớn quặng từng bị hạn chế trước đây có thể được đưa ra thị trường, qua đó tạo thêm áp lực giảm giá.
“Khi các cuộc đàm phán có kết quả, lượng quặng được giải phóng chắc chắn sẽ tác động đến giá thị trường. Tuy nhiên, rất khó dự đoán chính xác thời điểm điều đó xảy ra,” ông Jack Teah cho biết.
Nhìn tổng thể, đà tăng mạnh của giá quặng sắt ngay từ đầu năm 2026 phản ánh nhiều hơn kỳ vọng chính sách và tâm lý đầu cơ, trong khi các yếu tố cung – cầu nền tảng vẫn tiềm ẩn không ít rủi ro. Trong bối cảnh nguồn cung mới đang dần hình thành và nhu cầu thép Trung Quốc chưa cho thấy dấu hiệu phục hồi bền vững, thị trường quặng sắt nhiều khả năng sẽ tiếp tục biến động mạnh và dễ tổn thương trước các cú đảo chiều về tâm lý và chính sách.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
