Nợ xấu tiếp tục là vấn đề lớn
Tại tọa đàm "Nợ xấu trong bối cảnh mới", TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) cho biết ngành Ngân hàng giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Bên cạnh nhiệm vụ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, ngành Ngân hàng còn phải hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, đảm bảo ổn định sản xuất kinh doanh và tạo điều kiện thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp phát triển. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, nợ xấu tiếp tục là vấn đề lớn, đòi hỏi phải được xử lý một cách hiệu quả, bền vững.
TS. Nguyễn Quốc Hùng cho biết, theo đánh giá của Chính phủ, Nghị quyết 42/2017/QH14 đã phát huy hiệu quả to lớn, hỗ trợ ngành Ngân hàng xử lý nợ xấu trong thời gian qua. Tuy nhiên, sau khi Nghị quyết 42/2017/QH14 hết hiệu lực, chúng ta phải đối mặt với nhiều khó khăn do tác động của đại dịch COVID-19, khủng hoảng kinh tế cũng như những biến động địa chính trị khiến kinh tế toàn cầu gặp nhiều thách thức. Do đó, doanh nghiệp Việt Nam cũng chịu ảnh hưởng nặng nề. Trong bối cảnh đó, nợ xấu, nợ xấu tiềm ẩn và các rủi ro luôn hiện hữu, tác động trực tiếp đến hoạt động của các tổ chức tín dụng.
TS. Nguyễn Quốc Hùng dẫn số liệu sơ bộ cho thấy, tỷ lệ nợ xấu nội bảng và nợ xấu tiềm ẩn hiện ở mức khoảng trên 2,8%. Nếu nguồn lực này được khai thác và đưa vào hoạt động sản xuất kinh doanh, hiệu quả kinh tế mang lại sẽ vô cùng to lớn. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí cho các tổ chức tín dụng, mà còn đưa dòng vốn trở lại lưu thông, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
TS. Nguyễn Quốc Hùng nhấn mạnh, việc xử lý và thu hồi nợ xấu là nhiệm vụ cấp thiết. Với thực trạng nợ xấu hiện nay, nếu không có giải pháp quyết liệt và sự hỗ trợ tích cực từ các cấp, các ngành, thì bản thân ngành Ngân hàng không thể đơn phương xử lý. Điều này sẽ trở thành gánh nặng lớn đối với hệ thống ngân hàng, làm gia tăng chi phí, hạn chế khả năng giảm lãi suất cho vay đối với doanh nghiệp, đồng thời làm ách tắc dòng vốn, ảnh hưởng đến mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
Trong bối cảnh hiện nay, tốc độ tăng trưởng tín dụng 3 tháng đầu năm 2026 đạt trên 3%, trong khi huy động vốn chưa đến 1%, cho thấy nguồn vốn huy động thấp hơn nhiều so với nhu cầu tín dụng, trong khi nhu cầu vốn phục vụ sản xuất kinh doanh là rất lớn. Việc huy động nguồn lực trong dân vẫn còn nhiều khó khăn.
Vừa qua, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng đã triệu tập các ngân hàng, yêu cầu triển khai các giải pháp nhằm thống nhất mặt bằng lãi suất huy động hợp lý, qua đó đảm bảo lãi suất cho vay phù hợp, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận vốn phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh.
Điểm nghẽn pháp lý và thị trường mua bán nợ
Liên quan đến khuôn khổ pháp lý, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung Luật Các tổ chức tín dụng 2025, trong đó trao thêm quyền quan trọng cho các ngân hàng, đặc biệt là quyền thu giữ tài sản bảo đảm.
Tuy nhiên, TS. Nguyễn Quốc Hùng chỉ ra rằng, trên thực tế, việc triển khai vẫn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc. Mặc dù Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đã ban hành các nghị định và thông tư hướng dẫn, song quá trình tổ chức thực hiện tại các tổ chức tín dụng vẫn còn nhiều trở ngại.
Theo TS. Nguyễn Quốc Hùng, Hiện nay, các tổ chức tín dụng và các công ty quản lý tài sản (AMC) đều thực hiện chức năng thu hồi nợ. Tuy nhiên, quyền hạn của các đơn vị này chưa có sự khác biệt đáng kể so với VAMC. Nếu không có cơ chế đặc thù hỗ trợ, việc xử lý nợ xấu sẽ tiếp tục gặp nhiều trở ngại.
Trong thực tiễn, công tác thu hồi nợ vẫn còn đối mặt với nhiều khó khăn. Ngay cả khi tài sản bảo đảm đã được thu giữ, việc sang tên vẫn gặp vướng mắc. Quá trình xử lý tài sản phát sinh tranh chấp, thậm chí có những tranh chấp mang tính giả tạo nhằm chống đối việc bàn giao và xử lý tài sản, gây khó khăn cho các ngân hàng. Do đó, kết quả thu hồi nợ xấu vẫn còn khiêm tốn.
Mặc dù hành lang pháp lý đã tương đối đầy đủ, song khi triển khai vào thực tế vẫn còn nhiều bất cập. Chẳng hạn, các bản án đã có hiệu lực pháp luật nhưng việc tổ chức thi hành án còn hạn chế. Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa các tổ chức tín dụng, VAMC, các công ty AMC và cơ quan thi hành án chưa thực sự hiệu quả. Thủ tục sang tên đối với tài sản bảo đảm, kể cả tài sản đã thu giữ hoặc đấu giá, vẫn còn nhiều vướng mắc, đặc biệt liên quan đến lĩnh vực tài nguyên và môi trường.
Ông Đặng Đình Thích, quyền Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC), cảnh báo rủi ro nợ đang dịch chuyển và tập trung vào các lĩnh vực nhạy cảm như bất động sản, xây dựng và xuất khẩu. Sự trầm lắng của thị trường tài sản khiến nợ xấu chưa được phản ánh hết giá trị thực, nguy cơ phát sinh nợ xấu mới là rất hiện hữu.
TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV chỉ ra một nghịch lý, Quy mô thị trường tài chính Việt Nam đã đạt khoảng 332% GDP (năm 2025), dư nợ toàn nền kinh tế lên tới khoảng 18,5 triệu tỷ đồng, nhưng thị trường mua bán nợ lại quá sơ khai, thiếu chuẩn định giá minh bạch và vắng bóng nhà đầu tư tư nhân, nước ngoài.
Hiện hoạt động mua bán nợ chủ yếu qua đàm phán hoặc đấu giá nhưng hiệu quả còn hạn chế. Số lượng nhà đầu tư tham gia ít, chủ yếu là ngân hàng và tổ chức nhà nước.
Ông Cấn Văn Lực đề xuất cần cho phép mua bán nợ theo giá thị trường, kể cả dưới giá sổ sách. Đồng thời, cần phát triển công cụ chứng khoán hóa nợ và xây dựng sàn giao dịch chuyên biệt.
Bên cạnh đó, việc hoàn thiện thể chế, mở rộng quyền cho các chủ thể tham gia và tăng minh bạch thông tin là yếu tố quan trọng.
Từ góc nhìn quốc tế, ông Moon Youngso, Tổng giám đốc Công ty Welcome DTC đề xuất Việt Nam cần sớm thực thi 4 nhóm giải pháp: Thiết lập cơ chế quỹ để mở rộng quy mô mua nợ; áp dụng cơ chế tái cơ cấu tạo cơ hội phục hồi; trao quyền tiếp cận dữ liệu liên ngành cho VAMC; và khẩn trương kích hoạt Sàn giao dịch nợ VAMC.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
