Giá “nội - ngoại” đi ngược chiều
Theo báo cáo của Hiệp hội Mía Đường Việt Nam (VSSA), trong tháng 3, giá đường thế giới tăng mạnh dưới tác động của căng thẳng địa chính trị tại khu vực Trung Đông, đặc biệt là khu vực Vịnh Ba Tư. Giá dầu leo thang kéo theo lo ngại về chi phí vận chuyển và chuỗi cung ứng, từ đó đẩy giá đường thô và đường trắng trên thị trường quốc tế tăng lên mức cao nhất trong 5 tháng.
Cụ thể, theo Tổ chức Đường quốc tế (ISO), giá đường thô trung bình theo chỉ số ISA đạt khoảng 15 US cent/pound, trong khi giá đường trắng trung bình đạt 432,69 USD/tấn, tăng đáng kể so với tháng trước.
Trái ngược với xu hướng này, tại thị trường trong nước, giá đường kính trắng phổ biến chỉ dao động từ 15.800 - 16.600 đồng/kg, còn đường tinh luyện khoảng 17.000 – 17.600 đồng/kg. Đây được đánh giá là mức thấp nhất trong vòng 3 năm và thấp hơn so với nhiều quốc gia trong khu vực như Indonesia, Philippines hay Trung Quốc.
Nguồn cung dư thừa, cạnh tranh gia tăng
Nguyên nhân chính khiến giá đường nội địa giảm sâu được xác định là do nguồn cung dồi dào. Việt Nam đang bước vào chính vụ sản xuất niên vụ 2025/26, trong khi lượng đường tồn kho từ vụ trước vẫn chưa tiêu thụ hết. Bên cạnh đó, đường nhập khẩu và đặc biệt là đường nhập lậu tiếp tục tràn vào thị trường, tạo áp lực lớn lên giá bán trong nước.
Theo VSSA, tiêu thụ đường sản xuất từ mía trong tháng 3/2026 đã giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều năm. Dù giá đường nhập lậu có tăng nhẹ từ 200 - 400 đồng/kg, hoạt động buôn bán vẫn diễn ra phức tạp với hình thức không hóa đơn, thanh toán tiền mặt nhằm né tránh nghĩa vụ thuế.
Thực tế, lực lượng chức năng đã liên tiếp phát hiện các vụ việc vi phạm liên quan đến mặt hàng này. Tại Tây Ninh, cơ quan công an đã niêm yết tang vật hơn 3 tấn đường cát không rõ nguồn gốc. Tại Đồng Tháp, một vụ án sản xuất đường giả cũng bị khởi tố khi phát hiện hàng trăm bao đường được sang chiết từ nguồn không rõ xuất xứ để đưa ra thị trường.
Không chỉ vậy, trên các nền tảng mạng xã hội và tại nhiều chợ đầu mối, tình trạng buôn bán đường “3 không” (không nhãn mác, không nguồn gốc, không hạn sử dụng) vẫn diễn ra công khai, gây nhiễu loạn thị trường và ảnh hưởng trực tiếp đến các doanh nghiệp sản xuất hợp pháp.
Đường lỏng HFCS gia tăng sức ép
Một yếu tố khác đang tác động mạnh đến ngành đường trong nước là sự gia tăng của đường lỏng siro ngô (HFCS). Đây là sản phẩm có giá thành cạnh tranh, được nhiều doanh nghiệp sản xuất nước giải khát - nhóm khách hàng tiêu thụ đường tinh luyện lớn – chuyển sang sử dụng.
Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, trong tháng 3/2026, lượng nhập khẩu HFCS đạt 19.444 tấn, cho thấy xu hướng thay thế ngày càng rõ rệt. Điều này tiếp tục làm thu hẹp thị phần của đường mía trong nước.
Dự báo giá tiếp tục chịu áp lực
VSSA nhận định, trong tháng 4 và các tháng tiếp theo, nguồn cung vẫn duy trì ở mức cao khi đường từ niên vụ mới, đường nhập khẩu từ các nước ASEAN và đường nhập lậu cùng lúc đổ vào thị trường.
Trong bối cảnh đó, nếu không có biện pháp kiểm soát hiệu quả đối với đường nhập lậu và các hành vi kinh doanh không minh bạch, giá đường trong nước nhiều khả năng tiếp tục duy trì ở mức thấp, thậm chí thấp hơn so với các quốc gia trong khu vực.
Diễn biến này đặt ra thách thức lớn cho ngành mía đường Việt Nam, không chỉ về tiêu thụ sản phẩm mà còn liên quan đến năng lực cạnh tranh và sự phát triển bền vững trong dài hạn.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
