Tăng trưởng ổn định nhưng chưa thể bứt phá
Trong quý I/2026, xuất khẩu cá tra Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng ổn định 17% so với cùng kỳ, đạt khoảng 513 triệu USD, cao hơn mức tăng 13,1% của cùng kỳ năm trước. Đà tăng này phản ánh nhu cầu tiêu thụ cá thịt trắng toàn cầu vẫn duy trì ở mức tích cực, bất chấp môi trường thương mại quốc tế còn nhiều biến động.
Tuy nhiên, bối cảnh kinh doanh của ngành thủy sản đang trở nên khó lường hơn khi xung đột Mỹ - Iran kéo dài và tình trạng tắc nghẽn tại eo biển Hormuz khiến giá dầu tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng, tăng hơn 60% so với đầu năm. Giá nhiên liệu leo thang kéo theo chi phí hàng hóa, vận chuyển, thức ăn chăn nuôi và vật tư đầu vào tăng đáng kể. Đáng chú ý, giá đậu nành - nguyên liệu quan trọng trong sản xuất thức ăn thủy sản - đã bật tăng mạnh từ tháng 3 và tiếp tục neo cao trong tháng 4/2026. Trong khi đó, giá cá tra nguyên liệu sau giai đoạn tăng nóng đã dần hạ nhiệt và đi ngang quanh mức 35.000 đồng/kg từ đầu tháng 5.
Theo đánh giá của Mirae Asset Securities (Vietnam), diễn biến này cho thấy thị trường đang tìm được trạng thái cân bằng mới khi nhu cầu bắt đầu chịu tác động từ áp lực lạm phát tại các thị trường tiêu thụ lớn.
Ở chiều ngược lại, giá cá tra giống giảm mạnh trong tháng 4 và đầu tháng 5 sau khi từng lập đỉnh khoảng 85.000 đồng/kg đối với loại 35 con/kg. Dù vậy, mặt bằng giá hiện tại vẫn cao hơn đáng kể so với giai đoạn 2024-2025, phản ánh nhu cầu cá giống và nguyên liệu nhìn chung vẫn duy trì ổn định.
Trong năm 2026, thị trường Mỹ được kỳ vọng sẽ trở thành động lực tăng trưởng chính cho xuất khẩu cá tra Việt Nam. Theo các chuyên gia, căng thẳng thương mại Mỹ - Trung leo thang cùng các biện pháp siết chặt thuế quan và chống trung chuyển đang gây áp lực lớn lên xuất khẩu cá rô phi Trung Quốc. Điều này tạo điều kiện cho các dòng cá thịt trắng thay thế như cá tra gia tăng thị phần tại Mỹ. Đồng thời, nguồn cung cá rô phi toàn cầu có nguy cơ bị thu hẹp trong ngắn hạn, kéo giá bán tăng lên và giúp cá tra cải thiện lợi thế cạnh tranh về giá.
Ngoài ra, nhiều loại cá thịt trắng khác như cá tuyết, cá minh thái hay cá tuyết chấm đen cũng chịu áp lực từ hạn ngạch đánh bắt, sản lượng khai thác thấp và thuế xuất khẩu, khiến giá thành tăng cao. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng nhạy cảm với giá cả do lo ngại lạm phát, cá tra được xem là lựa chọn thay thế có lợi thế hơn về chi phí.
Ngược lại, triển vọng xuất khẩu sang Trung Quốc được dự báo kém tích cực hơn khi nhu cầu nhập khẩu có xu hướng chững lại. Việc Trung Quốc gia tăng nguồn cung cá thịt trắng nội địa cũng như đẩy mạnh nhập khẩu từ Nga trong bối cảnh quan hệ thương mại song phương ngày càng khăng khít có thể làm giảm dư địa cho cá tra Việt Nam.
Đối với thị trường EU và Brazil, nhu cầu được kỳ vọng duy trì ổn định nhưng áp lực cạnh tranh có thể gia tăng khi nhiều doanh nghiệp thủy sản toàn cầu tìm cách đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào Mỹ.
Áp lực chi phí tiếp tục là rủi ro lớn
Dù triển vọng xuất khẩu vẫn được đánh giá tích cực, Mirae Asset cho rằng rủi ro lớn nhất đối với ngành cá tra trong năm nay nằm ở chi phí đầu vào. Nếu xung đột Mỹ - Iran chưa sớm hạ nhiệt và eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn, giá dầu nhiều khả năng sẽ duy trì trên ngưỡng 90 USD/thùng trong thời gian dài. Điều này không chỉ khiến chi phí vận chuyển và sản xuất tăng mạnh mà còn có thể kích hoạt làn sóng lạm phát chi phí đẩy trên phạm vi toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, nhiều ngân hàng trung ương có thể tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt nhằm kiểm soát lạm phát, kéo theo nguy cơ suy giảm tiêu dùng tại các thị trường nhập khẩu lớn. Ngoài ra, chỉ số niềm tin tiêu dùng tại Mỹ và EU đã có dấu hiệu suy giảm trong những tháng gần đây do tác động từ chiến sự và áp lực giá cả, qua đó có thể ảnh hưởng đến nhu cầu tiêu thụ thủy sản trong thời gian tới.
Trên cơ sở đó, nhiều tổ chức phân tích hiện giữ quan điểm “trung tính” đối với ngành cá tra Việt Nam năm 2026. Dù vẫn còn dư địa tăng trưởng nhờ lợi thế cạnh tranh về giá và xu hướng dịch chuyển thương mại toàn cầu, ngành sẽ phải đối mặt với áp lực lớn từ chi phí đầu vào và môi trường kinh doanh quốc tế ngày càng khó đoán định.
Bên cạnh triển vọng chung của ngành, các doanh nghiệp đầu ngành như VHC và ANV tiếp tục được đánh giá tích cực nhờ lợi thế về chuỗi giá trị và thị trường xuất khẩu.
Theo báo cáo của Mirae Asset, VHC hiện duy trì vị thế là doanh nghiệp xuất khẩu cá tra lớn nhất Việt Nam với danh mục sản phẩm đa dạng, từ phi lê cá tra, sản phẩm giá trị gia tăng đến collagen, gelatin và cả mảng thực phẩm từ gạo thông qua công ty con Sa Giang. Trong quý I/2026, doanh thu của VHC đạt gần 2.963 tỷ đồng, tăng 11,5% so với cùng kỳ; lợi nhuận sau thuế đạt gần 286 tỷ đồng, tăng hơn 35%. Đáng chú ý, thị trường Mỹ tăng trưởng mạnh gần 40%, trong bối cảnh VHC tiếp tục được hưởng mức thuế chống bán phá giá 0 USD/kg – thấp hơn đáng kể mức thuế chung áp cho nhiều doanh nghiệp Việt Nam.
Dù vậy, Mirae Asset cho rằng biên lợi nhuận của VHC có thể chịu áp lực trong năm 2026 khi giá nhiên liệu, chi phí logistics và cá tra nguyên liệu duy trì ở mức cao. Công ty chứng khoán này dự báo doanh thu năm 2026 của VHC đạt khoảng 13.675 tỷ đồng, tăng 13,3%, trong khi lợi nhuận sau thuế cổ đông công ty mẹ dự kiến đạt khoảng 1.433 tỷ đồng, gần như đi ngang so với năm trước. Trên cơ sở đó, Mirae Asset duy trì khuyến nghị “Tăng tỷ trọng” với giá mục tiêu 69.900 đồng/cổ phiếu, cao hơn khoảng 19% so với thị giá hiện tại.
Trong khi đó, ANV được đánh giá cao nhờ mô hình sản xuất tích hợp khép kín. Doanh nghiệp hiện sở hữu 152ha vùng giống, nhà máy thức ăn công suất 1.000 tấn/ngày và khoảng 600ha vùng nuôi cá tra, giúp chủ động đáng kể nguồn nguyên liệu đầu vào. Đây được xem là lợi thế quan trọng trong bối cảnh chi phí thức ăn và logistics biến động mạnh.
Quý I/2026, Nam Việt ghi nhận doanh thu tăng gần 66% lên hơn 1.844 tỷ đồng, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 195 tỷ đồng, tăng gần 48% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, biên lợi nhuận gộp đã thu hẹp xuống 17,7% do áp lực chi phí vận chuyển và nguyên liệu. Mirae Asset dự báo doanh thu năm 2026 của ANV đạt khoảng 7.582 tỷ đồng, tăng 8,4%, nhưng lợi nhuận sau thuế có thể giảm hơn 16% còn khoảng 837 tỷ đồng do chi phí đầu vào tăng cao kéo dài.
Dù triển vọng lợi nhuận ngắn hạn chịu áp lực, Mirae Asset vẫn nâng khuyến nghị đối với ANV lên mức “Tăng tỷ trọng”, với giá mục tiêu 25.900 đồng/cổ phiếu, cao hơn khoảng 15% so với thị giá hiện tại. Theo đánh giá của công ty chứng khoán, lợi thế tự chủ chuỗi sản xuất cùng khả năng mở rộng thị trường xuất khẩu sẽ giúp ANV duy trì năng lực cạnh tranh trong bối cảnh ngành cá tra bước vào giai đoạn phân hóa mạnh hơn.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
