Lợi nhuận lùi bước để ngân hàng gia cố an toàn hệ thống
Sự chững lại, thậm chí lao dốc lợi nhuận tại nhiều ngân hàng như Sacombank, ACB hay Eximbank, nếu nhìn thuần túy qua con số, dễ gây cảm giác bi quan. Nhưng dưới góc nhìn của giới phân tích, đây không phải tín hiệu suy yếu, mà là lựa chọn có chủ đích: chấp nhận “ăn mỏng” trong ngắn hạn để đổi lấy một hệ thống lành mạnh hơn, an toàn hơn cho chu kỳ tăng trưởng tiếp theo.
Mùa báo cáo tài chính quý IV/2025 đã phơi bày một bức tranh phân hóa hiếm thấy. Thay cho quỹ đạo tăng trưởng đồng đều những năm trước, thị trường chứng kiến hàng loạt cú trượt lợi nhuận từ chính các ngân hàng từng được xem là hình mẫu về hiệu quả và kỷ luật tài chính. Điều này cho thấy hệ thống đang bước vào một pha điều chỉnh sâu, nơi tăng trưởng không còn là ưu tiên tuyệt đối.
Trong nhóm ngân hàng tư nhân quy mô lớn, ACB là trường hợp gây chú ý nhất. Là cái tên duy nhất trong “bộ tứ” tư nhân ghi nhận lợi nhuận đi lùi, ACB báo lãi quý IV chỉ còn 3.467 tỷ đồng, giảm tới 39% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, nguyên nhân không nằm ở sự sa sút hoạt động cốt lõi, mà đến từ quyết định chủ động “gánh nặng” dự phòng. Gần 2.000 tỷ đồng đã được ACB dành cho trích lập rủi ro – một lựa chọn thận trọng trong bối cảnh thị trường tín dụng vẫn tiềm ẩn nhiều bất ổn. Nói cách khác, ACB đang chấp nhận làm xấu báo cáo ngắn hạn để gia cố nền móng dài hạn.
VIB cũng rơi vào vòng xoáy tương tự. Lợi nhuận sau thuế hợp nhất quý IV giảm 14,2%, còn 1.648 tỷ đồng, khi cả hai đầu nguồn thu và chi phí đều gây sức ép. Thu nhập ngoài lãi từng được xem là “con gà đẻ trứng vàng” nhờ bancassurance và dịch vụ giảm mạnh 21%, trong khi chi phí hoạt động tăng 12%. Khi cộng thêm việc gia tăng trích lập dự phòng tín dụng, biên lợi nhuận của VIB bị siết chặt như trong một chiếc “gọng kìm” kép.
Ở nhóm ngân hàng quy mô nhỏ, áp lực còn khốc liệt hơn. SeABank chứng kiến lợi nhuận bốc hơi tới 92%, BVBank giảm 59%. Điểm chung của nhóm này là sự suy giảm mạnh của biên lãi thuần (NIM) song hành với chi phí dự phòng leo thang. Riêng SeABank, NIM năm 2025 ước tính chỉ còn 2,73%, thấp hơn đáng kể so với mức 3,47% của năm trước, trong khi chi phí dự phòng tăng gấp 2,3 lần. BVBank cũng không nằm ngoài xu hướng, khi chi phí dự phòng quý IV tăng thêm 56%, trực tiếp bào mòn kết quả kinh doanh.
Đáng chú ý, quý IV/2025 còn ghi nhận sự xuất hiện của những khoản lỗ lớn tại các ngân hàng đang trong quá trình tái cơ cấu mạnh tay. Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng đây là những khoản lỗ mang tính “làm sạch”, phản ánh quyết tâm xử lý dứt điểm tồn đọng, hơn là dấu hiệu suy yếu của hoạt động cốt lõi.
Trường hợp điển hình là Sacombank. Ngân hàng này ghi nhận khoản lỗ 3.360 tỷ đồng là quý thua lỗ đầu tiên sau gần 10 năm. Dù vậy, nếu bóc tách kỹ, bức tranh không hề u ám: lợi nhuận thuần cả năm vẫn vượt 19.000 tỷ đồng, tăng 29% so với năm trước. Khoản lỗ quý IV hoàn toàn đến từ quyết định nâng chi phí dự phòng rủi ro tín dụng lên mức kỷ lục hơn 9.200 tỷ đồng – một cú “đau” cần thiết để xử lý triệt để các di sản quá khứ.
Động thái này, cùng với những thay đổi đáng kể ở thượng tầng quản trị, cho thấy Sacombank đang tăng tốc quá trình tái cơ cấu, củng cố bộ đệm phòng thủ và chuẩn bị cho một giai đoạn phát triển minh bạch, sạch sẽ hơn.
Eximbank và NCB cũng đi theo con đường tương tự khi lần lượt báo lỗ 537 tỷ đồng và 653 tỷ đồng. Lãnh đạo Eximbank thẳng thắn thừa nhận, lợi nhuận suy giảm đã nằm trong kịch bản tính toán. Ngân hàng chấp nhận tăng chi phí dự phòng lên gấp 3,8 lần, hy sinh các chỉ số tài chính ngắn hạn để đổi lấy dư địa xử lý nợ xấu và sự an toàn của bảng cân đối trong những năm tới.
Nhìn tổng thể, bức tranh lợi nhuận quý IV/2025 cho thấy một thông điệp rõ ràng: trong giai đoạn đầy biến động, nhiều ngân hàng đang lựa chọn phòng thủ thay vì tăng tốc. Lợi nhuận có thể tạm lùi, nhưng sự an toàn của hệ thống mới là mục tiêu tối thượng.
Nợ xấu đi xuống, bộ đệm ngân hàng dày lên
Cái giá phải trả về lợi nhuận đang bắt đầu phát huy tác dụng trên bảng cân đối kế toán. Đến cuối năm 2025, bức tranh chất lượng tài sản của hệ thống ngân hàng không chỉ sáng hơn dự báo, mà còn cho thấy xu hướng đảo chiều rõ rệt sau một năm chủ động “siết mình” vì an toàn.
Thống kê từ 27 ngân hàng niêm yết cho thấy, tỷ lệ nợ xấu (NPL) bình quân đã hạ xuống còn 2,4% tại thời điểm 31/12/2025, cải thiện đáng kể so với mức 2,66% của quý III và 2,9% cuối năm 2024. Đáng chú ý, có tới 22/27 ngân hàng ghi nhận nợ xấu giảm, phản ánh hiệu quả bước đầu của chiến lược tăng trích lập, xử lý quyết liệt các khoản tồn đọng.
NCB là trường hợp nổi bật nhất khi trở thành ngân hàng có mức cải thiện mạnh nhất toàn hệ thống. Nhờ đẩy nhanh tái cơ cấu và chủ động thoái lãi dự thu, tỷ lệ nợ xấu của NCB đã giảm tới 10,91 điểm phần trăm, xuống còn 8,63%.
ABBank cũng tạo dấu ấn đáng kể khi kéo nợ xấu giảm 2,86 điểm phần trăm, đưa tỷ lệ này về mức 0,88% chính thức gia nhập nhóm ngân hàng có chất lượng tài sản lành mạnh hàng đầu. Bên cạnh đó, loạt ngân hàng như PGBank, OCB, TPBank, VPBank hay SHB cũng ghi nhận mức cải thiện tích cực, với nợ xấu giảm từ 0,5 đến 1,5 điểm phần trăm.
Không chỉ nợ xấu đi xuống, “lớp áo giáp” bảo vệ hệ thống cũng được gia cố rõ rệt. Tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) bình quân toàn ngành đã tăng lên xấp xỉ 83% vào cuối năm 2025. Nhóm ngân hàng quốc doanh và các ngân hàng tư nhân lớn tiếp tục duy trì tỷ lệ bao phủ vượt 100%, tạo dư địa an toàn đáng kể cho bảng cân đối. Dẫn đầu là Vietcombank với tỷ lệ bao phủ lên tới 259%, tiếp đến là VietinBank (159%), ACB (144%) và Techcombank (128%).
Nhìn sang năm 2026, Chứng khoán Vietcombank (VCBS) dự báo lợi nhuận toàn ngành có thể quay lại quỹ đạo tăng trưởng, với mức tăng khoảng 20%. Tuy nhiên, sự phân hóa được cho là sẽ còn rõ nét hơn, khi kết quả kinh doanh ngày càng phụ thuộc vào “chất lượng nền” mà mỗi ngân hàng đã xây dựng trong năm 2025.
Nhóm ngân hàng quốc doanh và các ngân hàng tư nhân lớn là những đơn vị đã chấp nhận trích lập cao và làm dày bộ đệm dự phòng được kỳ vọng sẽ bật lên mạnh mẽ nhờ áp lực dự phòng hạ nhiệt và biên lãi thuần (NIM) có dư địa mở rộng. Ngược lại, các ngân hàng quy mô nhỏ, nếu chưa xử lý dứt điểm nợ xấu và vẫn duy trì bộ đệm mỏng, sẽ tiếp tục chịu sức ép trong bối cảnh chính sách tăng trưởng tín dụng ngày càng chặt chẽ.
Giới phân tích kỳ vọng, khi hành lang pháp lý được nới rộng hơn nhờ việc luật hóa Nghị quyết 42, cùng với sự ấm dần trở lại của thị trường bất động sản, tiến trình xử lý tài sản bảo đảm sẽ được đẩy nhanh trong năm 2026 qua đó củng cố thêm xu hướng cải thiện chất lượng tài sản của toàn hệ thống.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
