Thỏa thuận đạt được vào phút chót, thị trường tài chính hồi phục
Ngày 8/4, Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran đã xác nhận về thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 2 tuần do Pakistan làm trung gian và được thông qua dưới sự chấp thuận của Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei.
Theo thông tin công bố, thỏa thuận ngừng bắn được ông Trump công bố trên mạng xã hội, vài giờ sau khi Pakistan – bên trung gian trong tranh chấp - kêu gọi nhà lãnh đạo Mỹ lùi lại hạn chót vào 20h ngày 7/4 theo giờ miền Đông Mỹ mà ông đã đặt ra cho Iran. Pakistan đề xuất mỗi bên tuân thủ một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần, và trong thời gian đó Iran cho phép các tàu chở dầu, khí đốt và hàng hóa khác đi qua tuyến đường biển quan trọng này mà không bị cản trở.
Về phía Iran, Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran đã tuyên bố chiến thắng và cho rằng Mỹ đã buộc phải chấp nhận kế hoạch 10 điểm của Tehran làm cơ sở cho cuộc đàm phán.
Trong thời hạn 2 tuần, việc đi lại an toàn thông qua eo biển Hormuz có thể được thực hiện nếu tuân thủ các hướng dẫn từ phía Iran. Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Araghchi, phát ngôn thay mặt Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, cho biết: “Trong thời hạn 2 tuần, việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz sẽ có thể thực hiện được thông qua sự phối hợp với lực lượng vũ trang Iran và có tính đến các hạn chế về mặt kỹ thuật”.
Thông tin ngừng bắn ngay lập tức tạo hiệu ứng tích cực trên thị trường hàng hóa và tài chính. Dầu thô Mỹ giảm khoảng 16% xuống còn 94,59 USD/thùng, trong khi dầu Brent giảm 15% xuống 92,35 USD/thùng, chính thức rơi xuống dưới mốc 100 USD. Động lực chính đến từ kỳ vọng dòng chảy dầu khí qua eo biển Hormuz sẽ sớm được nối lại. Tuy vậy, các chuyên gia cảnh báo rằng ngay cả khi đạt được hòa bình, thị trường vẫn có thể thiếu hụt từ 3-5 triệu thùng/ngày trong vài năm tới do thiệt hại cơ sở hạ tầng.
Tâm lý “nhẹ nhõm” lan rộng đã kích hoạt làn sóng mua mạnh trên thị trường chứng khoán. Hợp đồng tương lai S&P 500 tăng hơn 2%, trong khi thị trường châu Âu tăng trên 4%. Tại châu Á, Nikkei tăng khoảng 5%, Kospi tăng tới 6%, còn chỉ số MSCI khu vực tăng 4%.
Ngược lại, đồng USD suy yếu khi nhu cầu trú ẩn giảm, với chỉ số USD Index lùi về 99,047 – gần mức thấp nhất một tháng. Đồng euro tăng lên 1,1683 USD, trong khi đô la Úc tăng 1,3% lên trên 0,7070 USD.
Trên thị trường trái phiếu, lợi suất Mỹ giảm mạnh khi dòng tiền quay lại, với lợi suất 10 năm giảm xuống 4,261% và lợi suất 2 năm còn 3,727%.
Tác động ngắn hạn tích cực nhưng rủi ro vẫn hiện hữu
Theo đánh giá của KBSV Research, sau một thời gian căng thẳng quân sự leo thang và đóng cửa eo biển Hormuz, thông tin đạt được thỏa thuận ngừng bắn là động thái xoa dịu mạnh đối với tâm lý đầu tư trên thị trường, vốn trong trạng thái bi quan trước đó. Trong ngắn hạn, thông tin này là chất xúc tác giúp VNINDEX mở rộng nhịp hồi phục.
Dù giá dầu đã lao dốc nhanh và mạnh chỉ trong vài tiếng đồng hồ sau khi thỏa thuận ngừng bắn được thiết lập, KBSV cho rằng ngay cả trong kịch bản tích cực 2 bên sớm đạt được đồng thuận trên bàn đàm phán, giá dầu Brent vẫn khó giảm sâu và ổn định ở dưới mức 90 USD/thùng.
Nguyên nhân đến từ việc hạ tầng năng lượng tại Trung Đông đã chịu thiệt hại đáng kể sau xung đột. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), ít nhất 40 cơ sở năng lượng trên khắp 9 quốc gia ở Trung Đông đã bị hư hại nghiêm trọng (khu vực chiếm khoảng 30% tổng nguồn cung dầu toàn cầu. Theo ước tính của Goldman Sachs tại các cú sốc năng lượng trước đó, sản lượng dầu của các quốc gia tham chiến vẫn thấp hơn đáng kể - khoảng hơn 40% so với giai đoạn bình thường, chủ yếu do cơ sở hạ tầng dầu khí bị hư hại và nguồn lực để đầu tư sau chiến tranh bị hạn chế (biểu đồ).
Bên cạnh đó, khả năng Iran mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz vẫn rất thấp. Thay vào đó, kịch bản nhiều khả năng xảy ra là chỉ mở một phần tuyến đường biển này, đi kèm các biện pháp kiểm soát hoặc thu phí, qua đó làm gia tăng chi phí vận chuyển và duy trì áp lực lên giá năng lượng.
Hai kịch bản cho thị trường
Từ góc độ vĩ mô và thị trường, các chuyên gia KBSV đưa ra hai kịch bản chính trong thời gian tới. Ở kịch bản tích cực với xác suất khoảng 60%, nếu giá dầu duy trì trong vùng 90–95 USD/thùng, chỉ số CPI của Việt Nam có thể dao động quanh 4,5–5% vào cuối năm. Với mức lạm phát này, mặc dù dư địa không lớn nhưng NHNN vẫn có một phần không gian cho việc nới lỏng chính sách tiền tệ, hạ nhiệt đà tăng của mặt bằng lãi suất, từ đó tạo động lực cho VNINDEX hồi phục và hướng lên vùng đỉnh cũ quanh 1900 điểm.
Ngược lại, ở kịch bản tiêu cực với xác suất khoảng 40%, nếu sau 2 tuần đàm phán, hai bên không tìm được tiếng nói chung, chiến sự bùng phát và leo thang trở lại, eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa, giá dầu lại vượt 110 USD/thùng và tiếp tục xu hướng tăng. Trong kịch bản này, lạm phát cuối năm có thể vượt 5% và dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ của NHNN trở nên rất hạn chế. Lãi suất sẽ tiếp tục có xu hướng tăng và thị trường nhiều khả năng sẽ rơi vào nhịp điều chỉnh trung hạn, hướng xuống vùng quanh 1500 điểm sau đó.
Thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran đang mang lại “khoảng nghỉ” cần thiết cho thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, đây mới chỉ là giải pháp ngắn hạn. Diễn biến tiếp theo của các cuộc đàm phán trong hai tuần tới sẽ đóng vai trò quyết định đối với xu hướng giá dầu, lạm phát và dòng vốn trên thị trường tài chính quốc tế. Trong bối cảnh đó, giới đầu tư được khuyến nghị tiếp tục theo dõi sát diễn biến địa chính trị, đặc biệt là các tín hiệu liên quan đến eo biển Hormuz – điểm nghẽn then chốt của chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
