Nới rộng tiêu chí xác định tình trạng nhà ở
Theo quy định mới, trường hợp được xác định là “chưa có nhà ở thuộc sở hữu của mình” áp dụng đối với các đối tượng thuộc khoản 1 Điều 77 Luật Nhà ở 2023 khi bản thân và vợ hoặc chồng (nếu có) không có tên hoặc không có thông tin về nhà ở trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất tại tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương nơi có dự án nhà ở xã hội.
Điểm đáng chú ý là việc xác định điều kiện không còn phụ thuộc cứng nhắc vào thời điểm nộp hồ sơ. Chỉ cần tại thời điểm xác nhận, người có nhu cầu và vợ hoặc chồng không đứng tên hoặc không có thông tin nhà ở trong Giấy chứng nhận tại địa phương nơi triển khai dự án, thì được xem xét đáp ứng điều kiện.
Trong thời hạn 7 ngày kể từ ngày nhận được đề nghị xác nhận điều kiện nhà ở, cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận theo quy định pháp luật đất đai tại địa phương nơi có dự án phải thực hiện xác nhận. Quy định này giúp rút ngắn thủ tục, tạo thuận lợi cho người dân tiếp cận chính sách.
Việc bổ sung tiêu chí “không có tên hoặc không có thông tin về nhà ở” góp phần tháo gỡ những vướng mắc thực tế, đặc biệt trong bối cảnh dữ liệu đất đai và nhà ở đang được số hóa và liên thông. Đồng thời, thẩm quyền xác nhận được giao cho cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận theo pháp luật đất đai, thay vì giới hạn cứng như trước đây.
Ngoài trường hợp hoàn toàn chưa có nhà, quy định mới tiếp tục duy trì tiêu chí đối với người đã có nhà nhưng diện tích bình quân thấp hơn 15 m² sàn/người. Diện tích bình quân đầu người được tính dựa trên số người thực tế đăng ký thường trú tại căn nhà, gồm người đứng đơn, vợ hoặc chồng, cha mẹ và các con (nếu có). Cách tính này phản ánh sát hơn điều kiện sinh sống thực tế của hộ gia đình.
Trong vòng 7 ngày kể từ khi nhận được đơn đề nghị xác nhận diện tích bình quân, UBND cấp xã có trách nhiệm xác nhận theo quy định. Đồng thời, Văn phòng đăng ký đất đai hoặc Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai tại khu vực có dự án sẽ xác nhận đối với trường hợp người đề nghị có tên trong Giấy chứng nhận.
Việc quy định rõ mốc thời gian 7 ngày trong cả hai trường hợp giúp tăng tính minh bạch, hạn chế kéo dài thủ tục và tạo thuận lợi cho người dân.
Những điều chỉnh tại Nghị định 54/2026/NĐ-CP được đánh giá là bước tiến quan trọng trong việc mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội. Trước đây, nhiều trường hợp gặp khó do cách hiểu cứng nhắc về điều kiện “chưa có nhà”, nhất là khi có biến động tài sản hoặc thay đổi nơi cư trú. Quy định mới giúp việc xác định điều kiện linh hoạt hơn, bám sát thực tế địa phương và giảm khiếu nại phát sinh.
Những nhóm đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội
Theo Điều 76 Luật Nhà ở 2023, đã được sửa đổi, bổ sung tại Luật Dân số 2025, phạm vi đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở xã hội khá rộng, thể hiện rõ định hướng an sinh xã hội.
Các nhóm đối tượng bao gồm người có công với cách mạng và thân nhân liệt sĩ thuộc diện được hỗ trợ cải thiện nhà ở; hộ nghèo, cận nghèo tại khu vực nông thôn; hộ nghèo, cận nghèo ở vùng thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai và biến đổi khí hậu; hộ nghèo, cận nghèo ở đô thị; và người thu nhập thấp tại khu vực đô thị.
Ngoài ra còn có công nhân, người lao động đang làm việc tại doanh nghiệp, hợp tác xã trong và ngoài khu công nghiệp; sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan lực lượng vũ trang; công nhân công an; công chức, công nhân và viên chức quốc phòng; người làm công tác cơ yếu hưởng lương từ ngân sách nhà nước.
Cán bộ, công chức, viên chức theo quy định pháp luật; đối tượng đã trả lại nhà ở công vụ (trừ trường hợp bị thu hồi do vi phạm); hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất phải giải tỏa, phá dỡ nhà ở mà chưa được bồi thường bằng nhà ở hoặc đất ở cũng thuộc diện được xem xét.
Bên cạnh đó, học sinh, sinh viên tại các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng, dạy nghề; học sinh trường dân tộc nội trú công lập; doanh nghiệp, hợp tác xã trong khu công nghiệp; và người có từ hai con đẻ trở lên cũng thuộc nhóm được hưởng chính sách theo quy định.
Trong bối cảnh nhu cầu nhà ở tại các đô thị lớn ngày càng gia tăng, đặc biệt đối với người thu nhập thấp và công nhân, việc hoàn thiện khung pháp lý về nhà ở xã hội có ý nghĩa then chốt. Việc mở rộng tiêu chí xác định “chưa có nhà ở” không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật pháp lý mà còn thể hiện sự thay đổi trong tư duy chính sách, lấy nhu cầu thực tế của người dân làm trung tâm.
Khi thủ tục được đơn giản hóa, tiêu chí rõ ràng và linh hoạt hơn, cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội sẽ rộng mở cho hàng triệu người dân. Đây được xem là nền tảng quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhà ở xã hội bền vững, góp phần bảo đảm an sinh và ổn định đời sống lâu dài cho các nhóm yếu thế.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
