Số liệu từ 80 công ty chứng khoán, đại diện gần như toàn bộ vốn chủ sở hữu trong ngành, cho thấy lượng vốn vay trên thị trường tiếp tục lập đỉnh. Diễn biến này gây chú ý bởi dư nợ tăng nhanh trong khi giá trị giao dịch bình quân lại suy giảm đáng kể so với quý trước.
Margin vượt 446.000 tỷ đồng, thanh khoản giảm 54%
Đến cuối tháng 6/2026, dư nợ margin tại các công ty chứng khoán đạt hơn 446.000 tỷ đồng, tăng gần 33.400 tỷ đồng, tương đương 8,1% so với cuối quý I. So với cuối năm 2025, quy mô dư nợ đã tăng gần 45.000 tỷ đồng.
Dư nợ tiếp tục mở rộng tại nhiều công ty chứng khoán. Trong nhóm dẫn đầu, TCBS tăng 15,6% so với quý trước, MBS tăng 12,1% và SSI tăng 9,4%. Một số công ty quy mô vừa và nhỏ cũng ghi nhận mức tăng cao, phần nào nhờ nền dư nợ thấp.
Ở chiều ngược lại, nhiều công ty chứng khoán nước ngoài thu hẹp hoạt động cho vay. Dư nợ tại Mirae Asset, KBSV, Maybank Investment Bank và Shinhan Việt Nam đều giảm so với cuối quý I, cho thấy xu hướng mở rộng margin không diễn ra đồng đều trên toàn thị trường.
Đáng chú ý, tỷ lệ dư nợ margin trên vốn hóa điều chỉnh theo lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng đã tăng lên khoảng 14,3%. Trong khi đó, giá trị giao dịch bình quân mỗi phiên trong quý II giảm tới 54% so với quý trước.
Sự trái chiều giữa dư nợ và thanh khoản cho thấy lượng vốn vay tăng thêm chưa chắc đã được đưa trực tiếp vào các giao dịch khớp lệnh hàng ngày. Đây cũng là lý do con số margin kỷ lục chưa phản ánh đầy đủ mức độ hưng phấn của nhà đầu tư cá nhân.
Phần lớn dư nợ nằm trong các "deal" riêng
Theo đánh giá của BSC, phần lớn dư nợ margin hiện nay tập trung vào các khoản cho vay theo thỏa thuận riêng. Một số công ty có hoạt động cho vay theo các "deal" lớn như VPBankS và TCBS tiếp tục ghi nhận dư nợ tăng trong quý II.
Các khoản vay này thường được thiết kế cho từng khách hàng hoặc giao dịch cụ thể, với quy mô lớn và điều kiện riêng. Nguồn vốn vì vậy có thể tập trung tại một số ít tài khoản, thay vì phân bổ rộng cho nhà đầu tư cá nhân giao dịch thông thường.
Điều này phần nào giải thích vì sao dư nợ margin tăng lên mức cao nhất lịch sử nhưng thanh khoản thị trường lại giảm hơn một nửa. Nếu vốn vay tập trung tại các giao dịch riêng, lượng tiền này chưa chắc được phản ánh ngay vào giá trị khớp lệnh trên sàn.
Dù vậy, việc dư nợ tập trung vào một số khoản vay lớn cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với hoạt động quản trị rủi ro. Khả năng thu hồi vốn sẽ phụ thuộc vào chất lượng tài sản bảo đảm, mức độ tập trung khoản vay và tính thanh khoản của cổ phiếu được sử dụng làm tài sản thế chấp.
BSC đánh giá định giá VN-Index đang ở vùng thấp so với lịch sử, nhưng thị trường vẫn chịu sức ép từ thanh khoản yếu và mặt bằng lãi suất cao. Khả năng chỉ số được định giá lại trong nửa cuối năm sẽ phụ thuộc vào tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp và sự trở lại của dòng tiền.
Dư nợ hơn 446.000 tỷ đồng có thể trở thành nguồn lực hỗ trợ thị trường khi thanh khoản cải thiện. Tuy nhiên, trong bối cảnh vốn vay tập trung nhiều vào các "deal" riêng, con số kỷ lục này chưa đồng nghĩa với việc nhà đầu tư nhỏ lẻ đang đồng loạt vay tiền để "chơi" chứng khoán.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
