Sự bùng nổ này được thúc đẩy bởi khung pháp lý nghiêm ngặt, đặc biệt là lệnh thí điểm cấm xe máy xăng tại các quận trung tâm Hà Nội từ giữa năm 2026. Bên cạnh đó, các chính sách ưu đãi thuế và hỗ trợ tài chính từ Chính phủ đã tạo động lực kinh tế giúp người dân dễ dàng tiếp cận xe điện hơn. Cuộc đua giữa các hãng xe hiện không chỉ dừng lại ở sản phẩm mà còn mở rộng sang hệ sinh thái hạ tầng trạm sạc và đổi pin tiện lợi. Đây được xem là thời điểm then chốt định hình lại toàn bộ diện mạo giao thông đô thị và thói quen tiêu dùng tại Việt Nam.
Năm 2025 khép lại với những biến động chưa từng có trên thị trường xe máy Việt Nam. Lần đầu tiên sau hàng thập kỷ, trật tự "lưỡng cực" Honda - Yamaha bị phá vỡ, đồng thời chính sách hạn chế xe xăng tại Hà Nội đã chính thức ấn định ngày hiệu lực, tạo ra làn sóng chuyển đổi mạnh mẽ.
Cấu trúc thị trường và thị phần năm 2025
Bức tranh thị trường xe máy Việt Nam năm 2025 phản ánh sự phân cực sâu sắc giữa nhóm xe truyền thống đang suy thoái và nhóm xe điện đang tăng trưởng phi mã. Có một sự chênh lệch đáng kể giữa số liệu của VAMM và số liệu toàn thị trường, chính khoảng trống này là nơi VinFast và các hãng xe điện khác đang chiếm lĩnh.
Thị trường VAMM (Honda, Yamaha, Suzuki, SYM, Piaggio): Tổng doanh số đạt 2.615.057 xe, giảm 1,5% so với năm 2024. Sự suy giảm này cho thấy nhu cầu xe xăng đã đạt đỉnh và bắt đầu đi xuống theo chu kỳ.
Thị trường toàn diện (bao gồm xe điện): Theo Motorcycles Data, tổng quy mô thị trường đạt 3,4 triệu xe, tăng trưởng ấn tượng 14,9%.
Sự chênh lệch khoảng 800.000 xe giữa số liệu VAMM và toàn thị trường chính là "lãnh địa" của xe máy điện, với VinFast chiếm tỷ trọng lớn nhất, theo sau là Yadea, Dat Bike, Pega và các dòng xe máy điện nhập khẩu.
Việc Yamaha mất vị trí số 2 vào tay VinFast không chỉ là một hiện tượng nhất thời mà phản ánh sự chậm trễ trong thích ứng chiến lược. Trong khi VinFast phủ kín các phân khúc từ phổ thông (Evo) đến cao cấp (Theon) và giải quyết bài toán sạc bằng trạm đổi pin V-Green, Yamaha vẫn loay hoay với mẫu Neo's có giá thành cao và phạm vi hoạt động hạn chế, chưa có hệ sinh thái hỗ trợ. Sự sụt giảm 17,3% doanh số là hồi chuộng báo động cho thấy người tiêu dùng trẻ - nhóm khách hàng truyền thống của Yamaha - đang chuyển dịch sang các dòng xe điện hiệu năng cao của VinFast hoặc Dat Bike.
Trật tự "Tam mã" mới được thiết lập
Số liệu tổng kết thị trường năm 2025 đã mang đến một cú sốc lớn cho giới quan sát. VinFast, hãng xe nội địa, đã chính thức vượt qua "ông lớn" Nhật Bản Yamaha để trở thành thương hiệu xe máy có thị phần lớn thứ 2 tại Việt Nam.
Cụ thể, VinFast đạt doanh số kỷ lục 406.453 xe, tăng trưởng thần tốc 473% so với năm trước. Trong khi đó, nhóm các nhà sản xuất xe máy truyền thống (VAMM) lại ghi nhận sự sụt giảm 1,5%, cho thấy nhu cầu xe xăng đã đạt đỉnh và bắt đầu đi xuống. Điều đáng chú ý là trong khi Yamaha sụt giảm 17,3% doanh số và đánh mất vị thế lịch sử, thì toàn bộ phần tăng trưởng dương của thị trường (tăng 14,9%, đạt 3,4 triệu xe) đều đến từ mảng xe điện.
Thị trường Việt Nam hiện tại không còn là sân chơi riêng của xe xăng mà đã chuyển sang thế chân vạc giữa Honda (vẫn dẫn đầu nhưng chịu áp lực lớn), VinFast (tăng trưởng phi mã) và Yamaha (đang trong giai đoạn khủng hoảng thị phần).
Áp lực từ "bàn tay hữu hình": Cấm xe xăng tại Vành đai 1
Bên cạnh sự thay đổi về thị phần, yếu tố tác động mạnh nhất đến tâm lý người tiêu dùng cuối năm 2025 chính là Nghị quyết của HĐND Thành phố Hà Nội về vùng phát thải thấp (LEZ).
Theo đó, từ ngày 1/7/2026, Hà Nội sẽ chính thức thí điểm cấm xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch lưu thông tại các khu vực trong Vành đai 1. Đây không còn là dự thảo mà đã là văn bản quy phạm pháp luật, buộc người dân và doanh nghiệp phải tính toán lại bài toán phương tiện.
Khu vực cấm bao gồm 9 phường trọng điểm thuộc các quận trung tâm như Hoàn Kiếm (Hàng Bài, Tràng Tiền, Lý Thái Tổ...), Hai Bà Trưng, Ba Đình và Đống Đa. Lộ trình này sẽ mở rộng ra toàn bộ Vành đai 1 vào năm 2028 và Vành đai 3 vào năm 2030. Việc hạn chế sẽ bắt đầu theo khung giờ cao điểm và tiến tới cấm hoàn toàn. Điều này tác động trực tiếp đến hàng triệu người lao động, cư dân và đặc biệt là lực lượng giao vận (shipper) hoạt động trong khu vực này.
Cú hích kép từ chính sách tài chính
Để hỗ trợ người dân trước "giờ G", Chính phủ và các địa phương đã tung ra những gói hỗ trợ chưa từng có tiền lệ. Nghị định 51/2025/NĐ-CP tiếp tục gia hạn miễn 100% lệ phí trước bạ cho xe điện đến hết tháng 2/2027, giúp người mua tiết kiệm từ 2-5% chi phí lăn bánh.
Đặc biệt, Hà Nội dự kiến triển khai gói hỗ trợ trực tiếp lên tới 5 triệu đồng cho mỗi trường hợp chuyển đổi từ xe xăng cũ nát sang xe máy điện. Sự kết hợp giữa "lệnh cấm" và chính sách "hỗ trợ tài chính" đang khiến người tiêu dùng, đặc biệt là tại các đô thị lớn, loại bỏ dần xe xăng khỏi danh mục mua sắm mới vì lo ngại mất giá và rủi ro không được lưu thông.
Ngoài ra, quy định mới yêu cầu các công trình xây dựng mới như chung cư, tòa nhà văn phòng, trung tâm thương mại trong vành đai 3 phải bố trí trạm sạc công cộng tối thiểu cho 30% tổng số chỗ đỗ xe. Điều này giải quyết bài toán "con gà - quả trứng" về hạ tầng sạc tại các khu dân cư.
Thị trường xe máy điện Việt Nam đầu năm 2026 là sự kết hợp giữa chính sách "cây gậy" và "củ cà rốt" đã tạo ra một môi trường hoàn hảo cho sự thống trị của xe điện.
Trong bài tiếp theo, "Cuộc chiến xe máy điện 2026: Ai nắm hạ tầng, người đó thắng", Tạp chí Thương Trường sẽ gửi tới bạn đọc cuộc chạy đua khốc liệt về công nghệ và hạ tầng năng lượng giữa các hàng xe máy điện.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
