Chi phí cao kéo theo sức mua giảm
Trong báo cáo cập nhật công bố vào trung tuần tháng 3/2026, Công ty Chứng khoán MB (MBS) nhận định giai đoạn 2026–2027 nhiều khả năng sẽ là quãng thời gian không dễ dàng đối với ngành bán lẻ hàng không thiết yếu.
Theo MBS, thị trường đang phải đối mặt với ba lực cản lớn. Thứ nhất, cầu tiêu dùng vẫn ở trạng thái yếu, chưa cho thấy dấu hiệu phục hồi rõ rệt. Thứ hai, mặt bằng lãi suất cho vay được dự báo có thể tăng trở lại sau giai đoạn nới lỏng. Thứ ba, giá các mặt hàng thiết yếu tiếp tục nhích lên do chi phí vận chuyển toàn cầu chưa ổn định và căng thẳng địa chính trị vẫn kéo dài.
Khi lạm phát bào mòn thu nhập thực tế, phản ứng quen thuộc của người tiêu dùng là thắt chặt chi tiêu và trì hoãn các khoản mua sắm không cấp bách. Hệ quả là các ngành hàng không thiết yếu lập tức chịu tác động.
Trong nhóm này, điện tử tiêu dùng được xem là lĩnh vực nhạy cảm nhất. Đây là ngành phụ thuộc lớn vào chu kỳ nâng cấp sản phẩm và sức mua của tầng lớp trung lưu. Khi túi tiền của người tiêu dùng trở nên dè dặt hơn, những món hàng có giá trị lớn như điện thoại, máy tính, tivi thường là thứ bị hoãn lại đầu tiên.
Bên cạnh yếu tố cầu suy yếu, MBS cũng cảnh báo nguy cơ thiếu hụt nguyên liệu trong chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu. Nếu tình trạng này kéo dài, giá các sản phẩm điện tử có thể tăng từ 10% đến 30%, tùy từng mặt hàng.
Trong bối cảnh sức mua chưa phục hồi hoàn toàn, việc giá bán tăng thêm có thể khiến nhu cầu tiêu thụ chung của thị trường chỉ dừng lại ở mức đi ngang so với cùng kỳ năm trước. Đây là một thách thức đáng kể đối với các nhà bán lẻ điện tử trong ngắn hạn.
Tuy nhiên, nghịch lý của thị trường là những giai đoạn khó khăn thường lại mở ra lợi thế cho các doanh nghiệp bán lẻ quy mô lớn. Các doanh nghiệp có khả năng quản trị chuỗi cung ứng tốt, đồng thời nắm giữ lượng hàng tồn kho được nhập từ giai đoạn giá thấp, sẽ có cơ hội duy trì biên lợi nhuận tốt hơn khi giá thị trường tăng.
Ngoài ra, mạng lưới phân phối rộng cùng khả năng thương lượng với nhà cung cấp giúp các nhà bán lẻ lớn linh hoạt hơn trong việc điều chỉnh chiến lược giá, qua đó giảm bớt tác động từ biến động chi phí.
Trong báo cáo của MBS, chuỗi bán lẻ điện thoại và thiết bị điện tử của Thế Giới Di Động thuộc MWG vẫn được kỳ vọng duy trì đà tăng trưởng tương đối ổn định trong những năm tới. Theo dự báo, doanh thu của chuỗi có thể đạt tốc độ tăng trưởng kép khoảng 12% trong giai đoạn 2026–2027.
Dù vậy, chiến lược của doanh nghiệp trong thời gian tới được cho là sẽ nghiêng về củng cố nền tảng hơn là mở rộng nhanh hệ thống. Cụ thể, chuỗi Thế Giới Di Động dự kiến duy trì khoảng 1.012 cửa hàng trong năm 2026, tập trung vào tối ưu vận hành, cải thiện hiệu quả bán hàng và kiểm soát chi phí.
Sang năm 2027, doanh nghiệp có thể bắt đầu mở rộng trở lại nhưng với tốc độ khá thận trọng, khoảng 2%, tương đương khoảng 20 cửa hàng mới.
Theo các chuyên gia, dù sức mua chung của thị trường có thể chững lại, doanh nghiệp vẫn có khả năng duy trì thị phần nhờ danh mục sản phẩm đa dạng và mạng lưới phân phối rộng khắp.
Tuy vậy, dự phóng của MBS vẫn mang tính thận trọng hơn so với kế hoạch kinh doanh của MWG. Lý do chủ yếu nằm ở rủi ro chi phí vận hành gia tăng. Giá năng lượng leo thang có thể kéo theo áp lực lên giá vốn hàng bán cũng như chi phí duy trì hệ thống cửa hàng, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận của doanh nghiệp.
Dưa địa còn rộng
Bên cạnh các yếu tố vĩ mô, thị trường tiêu dùng Việt Nam đang chứng kiến sự thay đổi đáng kể trong cách người dân chi tiêu.
Một trong những xu hướng nổi bật là sự dịch chuyển sang tiêu dùng có tính toán. Trong bối cảnh kinh tế vẫn còn nhiều biến động, người tiêu dùng ngày càng thận trọng hơn với túi tiền của mình. Mỗi quyết định mua sắm thường được cân nhắc kỹ lưỡng, từ việc so sánh giá giữa các cửa hàng đến việc tìm kiếm những lựa chọn tối ưu nhất về chi phí.
Sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử càng củng cố xu hướng này. Chỉ với vài thao tác trên điện thoại, người mua có thể tra cứu thông tin sản phẩm, đối chiếu giá giữa nhiều nền tảng và lựa chọn các chương trình khuyến mãi hấp dẫn. Thị trường vì thế trở nên minh bạch hơn, đồng thời cũng cạnh tranh hơn.
Tuy nhiên, câu chuyện tiêu dùng không còn chỉ xoay quanh yếu tố giá. Một bộ phận người tiêu dùng, đặc biệt là giới trẻ thành thị, bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến yếu tố bền vững và chất lượng trải nghiệm. Song song với đó, nhu cầu nâng cao chất lượng sống cũng ngày càng rõ nét.
Thay vì chỉ tập trung vào việc sở hữu nhiều hàng hóa vật chất, không ít người sẵn sàng dành ngân sách lớn hơn cho các trải nghiệm như du lịch, ẩm thực hay các hoạt động giải trí. Đây được xem là một trong những xu hướng tiêu dùng đang dần định hình lại thị trường bán lẻ.
Cùng với sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng, Việt Nam cũng trở thành điểm đến của ngày càng nhiều thương hiệu phong cách sống quốc tế. Gần đây, thương hiệu lifestyle đến từ Hàn Quốc - Tactflow đã chính thức gia nhập thị trường.
Tactflow hướng tới nhóm khách hàng trẻ trong độ tuổi 25–35 với triết lý “Me Time”, khuyến khích người dùng dành thời gian chăm sóc bản thân giữa nhịp sống bận rộn. Danh mục sản phẩm của thương hiệu này tập trung vào các vật dụng gắn với lối sống năng động như bình giữ nhiệt, hộp cơm, túi tote hay vali du lịch.
Sự xuất hiện của các thương hiệu lifestyle mới, đặc biệt từ Hàn Quốc, được cho là đang góp phần làm thay đổi cấu trúc cạnh tranh của thị trường tiêu dùng Việt Nam. Trong cuộc đua này, thiết kế, trải nghiệm sử dụng và câu chuyện thương hiệu ngày càng trở thành những yếu tố tạo khác biệt.
Dù còn nhiều thách thức trong ngắn hạn, triển vọng dài hạn của thị trường bán lẻ Việt Nam vẫn được đánh giá khá tích cực.
Quy mô thị trường bán lẻ Việt Nam năm 2025 ước đạt khoảng 162,87 tỷ USD. Theo nhiều dự báo, con số này có thể vượt mốc 209 tỷ USD vào năm 2030, tương đương tốc độ tăng trưởng bình quân hơn 5% mỗi năm.
Một yếu tố quan trọng khác nằm ở dư địa phát triển của mô hình bán lẻ hiện đại. Theo số liệu được MBS dẫn lại, cách đây khoảng hai năm, hệ thống siêu thị và trung tâm thương mại mới chỉ chiếm khoảng 15% tổng quy mô bán lẻ của Việt Nam.
Tỷ lệ này vẫn thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực như Thái Lan, Trung Quốc hay Indonesia, nơi bán lẻ hiện đại chiếm khoảng 20–25% thị phần, thậm chí có những thị trường đạt tới 40–45%.
Khoảng cách này cho thấy ngành bán lẻ hiện đại tại Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để mở rộng trong những năm tới.
Theo các chuyên gia, ít nhất đến năm 2030, thị trường Việt Nam vẫn đủ điều kiện để các nhà bán lẻ tiếp tục gia tăng quy mô. Một trong những hướng đi đáng chú ý là mở rộng hệ thống cửa hàng về khu vực nông thôn, nơi mật độ bán lẻ hiện đại vẫn còn khá thấp.
Bên cạnh đó, xu hướng tiêu dùng của người Việt cũng đang dần chuyển dịch theo hướng ưu tiên các sản phẩm có thương hiệu rõ ràng và chất lượng cao hơn. Thu nhập bình quân đầu người tiếp tục cải thiện được xem là động lực quan trọng thúc đẩy sự chuyển dịch này.
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt, các doanh nghiệp bán lẻ buộc phải đẩy mạnh đổi mới sản phẩm, đồng thời nâng cao trải nghiệm mua sắm cho khách hàng.
Việc ứng dụng công nghệ, đặc biệt là dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo, đang trở thành xu hướng nổi bật trong ngành bán lẻ toàn cầu. Đối với các doanh nghiệp Việt Nam, khả năng tận dụng công nghệ kết hợp với lợi thế am hiểu thị trường nội địa sẽ là yếu tố then chốt để duy trì tăng trưởng và củng cố vị thế trong cuộc cạnh tranh ngày càng khốc liệt của thị trường.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
