"Vàng thau lẫn lộn" và cách nhận biết
Sản phẩm đóng hộp vốn là biểu tượng của sự tiện lợi và tiêu chuẩn công nghiệp. Thế nhưng, chính đặc tính "kín cổng cao tường" của bao bì lại trở thành bức màn che giấu những sai phạm về chất lượng.
Trong kinh tế học, đây gọi là sự bất đối xứng thông tin, tức là nhà sản xuất biết rõ bên trong hộp thịt kia là phần thịt tươi ngon hay là thịt bệnh được tẩy rửa bằng hóa chất, nhưng người mua thì không. Khi miếng thịt đã được xay nhuyễn, phối trộn gia vị, chất bảo quản và xử lý nhiệt độ cao, mọi dấu vết về màu sắc tái nhợt của thịt bệnh hay mùi hôi thối đều bị triệt tiêu.
Hiện nay, công cụ duy nhất người tiêu dùng có trong tay là nhãn mác. Tuy nhiên, nhãn mác chỉ thể hiện những gì nhà sản xuất "muốn" cho chúng ta biết. Những dòng chữ như "Thịt heo tươi", "Quy trình đạt chuẩn ISO", "Chứng nhận HACCP" trở nên vô nghĩa khi khâu kiểm soát đầu vào bị cố tình buông lỏng hoặc bắt tay gian dối. Người dân không có máy đo vi sinh, không có bộ kit test dịch bệnh tại chỗ… và càng không thể mở hộp dùng thử ngay tại kệ siêu thị.
Dù rất khó để nhận biết 100% bằng mắt thường đối với đồ hộp, nhưng người tiêu dùng có thể áp dụng chiến thuật "loại trừ rủi ro" dựa trên các dấu hiệu vật lý và trực giác sau.
Nhận diện qua "ngoại hình" bao bì (Cấp độ 1). Đây là hàng rào phòng thủ đầu tiên. Đừng bao giờ mua những hộp có dấu hiệu như: Hộp bị phồng, bị trương. Đây là dấu hiệu nguy hiểm nhất vì vi khuẩn (đặc biệt là Clostridium botulinum) phát triển bên trong, chúng sinh khí làm phồng vỏ hộp.
Vỏ hộp bị móp méo, han gỉ, nếu hộp bị móp méo ở các đường gờ hoặc nắp hộp có thể tạo ra những vết nứt li ti khiến vi khuẩn xâm nhập. Gỉ sét có thể làm nhiễm độc kim loại nặng vào thực phẩm.
Ngay khi mở hộp, hãy dùng tất cả giác quan để kiểm chứng thay vì cho ngay vào chảo nấu. Nếu phát hiện đồ hộp tươi ngon có mùi thơm đặc trưng của gia vị và thịt chin thì đây có thể là hàng chất lượng, ngược lại nếu có mùi hơi chua, mùi nồng của hóa chất hoặc mùi "lạ" không tự nhiên, hãy bỏ ngay lập tức.
Thịt hộp bẩn thường có màu sắc không đồng nhất. Nếu thấy thịt có những đốm trắng, xám hoặc màu quá rực rỡ (do dùng quá nhiều phẩm màu để che đậy màu thịt bệnh), đó là dấu hiệu cảnh báo. Miếng thịt hoặc khối pate phải có độ kết dính tự nhiên. Nếu thịt bị bở nát, chảy nước hoặc có dịch nhầy lạ, đó là biểu hiện của nguyên liệu kém chất lượng hoặc quá trình bảo quản bị hỏng.
Người tiêu dùng hãy chọn những thương hiệu có mã QR truy xuất nguồn gốc đến tận trang trại. Sử dụng ứng dụng iCheck hoặc các app quản lý thị trường, kiểm tra xem mã vạch có tồn tại, lô hàng có nằm trong danh sách đang bị thu hồi hay không?
Nguyên nhân từ đâu, cần làm gì để ngăn chặn?
Qua lời khai của bị can Nguyễn Thị Lan về việc thu mua heo bệnh suốt nửa năm để tuồn vào Công ty Đồ hộp Hạ Long đã hé lộ một sự thật tàn khốc: Thịt bẩn không tự nhiên sinh ra, nó là kết quả của một chuỗi cung ứng "đen" được nuôi dưỡng bởi sự thiếu hụt cơ chế hỗ trợ và sự suy đồi đạo đức kinh doanh.
Trong chăn nuôi, dịch bệnh là nỗi ám ảnh lớn nhất. Với dịch tả heo châu Phi, tỷ lệ chết có thể lên đến 100%. Khi đó, người nông dân đứng trước hai lựa chọn. Một là báo cáo chính quyền, chấp nhận tiêu hủy, chờ đợi thủ tục hành chính rườm rà và nhận mức hỗ trợ thường thấp hơn nhiều so với giá thị trường.
Lựa chọn 2 là chủ chăn nuôi sẽ tìm cách bán tháo cho thương lái, nhận tiền mặt ngay lập tức, "vớt vát" được chút vốn liếng dù giá rẻ mạt, và quan trọng nhất là không phải đối mặt với các thủ tục xét nghiệm phức tạp.
Các đối tượng như Nguyễn Thị Lan đóng vai trò như những con "kền kền" thực phẩm. Chúng len lỏi vào từng ngõ ngách, lợi dụng nỗi sợ trắng tay của nông dân để thu gom thịt bệnh với giá chỉ bằng 1/3, 1/4 giá thịt sạch. Những kẻ này không chỉ buôn bán thịt, chúng đang buôn bán mầm bệnh và sự an nguy của cộng đồng.
Để không còn những "vụ án 120 tấn thịt bệnh", xã hội cần một cơ chế giám sát mới bằng các biện pháp như: Thiết lập mạng lưới "Hậu kiểm nhân dân". Các hội bảo vệ người tiêu dùng cần có quỹ độc lập để lấy mẫu ngẫu nhiên tại siêu thị và xét nghiệm định kỳ, sau đó công bố rộng rãi trên báo chí.
Cần minh bạch hóa danh sách nhà cung ứng. Các công ty đồ hộp lớn phải có nghĩa vụ công khai danh sách các trang trại cung cấp nguyên liệu hàng tháng trên website để cơ quan chức năng và người dân cùng giám sát.
Người tiêu dùng cần kiên quyết quay lưng với các thương hiệu đã có tì vết về đạo đức kinh doanh. Sự sụt giảm doanh thu là hình phạt đau đớn và hiệu quả nhất đối với doanh nghiệp.
Để ngăn chặn thịt bệnh tuồn vào các nhà máy như Canfoco, chúng ta cần một chiến lược "vây ráp" từ nhiều phía.
Bảo hiểm nông nghiệp là bắt buộc, thay vì trông chờ vào ngân sách nhà nước, cần đẩy mạnh bảo hiểm nông nghiệp. Khi có dịch, công ty bảo hiểm sẽ thẩm định và bồi thường ngay lập tức.
Khi đã đủ điều kiện đền bù, mức hỗ trợ tiêu hủy phải đạt ít nhất 80% giá thị trường. Nếu mức hỗ trợ quá thấp, người dân sẽ luôn có xu hướng "bán chui" cho thương lái để giảm lỗ. Truy trách nhiệm tới tận người chủ các trang trại, nếu phát hiện họ bán thịt bẩn ra ngoài thị trường.
Thay thế giấy kiểm dịch viết tay bằng hệ thống số hóa có mã định danh duy nhất cho mỗi lô hàng. Giấy tờ này phải được liên kết giữa trại nuôi - cơ quan thú y - trạm kiểm soát giao thông. Việc "mượn" hay "xào nấu" chứng từ giấy sẽ trở nên bất khả thi.
Giám sát hành trình xe vận chuyển thực phẩm: Yêu cầu các xe vận chuyển gia súc, gia cầm quy mô lớn phải lắp định vị GPS. Nếu xe đi chệch lộ trình (ghé vào các kho bãi bất chính hoặc các lò mổ lậu), hệ thống sẽ cảnh báo ngay cho cơ quan chức năng…
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
