Để khắc phục những khoảng trống pháp lý hiện nay, Bộ Công Thương đang đề xuất ban hành Nghị định quy định tiêu chí xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa lưu thông trong nước, qua đó tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho doanh nghiệp và tăng cường kiểm soát các hành vi gian lận xuất xứ.
Theo Bộ Công Thương, Việt Nam hiện đã có hệ thống quy định về xuất xứ hàng hóa phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu và thực hiện các cam kết trong các hiệp định thương mại tự do. Tuy nhiên, đối với hàng hóa lưu thông trên thị trường nội địa, vẫn chưa có quy định thống nhất để xác định khi nào một sản phẩm được phép ghi nhận có xuất xứ Việt Nam.
Thực tế này đã dẫn đến nhiều cách hiểu và áp dụng khác nhau trong cộng đồng doanh nghiệp. Không ít trường hợp sản phẩm chỉ trải qua các công đoạn gia công, lắp ráp hoặc hoàn thiện đơn giản tại Việt Nam nhưng vẫn được gắn nhãn "Sản xuất tại Việt Nam", "Sản phẩm của Việt Nam" hoặc "Made in Vietnam".
Thậm chí, có những sản phẩm được sản xuất hoàn toàn ở nước ngoài hoặc đặt gia công tại nước ngoài nhưng vẫn mang nhãn hàng Việt, gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng và làm ảnh hưởng đến môi trường cạnh tranh lành mạnh trên thị trường.
Bộ Công Thương cho rằng quá trình toàn cầu hóa và sự phát triển của các chuỗi cung ứng xuyên biên giới đã khiến việc xác định xuất xứ hàng hóa ngày càng phức tạp. Bên cạnh những cụm từ quen thuộc như "Sản xuất tại" hay "Sản phẩm của", nhiều doanh nghiệp hiện sử dụng các cách ghi nhãn như "Lắp ráp tại", "Thiết kế bởi" hoặc "Chế tạo bởi", khiến người tiêu dùng khó nhận diện nguồn gốc thực sự của sản phẩm.
Không chỉ xuất phát từ hành vi cố tình lợi dụng kẽ hở pháp luật, tình trạng ghi nhãn chưa chính xác còn đến từ việc một số doanh nghiệp chưa hiểu đầy đủ các quy định về xuất xứ hàng hóa cũng như trách nhiệm pháp lý liên quan.
Tăng trách nhiệm doanh nghiệp, bảo vệ thương hiệu hàng Việt
Để xử lý tình trạng trên, dự thảo Nghị định đưa ra các tiêu chí cụ thể nhằm xác định hàng hóa có xuất xứ Việt Nam. Theo đó, những sản phẩm được tạo ra hoàn toàn tại Việt Nam sẽ được công nhận xuất xứ Việt Nam theo quy định.
Đối với hàng hóa sử dụng nguyên liệu nhập khẩu, sản phẩm vẫn có thể được xác định là hàng Việt nếu đáp ứng các tiêu chí về tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước hoặc các quy tắc chuyển đổi xuất xứ theo quy định.
Đáng chú ý, dự thảo quy định rõ các công đoạn gia công hoặc chế biến đơn giản không làm thay đổi bản chất hàng hóa sẽ không được tính là căn cứ để xác định xuất xứ Việt Nam. Đây được xem là điểm quan trọng nhằm ngăn chặn tình trạng lợi dụng các hoạt động sản xuất tối thiểu để gắn mác hàng Việt cho sản phẩm có nguồn gốc nước ngoài.
Việc ghi thông tin xuất xứ trên nhãn hàng hóa vẫn được thực hiện theo nguyên tắc tự nguyện và tự kê khai. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải có trách nhiệm lưu giữ hồ sơ, chứng từ và chứng minh sản phẩm đáp ứng đầy đủ các tiêu chí xuất xứ khi cơ quan có thẩm quyền tiến hành kiểm tra.
Theo Bộ Công Thương, dự thảo Nghị định không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính mới, nhưng sẽ tạo ra cơ sở pháp lý minh bạch để xử lý các hành vi vi phạm, giải quyết tranh chấp liên quan đến xuất xứ hàng hóa và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Khi được ban hành, Nghị định được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao uy tín của hàng hóa Việt Nam trên thị trường, tăng trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc công bố thông tin xuất xứ, đồng thời củng cố niềm tin của người tiêu dùng đối với các sản phẩm mang nhãn "Made in Vietnam".
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
