Lãi suất cao, lực cản lớn nhất với tài sản Bitcoin
Trên thực tế, giá Bitcoin hiếm khi giảm vì một nguyên nhân đơn lẻ. Khác với vàng hay cổ phiếu, Bitcoin chịu tác động đồng thời bởi ba nhóm yếu tố: bối cảnh vĩ mô toàn cầu, dòng tiền tổ chức, và cấu trúc đặc thù của thị trường tiền điện tử, nơi đòn bẩy cao và tâm lý giao dịch có thể khuếch đại biến động. Vì vậy, để hiểu nguyên nhân Bitcoin giảm trong thời gian qua, cần nhìn tổng thể nhiều lớp dữ liệu, thay vì chỉ dựa vào một vài tin tức rời rạc.
Một trong những lý do quan trọng nhất khiến Bitcoin suy yếu nằm ở môi trường vĩ mô. Trong bối cảnh lạm phát toàn cầu chưa hoàn toàn “hạ nhiệt”, các ngân hàng trung ương lớn, đặc biệt là Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), vẫn duy trì quan điểm thận trọng. Điều này đồng nghĩa mặt bằng lãi suất ở Mỹ có xu hướng duy trì cao lâu hơn dự kiến.
Với thị trường tài chính, lãi suất cao kéo dài tạo ra hai tác động lớn lên Bitcoin.
Thứ nhất, chi phí cơ hội tăng lên. Bitcoin không tạo ra dòng tiền như trái phiếu hay cổ phiếu có cổ tức. Khi lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ ở mức hấp dẫn, dòng vốn toàn cầu thường có xu hướng chuyển sang các tài sản an toàn hơn. Nói cách khác, nhà đầu tư có thể “ăn lãi chắc” với trái phiếu, thay vì chấp nhận biến động mạnh của Bitcoin.
Thứ hai, thanh khoản bị siết lại. Khi lãi suất cao, tiền không còn rẻ, các quỹ đầu cơ và nhà đầu tư tổ chức thường giảm đòn bẩy, thu hẹp vị thế rủi ro. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến crypto – nhóm tài sản vốn phụ thuộc nhiều vào dòng tiền đầu cơ và mức độ chấp nhận rủi ro của thị trường.
Cùng với đó, sức mạnh đồng USD cũng là một biến số đáng chú ý. Khi USD mạnh lên, chỉ số USD Index (DXY) tăng, dòng tiền quốc tế thường quay về nắm giữ USD. Điều này khiến thanh khoản đổ vào các tài sản rủi ro như Bitcoin giảm đi. Trong nhiều chu kỳ, USD mạnh thường đi kèm với giai đoạn Bitcoin chịu áp lực điều chỉnh.
Tuy nhiên, điều đáng lưu ý là mối quan hệ giữa USD và Bitcoin không hoàn toàn tuyến tính. Trong các cú sốc thị trường, USD có thể tăng do nhu cầu nắm giữ tiền mặt, khiến Bitcoin giảm mạnh. Nhưng sau đó, nếu Fed buộc phải nới lỏng để ổn định hệ thống, Bitcoin lại có thể hồi phục. Đây là lý do khiến Bitcoin có thể giảm nhanh trong ngắn hạn dù bối cảnh dài hạn vẫn còn nhiều yếu tố hỗ trợ.
Chốt lời, ETF chậm lại và hiệu ứng “thanh lý đòn bẩy” khuếch đại nhịp giảm
Bên cạnh yếu tố vĩ mô, sự điều chỉnh của Bitcoin trong thời gian qua còn đến từ những nguyên nhân “nội tại” của thị trường tiền điện tử.
Trước hết, Bitcoin đã trải qua giai đoạn tăng mạnh trước đó, thu hút lượng lớn nhà đầu tư ngắn hạn tham gia. Khi giá tăng nóng, thị trường thường xuất hiện tâm lý “đủ lời là bán”, đặc biệt với nhóm lướt sóng. Khi áp lực chốt lời tăng, Bitcoin dễ bước vào nhịp điều chỉnh để tái cân bằng cung - cầu.
Đây là diễn biến tương đối bình thường trong thị trường tài chính. Tuy nhiên, với Bitcoin, nhịp điều chỉnh thường mạnh hơn do mức độ biến động vốn dĩ đã cao. Chỉ cần một vài phiên giảm mạnh cũng có thể khiến tâm lý thị trường đảo chiều nhanh chóng.
Một yếu tố khác là dòng tiền ETF Bitcoin spot. Từ khi ETF Bitcoin được chấp thuận, thị trường kỳ vọng dòng vốn tổ chức sẽ tạo lực đỡ bền vững cho giá. Trong giai đoạn đầu, ETF thực tế đã góp phần tạo ra cầu mua lớn, hỗ trợ Bitcoin tăng mạnh.
Tuy nhiên, ETF cũng phản ánh tâm lý của nhà đầu tư tổ chức. Khi dòng tiền vào ETF chậm lại, hoặc xuất hiện các phiên rút ròng, thị trường lập tức mất đi một động lực quan trọng. Trong bối cảnh lãi suất cao và thị trường thận trọng, việc ETF “hạ nhiệt” là điều không quá bất ngờ.
Ngoài ra, Bitcoin còn chịu tác động từ sự kiện halving và nhóm thợ đào (miners). Halving về dài hạn làm giảm nguồn cung mới, thường được xem là yếu tố tích cực. Nhưng về ngắn hạn, khi phần thưởng đào giảm, doanh thu của thợ đào bị thu hẹp. Trong giai đoạn giá chưa tăng đủ nhanh để bù đắp, một bộ phận thợ đào có thể buộc phải bán Bitcoin để trang trải chi phí vận hành. Áp lực bán này tuy không phải nguyên nhân chính, nhưng có thể góp phần tạo thêm sức ép lên giá.
Đáng chú ý nhất, và cũng là yếu tố khiến Bitcoin thường giảm rất nhanh, là đòn bẩy cao và hiệu ứng thanh lý dây chuyền.
Thị trường tiền điện tử có đặc điểm sử dụng đòn bẩy lớn thông qua các sản phẩm phái sinh như hợp đồng tương lai. Khi giá giảm qua các mốc hỗ trợ kỹ thuật, các vị thế mua (long) dùng đòn bẩy sẽ bị thanh lý bắt buộc. Lệnh thanh lý tạo thêm lực bán, khiến giá giảm sâu hơn, kéo theo nhiều vị thế khác bị “quét” tiếp. Đây là cơ chế thường được gọi là “liquidation cascade” hiệu ứng domino của thị trường phái sinh.
Trong nhiều trường hợp, Bitcoin giảm mạnh không phải vì xuất hiện tin tức tiêu cực mới, mà vì hệ thống đòn bẩy tự khuếch đại biến động. Điều này giải thích vì sao có những phiên Bitcoin giảm sâu chỉ trong thời gian ngắn, rồi hồi phục nhanh ngay sau đó.
Bên cạnh đó, các rủi ro pháp lý và tin tức tiêu cực liên quan đến sàn giao dịch, stablecoin, hoặc các vụ hack, lừa đảo cũng có thể tác động mạnh tới tâm lý chung của thị trường. Dù không trực tiếp liên quan đến Bitcoin, nhưng đặc thù của crypto là tâm lý “đồng hội đồng thuyền”: khi thị trường lo ngại rủi ro, lực bán thường lan rộng trên toàn bộ hệ sinh thái.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
