Động lực tăng trưởng không chỉ đến từ tiêu dùng thiết yếu
Theo số liệu từ Cục Thống kê, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tháng 8/2026 ước đạt gần 680 nghìn tỷ đồng, tăng 14,9% so với cùng kỳ. Tính chung 8 tháng, quy mô thị trường đạt gần 5.236 nghìn tỷ đồng, tăng 13,3%. Tuy nhiên, nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng thực chỉ còn 7,6%, nhỉnh hơn mức 7,5% của cùng kỳ năm 2025.
Đáng chú ý hơn, riêng doanh thu bán lẻ hàng hóa đạt gần 3.948 nghìn tỷ đồng, chiếm 75,4% tổng mức và tăng 12,8%. Như vậy, thị trường nội địa đang tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số về giá trị, nhưng mức tăng thực thấp hơn khá nhiều. Khoảng cách này cho thấy giá hàng hóa vẫn là một yếu tố quan trọng trong mức tăng doanh thu, bên cạnh sự cải thiện về lượng tiêu thụ.
Sự phân hóa giữa các nhóm hàng càng đáng chú ý. Trong 8 tháng, doanh thu bán lẻ đá quý, kim loại quý và sản phẩm tăng tới 28,1%; hàng hóa khác tăng 19,2%; gỗ và vật liệu xây dựng tăng 16,5%; nhiên liệu khác tăng 16,4%; xăng dầu các loại tăng 15,2%.
Đây không đơn thuần là câu chuyện người dân mua sắm nhiều hơn. Ba nhóm hàng gồm vàng, vật liệu xây dựng và xăng dầu có đặc điểm rất khác nhau, nhưng cùng tăng nhanh hơn mức bình quân của thị trường. Điều này phần nào phản ánh sự dịch chuyển của dòng tiền và nhu cầu trong nền kinh tế.
Trước hết, vàng đang là trường hợp đặc biệt. Doanh thu nhóm đá quý, kim loại quý và sản phẩm tăng 28,1%, trong khi mặt bằng giá vàng trong nước đã duy trì ở mức rất cao. Chẳng hạn, đầu tháng 8, giá vàng miếng SJC được niêm yết quanh 138-141 triệu đồng/lượng; vàng nhẫn tại một số doanh nghiệp lớn cũng quanh 140-141,5 triệu đồng/lượng.
Kết quả kinh doanh của doanh nghiệp bán lẻ vàng cũng cho thấy sức nóng của thị trường. PNJ ghi nhận doanh thu thuần 6 tháng đầu năm 2026 đạt 25.729 tỷ đồng, tăng 49,4% so với cùng kỳ; lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 1.256 tỷ đồng, tăng 6,3%. Đáng chú ý, doanh thu vàng 24K tăng tới 169,3%, chủ yếu nhờ mặt bằng giá vàng cao. Trong khi đó, doanh thu trang sức bán lẻ vẫn tăng 13,6%.
Điều này cho thấy một phần mức tăng doanh thu bán lẻ vàng đến từ giá trị mỗi giao dịch tăng, thay vì hoàn toàn phản ánh lượng vàng tiêu thụ tăng tương ứng. Nói cách khác, vàng đang vừa là hàng hóa tiêu dùng, vừa mang đặc tính của một tài sản tích trữ.
Đây là tín hiệu quan trọng đối với thị trường hàng hóa. Khi giá vàng tăng cao, người tiêu dùng có thể thay đổi cơ cấu chi tiêu, ưu tiên những sản phẩm vừa đáp ứng nhu cầu sử dụng vừa có khả năng bảo toàn giá trị. Với doanh nghiệp kinh doanh vàng, doanh thu có thể tăng nhanh nhưng biên lợi nhuận lại chịu áp lực nếu tỷ trọng vàng 24K tăng mạnh. Trường hợp PNJ là ví dụ: biên lợi nhuận gộp bình quân 6 tháng năm 2026 giảm còn 19,4%, từ 21,4% cùng kỳ.
Như vậy, tín hiệu đầu tiên từ sức mua 8 tháng là dòng tiền đang tìm đến những hàng hóa có giá trị cao và khả năng lưu giữ tài sản, trong bối cảnh giá vàng biến động mạnh.
Vật liệu xây dựng và xăng dầu: Sức mua phản ánh hoạt động kinh tế thực
Nếu vàng phản ánh một phần nhu cầu tích trữ tài sản thì vật liệu xây dựng lại cho thấy một câu chuyện khác: nhu cầu đầu vào cho xây dựng và đầu tư đang cải thiện.
Doanh thu bán lẻ nhóm gỗ và vật liệu xây dựng 8 tháng tăng 16,5%, cao hơn đáng kể tốc độ tăng chung của thị trường. Diễn biến này phù hợp với những tín hiệu tích cực hơn từ thị trường xi măng và vật liệu xây dựng.
Theo bản tin thị trường xi măng và vật liệu xây dựng tháng 8/2026, riêng tháng 7, sản lượng xi măng sản xuất đạt 12,11 triệu tấn, tăng 25% so với cùng kỳ; tổng tiêu thụ đạt 11,30 triệu tấn, tăng 23%. Đặc biệt, tiêu thụ nội địa đạt 8,17 triệu tấn, tăng tới 33% so với cùng kỳ. Lũy kế 7 tháng, tiêu thụ xi măng trong nước đạt 49,74 triệu tấn.
Số liệu từ VICEM cũng cho thấy xu hướng tương tự. Sáu tháng đầu năm, sản lượng tiêu thụ xi măng trong nước của doanh nghiệp đạt 11,468 triệu tấn, tăng 13,3% so với cùng kỳ; tổng sản phẩm tiêu thụ đạt 13,377 triệu tấn, tăng 11,4%. Lợi nhuận trước thuế đạt 528,7 tỷ đồng, tăng mạnh so với mức 51 tỷ đồng cùng kỳ năm 2025.
Những con số này cho thấy mức tăng của nhóm vật liệu xây dựng không chỉ nằm trên báo cáo bán lẻ. Ở phía sản xuất, lượng tiêu thụ xi măng cũng đang tăng đáng kể, qua đó củng cố nhận định rằng nhu cầu xây dựng thực tế đang cải thiện.
Tuy nhiên, thị trường chưa hoàn toàn bước vào trạng thái dư cung hay giá giảm. Theo dữ liệu thị trường tháng 7, giá xi măng PCB40 tham chiếu khoảng 1,45-2,05 triệu đồng/tấn; cát xây dựng khoảng 380.000-850.000 đồng/m³, tăng khoảng 5,28%; đá xây dựng 1x2 khoảng 290.000-750.000 đồng/m³, tăng 7,39%. Giá thép D10 CB300 dao động 15.300-17.800 đồng/kg.
Điều này tạo ra nghịch lý đáng chú ý: sức cầu tăng nhưng chi phí đầu vào cũng chưa giảm tương ứng. Với doanh nghiệp xây dựng, chủ đầu tư và nhà thầu, sự phục hồi về sản lượng tiêu thụ vật liệu chưa đồng nghĩa chi phí xây dựng đã hạ nhiệt.
Trong khi đó, xăng dầu lại cung cấp một chỉ báo khác về mức độ vận động của nền kinh tế. Doanh thu bán lẻ xăng dầu 8 tháng tăng 15,2%, cao hơn tốc độ tăng chung 12,8% của bán lẻ hàng hóa.
Dữ liệu từ Petrolimex cho thấy trong 6 tháng đầu năm, tổng sản lượng bán trên toàn hệ thống đạt hơn 10 triệu m³/tấn, tăng 14,2% so với cùng kỳ. Doanh thu hợp nhất đạt khoảng 215.000 tỷ đồng, tăng 49%, trong khi lợi nhuận trước thuế đạt 1.960 tỷ đồng.
Đáng chú ý, Petrolimex cho biết trong giai đoạn cao điểm tháng 3-4, khi nguồn cung quốc tế chịu sức ép, tập đoàn đã mua bổ sung khoảng 340.000 m³ xăng dầu, đưa tổng lượng tạo nguồn tháng 3 lên 1,3 triệu m³ - mức cao nhất trong lịch sử hoạt động của doanh nghiệp.
Như vậy, tăng trưởng doanh thu xăng dầu không chỉ phản ánh giá bán mà còn gắn với nhu cầu vận tải, sản xuất và tiêu dùng. Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng phải đối mặt với biến động giá, tỷ giá, chi phí vận tải, vốn và tồn kho. Chính Petrolimex thừa nhận lợi nhuận từ kinh doanh xăng dầu chưa đạt tiến độ kế hoạch, cho thấy doanh thu tăng mạnh chưa đồng nghĩa hiệu quả kinh doanh tăng tương ứng.
Ba tín hiệu và bài toán thị trường những tháng cuối năm
Một là, dòng tiền đang phân hóa. Vàng tăng mạnh cho thấy một bộ phận dòng tiền tìm đến tài sản có khả năng lưu giữ giá trị, trong khi các nhóm hàng phục vụ tiêu dùng và sản xuất vẫn tăng trưởng.
Hai là, nhu cầu xây dựng đang trở thành một động lực đáng chú ý của thị trường hàng hóa. Mức tăng 16,5% của gỗ và vật liệu xây dựng cùng sự gia tăng sản lượng tiêu thụ xi măng cho thấy thị trường đang có thêm lực đỡ từ hoạt động xây dựng và hạ tầng.
Ba là, năng lượng tiếp tục phản ánh nhịp vận động của nền kinh tế. Xăng dầu tăng 15,2%, còn sản lượng bán của Petrolimex tăng 14,2%, cho thấy nhu cầu đi lại, vận tải và sản xuất vẫn duy trì khá tốt.
Tuy nhiên, cần thận trọng khi đọc các con số tăng trưởng. Tổng mức bán lẻ tăng 13,3% nhưng tăng trưởng thực chỉ 7,6%. Điều này có nghĩa không phải toàn bộ mức tăng doanh thu đều đến từ lượng hàng hóa tiêu thụ nhiều hơn. Đối với doanh nghiệp, đây là khác biệt quan trọng khi xây dựng kế hoạch sản xuất, nhập hàng và tồn kho.
Trong những tháng cuối năm, khi nhu cầu tiêu dùng thường tăng theo mùa vụ, áp lực lên nguồn cung có thể rõ hơn ở những nhóm hàng đang có tốc độ tăng cao. Với vật liệu xây dựng, câu chuyện sẽ phụ thuộc vào tiến độ đầu tư công và xây dựng dân dụng; với xăng dầu, biến động giá năng lượng thế giới và địa chính trị tiếp tục là yếu tố khó dự báo; còn với vàng, giá cao có thể vừa kích thích doanh thu theo giá trị, vừa làm thay đổi hành vi mua của người tiêu dùng.
Con số gần 5.236 nghìn tỷ đồng tổng mức bán lẻ và dịch vụ 8 tháng không chỉ cho thấy sức mua đang phục hồi mạnh. Quan trọng hơn, cấu trúc tăng trưởng đang hé lộ những chuyển động khác nhau của nền kinh tế: vàng phản ánh dòng tiền tìm kiếm giá trị, vật liệu xây dựng phản ánh nhu cầu đầu tư và xây dựng, còn xăng dầu phản ánh nhịp vận hành của sản xuất và lưu thông hàng hóa. Khi bước vào mùa mua sắm cuối năm, ba nhóm hàng này sẽ tiếp tục là những “nhiệt kế” đáng chú ý để theo dõi sức khỏe của thị trường nội địa.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
