Không dừng ở danh hiệu OCOP
Sau nhiều năm triển khai, Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) tại Hà Nội đã hình thành một hệ sinh thái sản phẩm khá đa dạng, gắn với thế mạnh nông nghiệp, làng nghề và đặc sản địa phương.
Đến nay, toàn thành phố có 3.531 sản phẩm OCOP được đánh giá, phân hạng. Trong đó, 18 sản phẩm đạt 5 sao, 22 sản phẩm tiềm năng 5 sao, 1.584 sản phẩm đạt 4 sao và 1.907 sản phẩm đạt 3 sao.
Quy mô này giúp Hà Nội tiếp tục đứng đầu cả nước về số lượng sản phẩm OCOP. Tuy nhiên, khi số lượng đã ở mức lớn, câu chuyện đặt ra không còn đơn thuần là tiếp tục bổ sung sản phẩm mới mà là làm thế nào để những sản phẩm đã được công nhận thực sự tạo ra giá trị kinh tế và có khả năng cạnh tranh lâu dài.
Định hướng của thành phố trong năm 2026 cho thấy rõ sự chuyển dịch này. Hà Nội phấn đấu có khoảng 300 sản phẩm được công nhận đạt từ 3 sao trở lên, đồng thời hướng tới ít nhất 20 sản phẩm tiềm năng được đề xuất đánh giá, phân hạng OCOP 5 sao cấp quốc gia.
Nếu như giai đoạn đầu của chương trình tạo động lực để các địa phương, hợp tác xã và doanh nghiệp tham gia phát triển sản phẩm, thì giai đoạn tiếp theo đòi hỏi nhiều hơn về chất lượng, tính khác biệt và khả năng thương mại hóa.
Một sản phẩm OCOP muốn đi xa không chỉ cần đáp ứng tiêu chí phân hạng mà còn phải phù hợp với nhu cầu thị trường. Điều đó kéo theo yêu cầu hoàn thiện tiêu chuẩn sản xuất, nâng chất lượng, cải tiến bao bì, nhãn mác và tăng khả năng truy xuất nguồn gốc.
Khoa học công nghệ và chuyển đổi số cũng đang trở thành một phần quan trọng trong quá trình này. Việc ứng dụng công nghệ có thể giúp các chủ thể OCOP kiểm soát tốt hơn quy trình sản xuất, quản lý chất lượng và cung cấp thông tin minh bạch về nguồn gốc sản phẩm.
Với nhóm sản phẩm tiềm năng 5 sao, yêu cầu còn cao hơn khi doanh nghiệp, hợp tác xã phải tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, tiêu chuẩn và các điều kiện liên quan để hướng tới cấp độ đánh giá cao hơn, đồng thời chuẩn bị cho việc tiếp cận những thị trường có yêu cầu khắt khe.
Như vậy, danh hiệu OCOP đang được đặt trong một bài toán rộng hơn là xây dựng năng lực cạnh tranh cho sản phẩm. Số sao có thể là điểm khởi đầu, nhưng khả năng giữ được khách hàng, mở rộng thị trường và tạo doanh thu mới là yếu tố quyết định sức sống của sản phẩm sau khi được công nhận.
Kết nối sản phẩm với thị trường để tăng giá trị
Nếu chất lượng là điều kiện cần thì thị trường là yếu tố quyết định khả năng phát triển lâu dài của sản phẩm OCOP. Từ thực tế đó, Hà Nội đang hướng tới việc hoàn thiện hệ sinh thái hỗ trợ từ sản xuất đến tiêu thụ.
Việc kết nối các sản phẩm OCOP với hệ thống siêu thị, các kênh bán lẻ hiện đại, sàn thương mại điện tử và các điểm giới thiệu, bán sản phẩm được xem là một trong những giải pháp quan trọng để mở rộng đầu ra.
Cùng với đó, thành phố định hướng tăng liên kết giữa sản xuất với logistics và chuỗi cung ứng lạnh. Đây là mắt xích có ý nghĩa đối với nhóm nông sản, thực phẩm, bởi khả năng bảo quản, vận chuyển và duy trì chất lượng ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng đưa sản phẩm tới những thị trường ở xa.
Khi khâu sản xuất được kết nối tốt với logistics, doanh nghiệp và hợp tác xã sẽ có thêm điều kiện mở rộng phạm vi tiêu thụ, giảm tổn thất sau thu hoạch và nâng thời gian bảo quản sản phẩm. Với những mặt hàng có yêu cầu cao về chất lượng, đây cũng là cơ sở để tăng tính ổn định của nguồn cung.
Một hướng đi khác được Hà Nội chú trọng là gắn OCOP với hoạt động du lịch, quảng bá văn hóa và phát triển làng nghề. Đây là lợi thế riêng của Thủ đô khi nhiều sản phẩm không chỉ mang giá trị thương mại mà còn gắn với câu chuyện về địa danh, nghề truyền thống và văn hóa cộng đồng.
Khi sản phẩm được đưa vào các điểm tham quan, không gian văn hóa, hoạt động trải nghiệm hoặc các chương trình xúc tiến du lịch, giá trị của hàng hóa có thể được mở rộng từ sản phẩm vật chất sang giá trị thương hiệu và trải nghiệm.
Các hoạt động hội chợ, triển lãm, xúc tiến thương mại trong nước và quốc tế cũng tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp, hợp tác xã tìm kiếm đối tác và đưa sản phẩm tiếp cận những nhóm khách hàng mới.
Đặc biệt, các trung tâm thiết kế sáng tạo, không gian quảng bá sản phẩm OCOP và sản phẩm làng nghề có thể đóng vai trò kết nối giữa thế mạnh sản xuất truyền thống với nhu cầu tiêu dùng hiện đại. Từ bao bì, nhận diện thương hiệu đến cách kể câu chuyện sản phẩm, nhiều yếu tố có thể được nâng cấp để tăng sức cạnh tranh.
Với quy mô 3.531 sản phẩm đã được đánh giá, phân hạng, Hà Nội đang có một nền tảng lớn để bước sang giai đoạn phát triển chiều sâu của chương trình OCOP. Trọng tâm lúc này không chỉ là sản phẩm có thêm một danh hiệu, mà là có thể bán được ở đâu, bán với giá trị như thế nào và tạo ra thu nhập ra sao cho chủ thể sản xuất.
Khi chất lượng, thương hiệu, công nghệ, logistics và hệ thống phân phối được kết nối thành một chuỗi thống nhất, các sản phẩm OCOP Hà Nội sẽ có thêm điều kiện mở rộng thị trường, từ các kênh bán lẻ trong nước tới những thị trường lớn hơn.
Đó cũng là hướng để chương trình OCOP chuyển từ phát triển sản phẩm sang phát triển giá trị, vừa tạo đầu ra cho sản vật địa phương, vừa góp phần nâng thu nhập cho người dân và bảo tồn những giá trị đặc sắc của các vùng quê, làng nghề trên địa bàn Thủ đô.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
