CTCP Tôn Đông Á (mã GDA, UPCoM) hoạt động chính trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh các sản phẩm thép cán nguội và tôn mạ. Báo cáo tài chính hợp nhất giữa niên độ năm 2026 cho thấy quy mô tài sản của doanh nghiệp gần như không thay đổi nhiều so với đầu năm, nhưng bên trong cơ cấu tài sản đang có sự dịch chuyển đáng kể khi lượng vốn nằm tại hàng tồn kho tiếp tục tăng.
Doanh thu giảm gần 20%, lợi nhuận gộp mất gần 30%
Hoạt động kinh doanh của Tôn Đông Á chậm lại khá rõ trong nửa đầu năm 2026. Doanh thu thuần đạt 6.654,7 tỷ đồng, giảm 19,2% so với mức 8.233,5 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Phần lớn doanh thu vẫn đến từ bán thành phẩm với hơn 6.619,7 tỷ đồng.
Do giá vốn giảm chậm hơn doanh thu, lợi nhuận gộp của GDA chỉ còn 435,8 tỷ đồng, giảm 29,7% so với cùng kỳ. Biên lợi nhuận gộp theo đó giảm từ 7,5% xuống còn khoảng 6,5%. Đây là mức giảm đáng kể đối với một doanh nghiệp sản xuất thép vốn có biên lợi nhuận không quá cao.
Một yếu tố tác động khá lớn tới chênh lệch lợi nhuận gộp giữa hai kỳ là dự phòng giảm giá hàng tồn kho. Trong nửa đầu năm 2025, Tôn Đông Á được hoàn nhập 143,2 tỷ đồng dự phòng, qua đó làm giảm giá vốn. Sang kỳ này, doanh nghiệp lại phải trích lập 25,3 tỷ đồng. Riêng sự thay đổi này đã tạo ra chênh lệch hơn 168 tỷ đồng giữa hai kỳ.
Dù lợi nhuận gộp giảm gần 30%, lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh của Tôn Đông Á vẫn đạt 183,8 tỷ đồng, chỉ thấp hơn khoảng 1,3% so với cùng kỳ. Nguyên nhân chính nằm ở chi phí bán hàng giảm mạnh từ 339,2 tỷ xuống còn 152,1 tỷ đồng, tương đương giảm hơn 55%. Riêng chi phí vận chuyển và giao hàng giảm từ 195,6 tỷ xuống 36,1 tỷ đồng, tức giảm hơn 81%.
Sau khi trừ các khoản chi phí và thuế, Tôn Đông Á báo lãi sau thuế 142,2 tỷ đồng, giảm 5,4% so với 150,4 tỷ đồng cùng kỳ. Như vậy, mức suy giảm lợi nhuận thấp hơn khá nhiều so với doanh thu và lợi nhuận gộp, phần lớn nhờ khoản tiết giảm mạnh ở chi phí bán hàng. Trong khi lợi nhuận vẫn được giữ ở mức hơn 140 tỷ đồng, lượng vốn nằm trong hàng tồn kho lại tăng nhanh trong 6 tháng đầu năm.
Tồn kho vượt 4.200 tỷ đồng, thành phẩm tăng hơn 50%
Đến ngày 30/6/2026, tổng tài sản của Tôn Đông Á đạt 11.949,5 tỷ đồng, chỉ tăng nhẹ so với 11.900,6 tỷ đồng đầu năm. Tuy nhiên, hàng tồn kho ròng đã tăng từ 3.582,3 tỷ lên 4.215,3 tỷ đồng, tương đương tăng gần 633 tỷ đồng chỉ sau 6 tháng.
Với quy mô này, tồn kho đang chiếm khoảng 35,3% tổng tài sản và gần một nửa tài sản ngắn hạn của Tôn Đông Á. Giá trị tồn kho trước dự phòng thậm chí đạt hơn 4.310 tỷ đồng, trong khi doanh nghiệp đã phải trích 94,7 tỷ đồng dự phòng giảm giá hàng tồn kho, tăng hơn 25 tỷ đồng so với đầu năm.
Đáng chú ý nhất nằm ở lượng thành phẩm. Giá trị thành phẩm cuối tháng 6 đạt 1.869 tỷ đồng, tăng 50,6% so với mức 1.241,2 tỷ đồng đầu năm. Nguyên vật liệu cũng tăng 28,5% lên gần 1.300 tỷ đồng. Ngược lại, hàng mua đang đi trên đường giảm khoảng một nửa, còn 231,3 tỷ đồng.
Việc thành phẩm tăng hơn 50% trong lúc doanh thu bán hàng giảm gần 20% khiến hàng tồn kho trở thành một trong những chỉ tiêu đáng chú ý nhất trên bảng cân đối của GDA. Báo cáo chưa đủ cơ sở để kết luận tốc độ tiêu thụ của doanh nghiệp suy giảm, song lượng vốn nằm trong kho đã tăng lên đáng kể và sẽ phụ thuộc vào khả năng tiêu thụ sản phẩm trong các kỳ tiếp theo.
Áp lực này cũng phản ánh khá rõ trên dòng tiền. Nửa đầu năm 2026, lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh của Tôn Đông Á chỉ đạt 82 tỷ đồng, giảm 67,4% so với 251,9 tỷ đồng cùng kỳ. Trong đó, riêng việc tăng hàng tồn kho đã hút gần 659,2 tỷ đồng dòng tiền, bên cạnh hơn 325 tỷ đồng tăng thêm ở chi phí chờ phân bổ. Dòng tiền kinh doanh vẫn dương, nhưng chỉ tương đương khoảng 58% lợi nhuận sau thuế tạo ra trong kỳ.
Nợ vay hơn 5.700 tỷ đồng, chi phí lãi vay tăng 33%
Lượng vốn nằm tại tồn kho lớn khiến cơ cấu nguồn vốn của Tôn Đông Á càng đáng chú ý. Tính đến cuối tháng 6, tổng nợ phải trả đạt 8.014,9 tỷ đồng, chiếm khoảng 67% tổng tài sản. Vốn chủ sở hữu đạt 3.934,6 tỷ đồng, đồng nghĩa tổng nợ phải trả đang cao gấp hơn 2 lần vốn chủ sở hữu.
Riêng vay, nợ thuê tài chính và trái phiếu chuyển đổi đạt khoảng 5.751,1 tỷ đồng, tương đương gần 1,5 lần vốn chủ sở hữu. Phần lớn là nợ vay ngắn hạn với gần 5.469 tỷ đồng. Điểm tích cực là tổng dư nợ đã giảm hơn 536 tỷ đồng, tương đương 8,5% so với đầu năm.
Dù dư nợ cuối kỳ giảm, chi phí đi vay trong nửa đầu năm lại tăng khá mạnh. Tôn Đông Á phải ghi nhận 182,7 tỷ đồng chi phí đi vay, tăng 33,2% so với cùng kỳ. Khoản chi này tương đương gần 42% lợi nhuận gộp mà doanh nghiệp tạo ra trong 6 tháng.
Ở chiều ngược lại, Tôn Đông Á đang nắm giữ lượng lớn tài sản tài chính. Đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn ngắn hạn đạt 2.267,5 tỷ đồng, cộng thêm 324,1 tỷ đồng đầu tư dài hạn. Lãi từ trái phiếu, tiền gửi và cho vay mang về gần 140,9 tỷ đồng trong kỳ, tăng hơn 34% và bù đắp một phần đáng kể chi phí đi vay.
Khả năng thanh toán ngắn hạn vì vậy chưa rơi vào trạng thái thiếu hụt rõ rệt. Tài sản ngắn hạn đạt 8.697,1 tỷ đồng, cao hơn nợ ngắn hạn 7.732,8 tỷ đồng. Tuy nhiên, nếu loại 4.215,3 tỷ đồng hàng tồn kho, phần tài sản ngắn hạn còn lại chỉ tương đương khoảng 58% nợ ngắn hạn. Tiền và tương đương tiền cuối kỳ cũng chỉ đạt 665,4 tỷ đồng, bằng khoảng 12% dư nợ vay ngắn hạn.
Trong 6 tháng đầu năm, Tôn Đông Á thu hơn 6.094 tỷ đồng từ đi vay nhưng đồng thời chi 6.615 tỷ đồng trả nợ gốc, khiến dòng tiền tài chính âm 536,7 tỷ đồng. Việc chủ động giảm dư nợ là tín hiệu tích cực đối với bảng cân đối. Dù vậy, với tồn kho đã vượt 4.200 tỷ đồng và chi phí lãi vay tiếp tục tăng, khả năng giải phóng lượng thành phẩm đang nằm trong kho sẽ có ảnh hưởng lớn tới dòng tiền và nhu cầu vốn của doanh nghiệp trong những kỳ tới.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
