Thay đổi trụ cột tăng trưởng
Theo các chuyên gia, bức tranh lợi nhuận của ngành ngân hàng đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc căn bản. Nguồn thu không còn có thể phụ thuộc quá nhiều vào hoạt động cho vay truyền thống hay những khoản đầu tư mang tính thời điểm. Thay vào đó, các ngân hàng buộc phải dịch chuyển trọng tâm sang bán lẻ, doanh nghiệp nhỏ và vừa, dịch vụ tài chính số, đồng thời mở rộng tối đa các nguồn thu ngoài lãi. Đây được xem là hướng đi tất yếu để hệ thống ngân hàng Việt Nam xây dựng nền tảng tăng trưởng bền vững, an toàn và hiệu quả trong dài hạn.
Theo bà Trần Thị Khánh Hiền, Giám đốc Nghiên cứu của Công ty Chứng khoán MBS, triển vọng thu nhập ngoài lãi của ngành ngân hàng trong năm 2026 vẫn duy trì xu hướng tăng, nhưng cơ cấu nguồn thu sẽ có sự thay đổi rõ rệt. Nếu như trong năm 2025, lợi nhuận toàn ngành được hỗ trợ mạnh từ hoạt động đầu tư chứng khoán và thu hồi nợ, thì bước sang năm 2026, những động lực này khó có thể lặp lại mức tăng đột biến như trước.
Nguyên nhân đến từ sự hạ nhiệt của thị trường chứng khoán, hoạt động phát hành trái phiếu tiếp tục trầm lắng và áp lực nợ xấu dần được kiểm soát, khiến nguồn thu từ xử lý nợ chậm lại. Khi những tồn đọng lớn trong hệ thống đã được giải tỏa phần nào, tốc độ xử lý nợ và các khoản thu nhập bất thường gắn với quá trình này cũng sẽ giảm theo quy luật tự nhiên.
Trong bối cảnh đó, động lực tăng trưởng mới được kỳ vọng sẽ đến từ thu nhập phí. Các mảng như thanh toán, dịch vụ thẻ, bancassurance, kinh doanh ngoại hối và ngân hàng số đang nổi lên như những trụ cột mới. Đây là những nguồn thu có tính ổn định cao, ít chịu tác động của chu kỳ kinh tế và gắn chặt với chiến lược phát triển khách hàng dài hạn, yếu tố then chốt để các ngân hàng duy trì sức bật và độ bền trong hoạt động kinh doanh.
Sự dịch chuyển này không đơn thuần là một lựa chọn mang tính chiến thuật, mà đã trở thành yêu cầu sống còn khi biên lãi ròng tiếp tục chịu áp lực. Thống kê cho thấy, trong chín tháng đầu năm 2025, NIM toàn ngành đã giảm xuống mức thấp nhất trong vòng năm năm, quanh ngưỡng 3 phần trăm. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc các ngân hàng phải duy trì mặt bằng lãi suất cho vay thấp nhằm hỗ trợ quá trình phục hồi của nền kinh tế, trong khi chi phí vốn đầu vào lại có xu hướng tăng.
Bước sang năm 2026, dù lãi suất cho vay có thể nhích lên nhẹ và áp lực trích lập dự phòng được nới lỏng, dư địa cải thiện NIM nhìn chung không còn nhiều. Trong bối cảnh đó, việc gia tăng tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn và đẩy mạnh các nguồn thu ngoài lãi được xem là chìa khóa để giảm chi phí vốn, bù đắp phần lợi nhuận tín dụng suy giảm và củng cố năng lực tài chính của các nhà băng.
Trong Báo cáo chiến lược năm 2026, Chứng khoán Vietcap dự báo lợi nhuận sau thuế toàn ngành ngân hàng sẽ tăng khoảng 19,5 phần trăm. Đà tăng này được hỗ trợ bởi tăng trưởng tín dụng duy trì ở mức vững chắc và đặc biệt là sự đóng góp ngày càng rõ nét của thu nhập ngoài lãi, với mức tăng ước tính 9,6 phần trăm. Con số này tiếp tục khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của mảng phi tín dụng trong cấu trúc lợi nhuận, cũng như xu hướng thay đổi trụ cột tăng trưởng của ngành ngân hàng trong giai đoạn tới.
Những điểm sáng tại các nhà băng
Trong Báo cáo chiến lược đầu tư năm 2026 với chủ đề Nội lực thúc đẩy tăng trưởng bứt phá, Công ty Cổ phần Chứng khoán Vietcap đưa ra một bức tranh khá tích cực về triển vọng của ngành ngân hàng. Theo nhóm phân tích, giai đoạn điều chỉnh và tái cơ cấu mạnh mẽ trong những năm gần đây đang dần phát huy hiệu quả, tạo nền tảng để lợi nhuận toàn ngành bước vào chu kỳ tăng trưởng mới, bền vững và cân bằng hơn.
Cụ thể, tăng trưởng lợi nhuận tổng hợp của các ngân hàng trong danh mục theo dõi được dự báo sẽ tăng tốc rõ rệt, từ mức khoảng 14% của năm 2025 lên trên 20% trong giai đoạn 2026–2027. Riêng năm 2026, lợi nhuận sau thuế toàn ngành được kỳ vọng tăng khoảng 19,5%. Động lực chính đến từ tăng trưởng tín dụng duy trì ở mức ổn định, song điểm đáng chú ý hơn là sự đóng góp ngày càng lớn của thu nhập ngoài lãi, với mức tăng dự kiến 9,6%. Điều này tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm của mảng phi tín dụng trong cấu trúc lợi nhuận hiện đại của các ngân hàng.
Thực tế cho thấy, quá trình chuyển dịch cơ cấu thu nhập đã mang lại những kết quả cụ thể tại nhiều nhà băng lớn. VietinBank là ví dụ tiêu biểu khi lần đầu tiên tổng tài sản vượt mốc 100 tỷ USD vào cuối năm 2025. Ngân hàng này từng bước giảm sự phụ thuộc vào tín dụng truyền thống, khi thu nhập ngoài lãi đã đóng góp gần 27% tổng thu nhập hoạt động, nhờ đẩy mạnh cung cấp các giải pháp tài chính toàn diện cho khách hàng doanh nghiệp và cá nhân.
Ở khối ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân, bức tranh cũng ghi nhận nhiều gam màu sáng. VIB ghi nhận thu nhập ngoài lãi chiếm hơn 19% tổng thu nhập trong chín tháng đầu năm 2025.
Đáng chú ý, mảng thẻ tín dụng đạt mốc một triệu thẻ đang lưu hành, với doanh số chi tiêu vượt 104.000 tỷ đồng, tăng khoảng 15% so với cùng kỳ. Trong khi đó, OCB tạo dấu ấn mạnh trong quý III/2025 khi thu nhập ngoài lãi tăng tới 123,1%, chủ yếu nhờ mảng kinh doanh ngoại tệ và các hoạt động dịch vụ khác tăng trưởng vượt trội.
Triển vọng năm 2026 của một số ngân hàng được các công ty chứng khoán đánh giá đặc biệt tích cực. Theo dự báo của Công ty Chứng khoán Vietcombank, HDBank có thể đạt mức tăng trưởng lợi nhuận quý IV/2025 lên tới 31%, nhờ tín dụng bất động sản và xây dựng khởi sắc trở lại, cùng với sự phục hồi của công ty tài chính tiêu dùng HD Saison.
Trong khi đó, Techcombank được đánh giá cao nhờ lợi thế lớn về tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn và chiến lược tập trung vào bán lẻ. Ngân hàng này dự kiến đạt mức tăng trưởng lợi nhuận khoảng 30%, đồng thời mở rộng dư địa tăng trưởng dài hạn thông qua hệ sinh thái tài chính với các mảng chứng khoán và bảo hiểm.
Các chuyên gia nhận định, quý IV/2025 đóng vai trò như một giai đoạn “tạo nền” quan trọng cho toàn ngành. Khi tín dụng bắt đầu tăng tốc trở lại và các thị trường ngách như bancassurance, kinh doanh vàng, tài sản số dần được khơi thông, năm 2026 được kỳ vọng sẽ mở ra một chu kỳ tăng trưởng mới, trong đó lợi nhuận không chỉ tăng về quy mô mà còn được cải thiện về chất lượng.
Nhìn tổng thể, nhóm phân tích của Vietcap giữ quan điểm lạc quan khi cho rằng tốc độ tăng trưởng lợi nhuận của các ngân hàng sẽ bứt phá từ mức 14% của năm 2025 lên trên 20% trong giai đoạn 2026–2027.
Động lực cốt lõi của chu kỳ này không còn đến từ tín dụng thuần túy, mà nằm ở sự lên ngôi của bán lẻ, doanh nghiệp nhỏ và vừa, cùng chiến lược đa dạng hóa nguồn thu phi tín dụng, những yếu tố được xem là “xương sống” cho sự phát triển dài hạn của hệ thống ngân hàng Việt Nam.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
