Giá năng lượng tăng mạnh do lo ngại gián đoạn nguồn cung
Ngay sau khi các cuộc tấn công diễn ra, thị trường năng lượng phản ứng mạnh mẽ nhất. Giá dầu thô toàn cầu tăng nhanh khi nhà đầu tư lo ngại nguy cơ gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông - khu vực chiếm tỷ trọng lớn trong sản lượng dầu của thế giới.
Giá dầu Brent, chuẩn dầu quốc tế, đã tăng từ khoảng 70 USD/thùng lên trên 80 USD/thùng chỉ trong vài ngày, có thời điểm vượt ngưỡng 84–85 USD/thùng, mức cao nhất trong gần hai năm. Dầu WTI của Mỹ cũng ghi nhận mức tăng mạnh, lên khoảng 76 USD/thùng.
Sự tăng giá này chủ yếu xuất phát từ lo ngại về khả năng gián đoạn hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz. Đây là tuyến hàng hải chiến lược, nơi khoảng 20% lượng dầu giao dịch toàn cầu đi qua mỗi ngày. Iran có vị trí địa lý kiểm soát khu vực này, và bất kỳ căng thẳng quân sự nào cũng có thể làm gián đoạn tuyến vận tải năng lượng quan trọng này.
Sau các cuộc tấn công, Iran đã đưa ra cảnh báo về khả năng phong tỏa eo biển Hormuz, đồng thời xảy ra một số vụ tấn công nhằm vào tàu vận tải trong khu vực. Điều này khiến nhiều công ty vận tải và bảo hiểm quốc tế trở nên thận trọng, thậm chí tạm dừng hoạt động tại một số tuyến hàng hải.
Không chỉ dầu mỏ, thị trường khí đốt tự nhiên cũng ghi nhận mức tăng mạnh. Giá khí đốt tại châu Âu tăng hơn 20%, có thời điểm tăng tới 30% khi thị trường lo ngại nguồn cung từ khu vực Vịnh có thể bị gián đoạn. Các hợp đồng khí đốt tương lai cũng tăng mạnh, phản ánh tâm lý lo ngại của thị trường về nguy cơ thiếu hụt năng lượng trong thời gian tới.
Một số tổ chức tài chính quốc tế nhận định nếu xung đột kéo dài hoặc lan rộng, giá dầu hoàn toàn có thể tiến tới ngưỡng 100 USD/thùng, tạo ra áp lực lớn đối với lạm phát và tăng trưởng kinh tế toàn cầu.
Thị trường chứng khoán toàn cầu chao đảo
Song song với sự tăng giá của năng lượng, thị trường chứng khoán toàn cầu đã phản ứng theo hướng tiêu cực. Tâm lý lo ngại rủi ro khiến nhiều nhà đầu tư bán tháo cổ phiếu, đặc biệt tại các thị trường lớn.
Tại Mỹ, chỉ số Dow Jones có thời điểm giảm hơn 1.200 điểm ngay sau khi tin tức về xung đột lan rộng. Mặc dù sau đó mức giảm được thu hẹp, chỉ số này vẫn kết thúc phiên với mức giảm hơn 400 điểm. Chỉ số S&P 500 giảm gần 1%, trong khi Nasdaq - vốn tập trung nhiều cổ phiếu công nghệ - cũng ghi nhận mức giảm tương tự.
Cuộc chiến Mỹ và Israel với Iran đã ảnh hưởng sâu rộng tới nền kinh tế toàn cầu.
Các thị trường châu Âu và châu Á cũng chịu ảnh hưởng mạnh. Chỉ số FTSE 100 của Anh giảm gần 3%, trong khi Nikkei của Nhật Bản giảm hơn 3%. Thị trường Hàn Quốc thậm chí ghi nhận mức giảm trên 7% trong một số phiên giao dịch, phản ánh tâm lý lo ngại của nhà đầu tư trước nguy cơ xung đột lan rộng.
Tại các nền kinh tế mới nổi, thị trường chứng khoán cũng chịu áp lực đáng kể. Chỉ số Nifty 50 của Ấn Độ giảm hơn 2%, còn Sensex giảm trên 3%.
Tuy nhiên, không phải tất cả các nhóm cổ phiếu đều giảm. Cổ phiếu của các công ty năng lượng và quốc phòng lại ghi nhận mức tăng đáng kể. Giá dầu tăng đã giúp cổ phiếu của các tập đoàn dầu khí hưởng lợi, trong khi các doanh nghiệp quốc phòng như Lockheed Martin hay RTX tăng giá do kỳ vọng chi tiêu quân sự sẽ gia tăng trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị.
Ngược lại, các ngành chịu ảnh hưởng trực tiếp từ xung đột như hàng không, du lịch và logistics ghi nhận mức giảm mạnh do nhiều tuyến bay và tuyến vận tải bị gián đoạn.
Dòng tiền tìm đến tài sản trú ẩn và rủi ro kinh tế toàn cầu
Trong bối cảnh bất ổn gia tăng, nhà đầu tư thường tìm đến các tài sản được xem là “trú ẩn an toàn”, và lần này cũng không phải ngoại lệ.
Giá vàng tăng mạnh ngay sau khi xung đột bùng phát, khi nhà đầu tư chuyển sang nắm giữ kim loại quý để phòng ngừa rủi ro. Trong những ngày đầu, giá vàng đã tăng lên mức cao nhất trong khoảng một tháng.
Tuy nhiên, sau khi thị trường dần ổn định hơn, giá vàng có xu hướng điều chỉnh khi một số nhà đầu tư chốt lời. Mặc dù vậy, vàng vẫn được đánh giá là tài sản quan trọng trong bối cảnh rủi ro địa chính trị chưa có dấu hiệu giảm bớt.
Thị trường trái phiếu cũng có những biến động đáng chú ý. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ tăng lên trên 4% khi nhà đầu tư lo ngại giá năng lượng cao sẽ làm gia tăng áp lực lạm phát. Điều này có thể khiến các ngân hàng trung ương, đặc biệt là Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), phải cân nhắc lại kế hoạch nới lỏng chính sách tiền tệ.
Kể từ ngày Mỹ phát động cuộc chiến nhắm vào Iran, nhiều mặt hàng liên quan tới năng lượng đã bật tăng trở lại.
Trên thị trường tiền tệ, đồng USD có xu hướng mạnh lên khi nhà đầu tư tìm kiếm các tài sản an toàn. Trong khi đó, nhiều đồng tiền của các quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng đã suy yếu do lo ngại chi phí nhập khẩu tăng cao.
Ngoài những biến động tức thời trên thị trường tài chính, xung đột tại Trung Đông còn đặt ra những rủi ro dài hạn đối với kinh tế toàn cầu.
Giá năng lượng tăng cao có thể làm gia tăng áp lực lạm phát tại nhiều quốc gia, đặc biệt là các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu dầu và khí đốt. Một số chuyên gia kinh tế ước tính lạm phát toàn cầu có thể tăng thêm gần 1% nếu giá năng lượng tiếp tục duy trì ở mức cao.
Chi phí vận tải và sản xuất tăng cũng có thể làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp và ảnh hưởng đến tiêu dùng. Điều này có thể khiến tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm lại trong bối cảnh nhiều nền kinh tế vẫn đang phục hồi sau giai đoạn lãi suất cao kéo dài.
Bên cạnh đó, các ngân hàng trung ương có thể phải điều chỉnh chính sách tiền tệ. Nếu lạm phát gia tăng do giá năng lượng, kế hoạch giảm lãi suất của nhiều ngân hàng trung ương có thể bị trì hoãn, qua đó tạo thêm áp lực cho thị trường tài chính.
Trong kịch bản xấu hơn, nếu eo biển Hormuz bị gián đoạn trong thời gian dài, thế giới có thể đối mặt với một cú sốc năng lượng tương tự những cuộc khủng hoảng dầu mỏ trong quá khứ.
Kể từ sau ngày 28/2, thời điểm Mỹ cùng Israel tấn công Iran và những động thái đáp trả sau đó từ phía Tehran đã khiến kinh tế toàn cầu biến động, đặc biệt tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz từ Tehran đã đẩy giá dầu mỏ trên thế giới tăng cao, thị trường tài chính cũng bị chao đảo… Dự kiến giá cả hàng hóa, tài chính toàn cầu sẽ tiếp tục có sự thay đổi theo những diễn biến mới tại vùng chiến sự này.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
