Hàng bãi Nhật là gì, những thiết bị nào đang được bán tại Việt Nam?
Hàng bãi nội địa Nhật là các thiết bị điện gia dụng, điện lạnh đã qua sử dụng tại Nhật Bản, được thu gom, phân loại rồi nhập khẩu về Việt Nam để bán lại. Khác với hàng mới chính hãng, những sản phẩm này đều đã có thời gian vận hành trước khi đến tay người tiêu dùng Việt Nam.
Theo những người kinh doanh trong lĩnh vực này, phần lớn hàng bãi được thu gom từ các hộ gia đình, văn phòng hoặc trung tâm tái chế tại Nhật Bản. Nhiều thiết bị được thay thế không phải vì hư hỏng mà do người sử dụng đổi sang mẫu mới hoặc thay đổi nhu cầu. Nhờ điều kiện sử dụng và bảo quản tương đối tốt, không ít sản phẩm vẫn giữ được hình thức bên ngoài khá mới dù đã qua sử dụng.
Hiện nay, thị trường hàng bãi Nhật khá đa dạng với nhiều chủng loại thiết bị như điều hòa, tủ lạnh, máy giặt, máy sấy quần áo, máy lọc không khí, máy hút ẩm, nồi cơm điện cao tần, lò vi sóng, bếp từ, máy rửa bát, quạt điện, bình nước nóng, máy hút bụi và nhiều sản phẩm gia dụng khác.
Theo ghi nhận tại nhiều cửa hàng kinh doanh hàng bãi Nhật, điều hòa, tủ lạnh và máy giặt là ba nhóm sản phẩm được tiêu thụ phổ biến nhất. Đây cũng là những thiết bị có giá trị cao nên thường được nhiều gia đình lựa chọn với kỳ vọng tiết kiệm đáng kể chi phí so với việc mua hàng mới.
Điểm chung trong cách giới thiệu sản phẩm của nhiều cửa hàng là sử dụng các cụm từ như "mới 90-95%", "hàng đẹp", "zin nguyên bản", "chưa qua sửa chữa" hoặc "hàng tuyển". Những cách quảng cáo này dễ khiến người tiêu dùng hình dung sản phẩm vẫn còn khá mới dù thực tế đây đều là các thiết bị đã qua sử dụng.
Những lời quảng cáo "mới 90-95%" có phản ánh đúng chất lượng?
Tuy nhiên, hiện nay chưa có quy chuẩn kỹ thuật thống nhất hoặc quy định pháp lý nào xác định một chiếc điều hòa, tủ lạnh hay máy giặt đã qua sử dụng còn "90%" hay "95%" chất lượng. Nói cách khác, các tỷ lệ này chủ yếu là cách mô tả của người bán nhằm phản ánh tình trạng sản phẩm, chứ không phải kết quả đánh giá theo một tiêu chuẩn được cơ quan có thẩm quyền ban hành.
Đối với người tiêu dùng, việc kiểm chứng những thông tin này không hề đơn giản. Bằng mắt thường, người mua chỉ có thể quan sát hình thức bên ngoài như độ mới của vỏ máy, mức độ trầy xước hoặc kiểm tra khả năng vận hành trong thời gian ngắn. Trong khi đó, những yếu tố quyết định tuổi thọ của thiết bị như tổng thời gian hoạt động của máy nén, mức độ hao mòn linh kiện, lịch sử sửa chữa, việc đã từng thay thế bo mạch, lốc máy hay các bộ phận quan trọng khác gần như không thể xác định nếu không có hồ sơ kỹ thuật hoặc thiết bị chuyên dụng.
Đáng chú ý, nhiều thiết bị hàng bãi Nhật đang được bán tại Việt Nam được sản xuất cách đây từ 7 đến hơn 10 năm. Dù hình thức bên ngoài còn khá mới, tuổi thọ còn lại của mỗi sản phẩm vẫn phụ thuộc vào cường độ sử dụng, điều kiện bảo quản và quá trình sửa chữa trước đó. Vì vậy, hai thiết bị cùng thương hiệu, cùng đời máy và cùng được quảng cáo "mới 90%" vẫn có thể có chất lượng hoàn toàn khác nhau.
Người tiêu dùng nên cân nhắc trước khi xuống tiền
Việc hàng bãi Nhật được nhiều người lựa chọn không đồng nghĩa mọi sản phẩm đều có độ bền như nhau. Trên thực tế, hiệu quả sử dụng phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố mà người mua khó có thể nhận biết trước khi giao dịch.
Theo phản ánh của một người tiêu dùng tại xã Hoài Đức (Hà Nội), chiếc tủ lạnh hàng bãi Nhật dung tích khoảng 600 lít mà gia đình mua đã ngừng hoạt động sau khoảng ba năm sử dụng. Theo nhận định ban đầu của thợ sửa chữa, thiết bị có dấu hiệu hỏng lốc máy - bộ phận được xem là "trái tim" của tủ lạnh và cũng là linh kiện có chi phí thay thế khá lớn.
Ở chiều ngược lại, một gia đình tại Hải Phòng cho biết chiếc điều hòa hàng bãi Nhật được mua cách đây khoảng bốn năm vẫn hoạt động ổn định, khả năng làm lạnh không có nhiều thay đổi và chưa phải sửa chữa lớn.
Hai trường hợp với kết quả sử dụng khác nhau cho thấy rất khó đánh giá chất lượng của hàng bãi Nhật chỉ dựa vào xuất xứ hoặc những lời quảng cáo về độ mới. Mỗi thiết bị đều có "lịch sử" riêng và tuổi thọ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như thời gian sử dụng trước khi được nhập khẩu, điều kiện bảo quản, quá trình vận chuyển, việc đã từng sửa chữa hoặc thay thế linh kiện, cũng như cách sử dụng sau khi được bán tại Việt Nam.
Đối với các thiết bị điện lạnh như điều hòa, tủ lạnh hay máy giặt, những hư hỏng liên quan đến lốc máy, máy nén hoặc bo mạch điều khiển thường có chi phí sửa chữa khá cao. Không ít mẫu hàng nội địa Nhật chỉ được sản xuất để tiêu thụ trong nước nên việc tìm kiếm linh kiện thay thế cũng có thể gặp khó khăn. Trong nhiều trường hợp, chi phí sửa chữa hoặc thay thế các bộ phận quan trọng có thể chiếm tỷ lệ đáng kể so với giá trị của thiết bị, làm giảm lợi thế kinh tế ban đầu khi người tiêu dùng lựa chọn hàng đã qua sử dụng.
Một vấn đề khác là chế độ bảo hành. Không giống hàng mới chính hãng được nhà sản xuất áp dụng chính sách bảo hành thống nhất, phần lớn hàng bãi Nhật hiện nay được bảo hành theo quy định riêng của từng cửa hàng. Thời gian bảo hành, phạm vi bảo hành cũng như điều kiện đổi trả có sự khác nhau. Thậm chí, có nơi chỉ bảo hành một số bộ phận nhất định, trong khi các linh kiện có giá trị cao như lốc máy hoặc bo mạch không thuộc phạm vi bảo hành. Vì vậy, người mua cần tìm hiểu kỹ các điều khoản trước khi quyết định.
Ngoài ra, nhiều thiết bị nội địa Nhật sử dụng điện áp 100V, trong khi điện lưới tại Việt Nam là 220V nên phải sử dụng thêm bộ đổi nguồn (biến áp). Một số cửa hàng bán kèm biến áp phù hợp, song cũng có trường hợp người mua tự trang bị thiết bị chuyển đổi. Theo các kỹ thuật viên điện lạnh, nếu biến áp không đáp ứng đúng công suất hoặc chất lượng không bảo đảm, thiết bị có thể hoạt động kém ổn định, ảnh hưởng đến hiệu quả vận hành và tuổi thọ.
Theo các kỹ thuật viên điện lạnh và những người có kinh nghiệm sửa chữa thiết bị gia dụng, người tiêu dùng không nên chỉ quan tâm đến giá bán hoặc những lời quảng cáo như "mới 80-95%". Điều quan trọng hơn là tìm hiểu rõ nguồn gốc của sản phẩm, kiểm tra tình trạng vận hành thực tế, yêu cầu đơn vị bán cung cấp chính sách bảo hành rõ ràng, đồng thời cân nhắc khả năng sửa chữa và thay thế linh kiện trong quá trình sử dụng.
Đối với những thiết bị có giá trị lớn như điều hòa, tủ lạnh hay máy giặt, người mua cũng nên tính toán tổng chi phí sở hữu trong nhiều năm thay vì chỉ nhìn vào khoản tiền tiết kiệm khi mua ban đầu. Một sản phẩm có giá bán thấp nhưng phát sinh hỏng hóc lớn hoặc khó tìm linh kiện thay thế sau thời gian ngắn có thể khiến tổng chi phí sử dụng cao hơn so với việc đầu tư một thiết bị mới.
Hàng bãi nội địa Nhật vẫn là lựa chọn của nhiều gia đình nhờ mức giá thấp hơn đáng kể so với hàng mới và có không ít trường hợp thiết bị hoạt động ổn định trong nhiều năm. Tuy nhiên, do đều là những sản phẩm đã qua sử dụng nên chất lượng giữa các thiết bị không đồng đều và rất khó đánh giá chỉ qua hình thức bên ngoài.
Vì vậy, trước khi quyết định xuống tiền, người tiêu dùng nên tìm hiểu kỹ nguồn gốc sản phẩm, năm sản xuất, điện áp sử dụng, tình trạng kỹ thuật, chính sách bảo hành cũng như khả năng sửa chữa, thay thế linh kiện trong tương lai. Chỉ khi cân nhắc đầy đủ các yếu tố này, người mua mới có thể hạn chế rủi ro phát sinh trong quá trình sử dụng và lựa chọn được thiết bị phù hợp với nhu cầu cũng như khả năng tài chính của mình.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
